ข้อเสนองานวิจัยของ จนท.สอ.นามะเขือ

ข้อเสนองานวิจัยของ จนท.สอ.นามะเขือ หลังจากปรึกษาอาจารย์ สุพัฒน์ สมจิตรสกุล

โครงการวิจัย แนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย บ้านนามะเขือ หมู่ที่  1  ต.นามะเขือ อ.ปลาปาก จ.นครพนม

 ขอให้เพิ่ม บริบทโจทย์วิจัยโดยตอบคำถามต่อไปนี้

1.      ความสำคัญของโรคไข้เลือดออกเป็นอย่างไร ส่งผลต่อภาวะสุขภาพของประชาชนอย่างไร นโยบายของหระทรวงสาธารณสุข ได้กล่าวถึงการควบคุมการเกิดโรคไข้เลือดออกอย่างไร (ให้นำนโยบายของกระทรวงมาเขียน)

2.      ในรอบ 3 ปีที่ผ่านมามีผู้ป่วยไข้เลือดออก ที่เกิดขึ้นในอำเภอปลาปาก จำนวนกี่รายคิดเป็นอัตราการป่วยต่อประชากร เป็นเท่าไร  ในพื้นทีตำบลนามะเขือมีผู้ป่วยไข้เลือดออกหรือไม่เท่าไร คิดเป็นอัตราป่วยเท่าใด

3.      ผู้วิจัยคิดว่า สาเหตุที่สำคัญของการเกิดโรคไข้เลือดออกคือ ยุงลายซึ่งเป็นพาหะนำโรค ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคไข้เลือดออกคือ อัตราการการมีลูกน้ำยุงลายในชุมชน ในพื้นที่ของตำบลนามเขือเป็นอย่างไร (ในรอบ 3 ปีที่ผ่านมา) มีหมู่บ้านใดบ้างในเขตตำบลนามะเขือที่มีอัตราการเกิดลูกน้ำยุงลายสูงกว่ามาตรฐาน(มาตรฐานหรือเกณฑ์อะไร เช่น เกณฑ์ของกระทรวง ) และในหมู่บ้านดังกล่าวมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้เลือดออกหรือไม่ เพราะเหตุใด

4.      เท่าที่ผ่านมา สถานีอนามัยนามะเขือมีการดำเนินการในการควบคุมโรคไข้เลือดออก พาหะนำไข้เลือดออก(การกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายอย่างไร(พ่นหมอกควัน ใส่สายอะเบท ควบคุมโดยวิธีเลี้ยงปลากินลูกน้ำ) แต่ละวิธีดำเนินการโดยใครบ้าง(เจ้าหน้าที่ อสม.หรือชาวบ้านเอง) บทบาทส่วนใหญ่ของการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายเป็นใคร(เจ้าหน้าที่ อสม ชาวบ้าน) เกิดภาระอย่างไรต่อกลุ่มที่ปฏิบัติงาน ผลเป็นอย่างไร ( อัตราการมีลูกน้ำยุงลายลดลงก่อนดำเนินการหรือไมอย่างไร /อัตราการเกิดโรคเป็นอย่างไร)

5.      ในการดำเนินงานสุขภาพในชุมชนที่ผ่านมาหากให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการทุกขั้นตอนจะส่งผลต่อความสำเร็จในการจัดการปัยหาสุขภาพ เช่น (ขอให้ยกตัวอย่างที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของชุมชน เช่น กิจกรรมดูแลผู้ป่วยที่บ้าน การจัดทำกิกรรมส่งเสริมสุขภาพของกลุ่มผู้สูงอายุที่ตำบลหนองฮี อ.ปลาปาก จ.นครพนมเป็นอย่างไร หรือจะยกตัวอย่างอื่นๆก็ได้) ดังนั้นในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายหากชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนได้แก่ การค้นหาปัญหา การกำหนดความสำคัญและวางแผนแก้ไขปัญหา การลงมือทำในบทบาทของตนเอง และร่วมประเมินผลกิจกรรมที่ดำเนินการเพื่อปรับปรุงวิธีการให้สอดคล้องกับวิถีและปัญหาในพื้นที่

6.      ในการวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพแบบประเมินโดยเร็ว หรือ Rapid Assessment Process มีกระบวนการในการใช้ทักษะของการวิจัยเชิงคุณภาพในการค้นหาข้อมูลในแหล่งข้อมูล โดยใช้ทักษะของการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพทีมนักวิจัยในพื้นที่ ทำให้ทีมนักวิจัยเกิดกระบวนการทำงานเป็นทีม และการรับฟังแหล่งข้อมูลที่เป็นชาวบ้านในพื้นที่ทำให้ได้นำข้อมูลที่น่าเชื่อถือ ประกอบการเก็บข้อมูลที่เป็นทีมทำให้มีการตรวจสอบข้อมูลในพื้นที่อยู่เป็นระยะๆจนกระทั่งข้อมูลอิ่มตัว  นำไปสู่การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาเบื้องต้น ต่อจากนั้นจะเป็นกระบวนการคืนข้อมูลให้แหล่งข้อมูลในชุมชนเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลพร้อมกับให้ผู้ที่เข้าร่วมวางแผนเพื่อจัดการกับปัญหาในบทบาทของตนเองที่จะทำได้(สุพัฒน์  สมจิตรสกุล.2549)  ดังนั้นการใช้กระบวนการวิจัยดังกล่าวส่งเสริมให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย  จะเกิดผลอย่างไร (เจ้าหน้าที่ได้เข้าใจบริบทของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย ทราบปัจจัยที่ผลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย สามารถส่งเสริมให่เข้ามีมามีส่วนร่วมในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ตามบทบาทของตน ส่งผลให้แหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายเป็นอย่างไร อัตราการเกิดโรคไข้เลือดออกจะเป็นอย่างไร สุขภาพประชาชนเป็นอย่างไร

จุดมุ่งหมายการวิจัย        

ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

วัตถุประสงค์การวิจัย

1.เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

2.เพื่อศึกษาบริบทของชุมชนที่เกี่ยวข้องในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

3.เพื่อศึกษาปัจจัยที่ผลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

4.เพื่อพัฒนาแนวทางการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

 นิยาม

1.      การมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย หมายถึง  ชุมชนมีส่วนร่วมในค้นหาปัญหาการวางแผน  ร่วมดำเนินการ  และประเมินผลในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย

2.      บริบทของชุมชนที่เกี่ยวข้องในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย หมายถึง วิถีชีวิต วัฒนธรรม  ความเชื่อและสิ่งแวดล้อมของชุมชน

3.      ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย 

1.1 ด้านชุมชน หมายถึง ทุกครัวเรือนมีความรู้ มีความตระหนักและมีการควบคุมลูกน้ำยุงลายในชุมชน

1.2 ด้านเจ้าหน้าที่   หมายถึง มีองค์ความรู้ ทักษะในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย  แล้วนำมาปฏิบัติตามหลักการได้อย่างถูกต้อง  ครอบคลุม

4.      แนวทางการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย  หมายถึง  วิธีการ หรือกระบวนการในการค้นหาปัญหาการควบคุมลูกน้ำยุงลายของชุมชน  แล้วนำมาวางแผนแก้ไขปัญหา และร่วมกันดำเนินการ  แล้วประเมินผลร่วมกัน

วิธีดำเนินการวิจัย

      การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบRapid Assessment Process โดยศึกษาในกลุ่มเป้าหมายคือ ประชาชน อาสาสมัครสาธารณสุข ผู้นำชุมชน ผู้บริหารขององค์การบริหารส่วนตำบล และ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่รับผิดชอบ ในบ้านนามะเขือ หมู่ที่ 1 ตำบลนามะเขือ อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม โดยใช้วิธีการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตวิธีการกำจัดหรือควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย และ การตรวจสอบเอกสารที่เกี่ยวข้อง (Document Review)

      ผู้ร่วมวิจัย ได้แก่ ตัวแทนครอบครัว อาสาสมัครสาธารณสุข ผู้นำชุมชน ผู้บริหารขององค์การบริหารส่วนตำบล และ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่รับผิดชอบ ในบ้านนามะเขือ หมู่ที่ 1 ตำบลนามะเขือ อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม

     ขั้นตอนดำเนินการวิจัย

1.      พัฒนาโครงร่างการวิจัยโดยเบื้องต้นพี่เลี้ยงนักวิจัยในพื้นที่ คือ นายสุพัฒน์  สมจิตรสกุล เป็นผู้ดูแลและตรวจสอบ จากนั้นจึงตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (อีสาน) คือ ผศ.ดร.ภัทระ ..................... และ ....................................  และ ไปพบที่ปรึกษาคือ ....................................................................

2.      ฝึกทักษะการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ ได้แก่ การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต โดยพี่เลี้ยงในพื้นที่  คือ นายสุพัฒน์  สมจิตรสกุล ในระหว่าง เดือนมิถุนายน และ กรกฎาคม 2551

3.      จัดเก็บข้อมูลในแหล่งข้อมูลที่กำหนดไว้ พร้อมนำมาตรวจสอบความถูกต้องร่วมกับทีม และพี่เลี้ยงนักวิจัยเป็นระยะ หากมี พร้อมนำส่งให้อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาของการเก็บข้อมูล จนกระทั่งข้อมูลอิ่มตัวจำนำไปสู่ขั้นตอนการวิเคราะห์ข้อมูล

4.      การเตรียมการวิเคราะห์ข้อมูล นักวิจัยทำการฝึกทักษะการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา โดยพี่เลี้ยงในพื้นที่ และสังเกตกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลในพื้นที่ในการอบรมการวิจัยเชิงคุณภาพ ของพื้นที่ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ในช่วงวันที่ 22-25 มิถุนายน 2551 หรือ พื้นที่ จังหวัดกาฬสินธุ์ ในช่วงวันที่ 7-11 สิงหาคม 2551  

5.      นักวิจัยนำข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์ (ในกระบวนการนี้มีการฝึกทักษะทีมนักวิจัยในการวิเคราะห์ผู้เข้าร่วม(Audience Analysis) และหลักการในการนำเสนอข้อมูล (Presentation) โดยพี่เลี้ยงนักวิจัยในพื้นที่)  เพื่อนำไปสู่การจัดกระบวนการคืนข้อมูลเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลและร่วมวางแผนกับกลุ่มเป้าหมาย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

6.      นำผลการวิเคราะห์ข้อมูล และการวางแผนของชุมชนในการทำแผนยุทธศาสตร์ของชุมชนในการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย เขียนเป็นรายงานวิจัยเบื้องต้น

7.      ร่วมนำเสนอความก้าวหน้าการวิจัย(Interim Report) ร่วมกับนักวิจัยในพื้นที่ จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดอุดรธานี ในวันที่ 15-16 ธันวาคม 2551 หรือ โครงการพัฒนาต้นแบบการสร้างสุขภาพ ในบริบทพยาบาล โดย ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย ในเดือนพฤศจิกายน 2551

8.      ร่วมนำเสนอรายงานการวิจัยด้วยวาจา หรือ โปสเตอร์ ในการประชุมประจำปี ของ ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย ในเดือน มกราคม 2552

9.      ฝึกทักษะ การเขียนรายงานการวิจัย โดย โครงการพัฒนาต้นแบบการสร้างสุขภาพ ในบริบทพยาบาล โดย ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย ในเดือนกุมภาพันธ์ 2552

 งบประมาณการวิจัย              จาก .............................  จำนวน  ........................  บาท

1.      การพบที่ปรึกษาโครงการวิจัย ที่ จ.ขอนแก่น จำนวน ....... ครั้งๆละ ................... บาท

·       ค่าเดินทาง

·       ค่าที่พัก

·       ค่าเบี้ยเลี้ยง

2.      การฝึกทักษะการจัดเก็บข้อมูล จำนวน 5 วัน

3.      การจัดเก็บข้อมูล       จำนวน ....................... วัน

·       ค่าจัดเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ

1.      สนทนากลุ่ม ................ กลุ่มๆละ ............  บาท เป็นเงิน  ....

2.      สัมภาษณ์เชิงลึก . ........ กลุ่มๆละ ............  บาท เป็นเงิน  ..

4.      การวิเคราะห์ข้อมูล .................................................  บาท

5.      การจัดเวทีการคืนข้อมูล

·       ค่าอาหารกลางวัน

·       ...........

 ผลที่คาดว่าจะได้รับ เมื่อเสร็จสิ้นการวิจัย

1.      หน่วยงานและชุมชนได้เรียนรู้ บริบทและปัจจัยที่เกี่ยวกับการควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

2.      หน่วยงานและชุมชนได้ผลการวิจัยในการวางแผนการจัดการแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายในชุมชน

3.      ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย

4.      โรคไข้เลือดออกได้รับการป้องกันโดยชุมชนมีส่วนร่วม