อาการไม่พึงประสงค์จากการได้รับวัคซีน

เมื่อวานนี้ 7 มิ.ย 51  ได้เสนอเนื้อหาการเฝ้าระวังอาการที่ไม่พึงประสงค์จากการได้รับวัคซีน  แล้วบันทึก ยังไม่หมด พื้นที่หมดก่อนนะคะ 

อาจารย์จากสำนักระบาดวิทยา สอนได้เข้าใจมาก   อธิบายได้ชัดเจน  จนรู้ว่าวิธีการที่เคยทำและปฏิบัติมา      ผิดหลักการ จึงได้นำมาปรับปรุงและจะได้ถ่ายทอดต่อในทีมต่อไป   ขอเล่าต่อนะคะ ซึ่งสาเหตุมีทั้งหมด 5 ข้อ จะนำมาเล่าวันละข้อ  นะคะ จะได้ไม่เบื่อ

สาเหตุที่ทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการได้รับวัคซีน 

1. สาเหตุจากวัคซีน (ได้นำเสนอไปแล้ว)

2. เกิดขึ้นเนื่องจากการบริหารจัดการการสร้างเสริมภูมิคุ้มกัน

3. เกิดขึ้นจากความกลัวต่อการฉีดวัคซีน

4. เกิดขึ้นจากความบังเอิญ

5. เกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ

วันนี้ขอเล่าสาเหตุที่

2. เกิดขึ้นเนื่องจากการบริหารจัดการการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค  (Programmatic error)

เกิดจากการเก็บ การขนส่ง และการฉีดวัคซีน ซึ่งอาจจะเกิดการป่วยเพียงรายเดียว หรือเป็นกลุ่ม (cluster) และพบว่ามีความสัมพันธ์กับผู้ให้บริการวัคซีน   หรือวัคซีนที่ให้ในขวดเดียวกันนั้น  หรือจากวัคซีนหลายขวด  ซึ่งอาจจะเกิดจากความบกพร่องของระบบลูกโซ่ความเย็น   ความผิดพลาดที่พบ   ได้แก่

·       การให้วัคซีนมากกว่าในขนาดที่กำหนด

·       การฉีดวัคซีนผิดตำแหน่ง

·       การใช้เข็มและกระบอกฉีดที่ไม่สะอาด

·       การใช้ตัวทำละลายวัคซีนผิดชนิดหรือใช้ในปริมาณที่ไม่ถูกต้อง

·       การเตรียมวัคซีนผิดวิธี

·       การใช้วัคซีนหรือตัวทำละลายวัคซีนที่ปนเปื้อนเชื้อ

·       การเก็บวัคซีนไม่ถูกวิธี

·       การใช้ยาแทนวัคซีนหรือตัวทำละลาย

·       การฉีดวัคซีนในรายที่มีข้อห้ามการฉีดวัคซีน

              การฉีดที่ไม่สะอาด จะทำให้เกิดการติดเชื้อ เกิดอาการเฉพาะที่ เช่นเกิดฝี (bacterial abscess)  หรือเกิดจากปฏิกิริยาต่อระบบอื่นๆ เช่น เกิดอาการ sepsis หรือ toxic shock syndrome  หรือเกิดการติดเชื้อที่ถ่ายทอดได้ทางเลือด เช่น HIV ตับอักเสบ บีหรือ ซีนอกจากนี้เทคนิคการฉีดที่ผิดวิธี เช่น ผสมตัวทำละลายกับวัคซีนไม่ดีพอ   ฉีดวัคซีนตื้นเกินไป หรือใช้วัคซีนที่แช่แข็ง จะทำให้เกิดฝี (sterile abscess) และ อาการเฉพาะที่

                      ########  จากประสบการณ์ที่ดำเนินการให้บริการวัคซีนไข้หวัดปีที่ผ่านมา  จะพบว่าการบริหาร        จัดการการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค   อย่างเช่นการเก็บวัคซีน จะมีปัญหาตู้เย็นอุณหภูมิไม่ได้ตรงตามที่กำหนดคือ         2-8 องศาเพราะตู้เย็นเก่า  บางวันได้รับแจ้งว่าไฟจะดับต้องรีบนำวัคซีนไปฝากกับห้องยาทันที 

                       บางครั้งบุคลากรนำวัคซีนมาส่งคืนที่ หน่วย IC พบว่าถือใส่ถุงพลาสติกมาจากหอผู้ป่วย ซึ่งทำให้เกิดความบกพร่องระบบลูกโซ่ความเย็น   จึงได้บันทึกข้อบกพร่องไว้ และได้ปรึกษากับงานเภสัชกรรม ในปีนี้ IC จะไม่เก็บวัคซีนไข้หวัดใหญ่เอง ขอฝากไว้ที่คลังเวชภัณฑ์  

                     $$$$$$   แต่ก็มีความจำเป็นในวัคซีนบางชนิดที่ต้องเบิกมาใช้ และเก็บไว้ในตู้เย็น  ก็จะมีการตรวจสอบอุณหภูมิ ของตู้เย็น ทุก  เช้า กลางวัน เย็น   ติดไว้ที่หน้าตู้เย็น

                   เมื่อจะให้บริการนอกสถานที่ อาจารย์แนะนำว่าควรจะใส่กระติกนำแข็ง  และใส่ ICE pack รองก้นกระติกและรอบข้างทั้ง 4 ด้าน ถ้าไม่มี ICE pack  ให้ใช้น้ำแข็งแล้วเติมน้ำเล็กน้อยให้น้ำแข็งละลาย  แล้วค่อยนำวัคซีนใส่ถุงพลาติกเล็ก ห่อด้วยกระดาษ แล้วเติมน้ำแข็งรอบ ๆข้างจะทำให้อุณหภูมิที่ได้เหมาะสม  ไม่เย็นจนเกินไป  

                  ถ้ามีปรอทวัดอุรหภูมิใส่ไว้ในกระติกนำแข็งด้วยจะทำให้เพิ่มความมั่นใจว่าไม่มีความบกพร่องในระบบลุกโซ่ความเย็น ถ้าผู้รับบริการวัคซีน มีอาการไม่พึงประสงค์เกิดขึ้น การสอบสวนโรคก็จะได้ตัดข้อนี้ออกไปได้  

                 ติดตามข้อต่อไปนะ ขอบคุณคะ ในหัวข้อ

                3. เกิดขึ้นจากความกังวลหรือความกลัวต่อการฉีดวัคซีน (Injection  reactions)

4. เกิดขึ้นโดยบังเอิญ (Coincidental events)

         5. เกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ (Unknown)