จิตขั้นละเอียด

                 การมีใจตั้งมั่น  ความตั้งมั่นแห่งจิต  การทำจิตให้สงบแน่วแน่  ไม่ฟุ้งซ่าน การมีจิตกำหนดแน่วแน่อยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ  เรียกว่า จิตเป็นสมาธิ

                 จิตเป็นสมาธิได้ ส่วนใหญเป็นผลมาจากการทำจิตใจให้สะอาดผ่องใส ด้วยการรักษาศีลประพฤติอยู่ในคุณธรรม

                 จิตที่เป็นสมาธิมีคุณสมบัติเป็น 3 ประการ คือ

                          1. จิตปราศจากความเศร้าหมอง  สะอาด  บริสุทธิ์

                          2.  จิตตั้งมั่นเหมือนกับหลักที่ปักไว้อย่างมั่นคง

                          3.  ทำให้ว่องไวในการปฏิบัติหน้าที่ของจิต

                 การทำจิตให้ละเอียด โดยธรรมชาติของจิตดั้งเดิมเป็นจิตว่าง เป็นจิตแท้  ไม่มีมลทิน เรื่องเศ้ราหมองใดๆยังไม่ขุ่นมัว เปรียบเสมือนเพชรที่หุ้มด้วยโคลน ทำให้เพชรขุ่นมัว ไม่ใส ทั้งๆที่เนื้อแท้ของเพชรยังอยู่ดังเดิม

                 ดังนั้นจิตที่เศ้ราหมองจึงเป็นสิ่งที่กำจัดได้ ชำระล้างให้สะอาดสดใสได้ ขั้นแรกอาจระวังป้องกันที่จะไม่ให้มีกิเลสเกิดขึ้น จิตเผลอบ่อยๆก็คงสับสนวุ่นวายแน่ๆ 

                 จากบันทึกการฝึกสมาธิของ อ. ภิกขุ  ปัญญาวัฒน์......