แนวความคิดที่เกิดขึ้น เนื่องจากเทศบาลใกล้ชิดกับ ปชช. โดยเฉพาะ ปชช. ที่อยู่ในชุมชน เห็นได้ชัดว่า สภาพของผู้สูงอายุที่อยู่ในชุมชนนั้น มีลักษณะสำคัญที่เป็นปัญหาอยู่หลายประการ คือ ไม่มีคนเลี้ยงดู เนื่องจากลูกหลานไปทำงานรับจ้าง หาเช้ากินค่ำ ทำให้บางคนต้องเลี้ยงหลาน บางคนถูกทอดทิ้ง อยู่ในชุมชน อยู่ในสลัม ไม่สามารถเข้าถึงการแพทย์ เนื่องจากฐานะยากจน อาหารที่ได้บางวันได้จากเพื่อน บางวันได้จากวัด

 

ชั่วโมงนี้ อ.พงษ์ศิริ ปรารถนาดี ท่านเป็นผู้ดำเนินรายการอภิปราย ให้กับ 4 หน่วยงานที่ทำงานในเรื่องของการดูแลผู้สูงอายุที่บ้านค่ะ

ท่านบอกว่า ชั่วโมงนี้จะเป็นของดีที่นำมาโชว์ของแต่ละภาค มีทั้งภาคเหนือ อีสาน กลาง และใต้ นำมาเป็นโมเดลให้เราได้เรียน ได้รู้ มาเริ่มที่ภาคใต้กันค่ะ เมืองนครศรีธรรมราช

คุณชิษณุพงศ์ สุวรรณ รองปลัดเทศบาลนครนครศรีธรรมราช จ.นครศรีธรรมราช มาเล่าเรื่องราวนี้ให้เราได้ฟังกัน

ในส่วนของเทศบาลนครนครศรีธรรมราช เราได้จัดทำโมเดลหลักๆ 2 รูปแบบ คือ

  1. ศูนย์ฟื้นฟูและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ
  2. การรักษาพยาบาล และการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่บ้าน ภายใต้โครงการ 20,000 เตียง ส่วนของโรงพยาบาลนี้ ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2548 หลังจากได้จัดตั้ง รพ.เทศบาลนครนครศรีธรรมราช ซึ่งดำเนินการโดยองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นแหล่งที่สองจากเทศบาลนครเชียงใหม่
    ... ตอนนั้นเปิดเป็นโรงพยาบาลขนาด 20 เตียง เปิดมาได้ 1 ปี ก็ขยายเป็น 70 เตียง เนื่องจากประชาชนไปใช้บริการจนล้นหลาม และรับไม่ไหว มีผู้เข้ารับบริการวันหนึ่งประมาณ 550-650 คน

แนวความคิดของเรื่องการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ

ประเด็นแรกคือ ศูนย์ฟื้นฟูและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ

  • ดำเนินการจัดตั้งมาตั้งแต่ปี 2546 ขณะนี้มีสมาชิกประมาณ 324 คน
  • เดิมเราจัดตั้งอยู่ที่ศูนย์บริการสาธารณสุข เป็นลักษณะของ Day Care คือ มาอาทิตย์ละครั้ง มาทำกิจกรรมกลุ่ม และอบรมให้ความรู้ ตรวจสุขภาพ สัปดาห์หนึ่งประมาณ ครึ่งวัน แล้วก็กลับ
  • หลังจากที่เราเปิด รพ.เทศบาลนคร แล้ว เมื่อปี 2548 ก็ขยับจากที่ศูนย์บริการสาธารณสุข มาตั้งที่เรือนจำเก่า ที่เป็นเรือนนอนของผู้ต้องขังหญิง ... เทศบาลไปใช้พื้นที่เรือนนอนผู้ต้องขังหญิง เป็นเรือนไม้ใหญ่ ปรับปรุงพื้นที่เรือนจำทั้งหมดเป็นสวนสาธารณะ และให้ผู้สูงอายุไปอยู่ที่ศูนย์ฯ แห่งนี้
  • แนวความคิดที่เกิดขึ้น เนื่องจากเทศบาลใกล้ชิดกับ ปชช. โดยเฉพาะ ปชช. ที่อยู่ในชุมชน เห็นได้ชัดว่า สภาพของผู้สูงอายุที่อยู่ในชุมชนนั้น มีลักษณะสำคัญที่เป็นปัญหาอยู่หลายประการ คือ ไม่มีคนเลี้ยงดู เนื่องจากลูกหลานไปทำงานรับจ้าง หาเช้ากินค่ำ ทำให้บางคนต้องเลี้ยงหลาน บางคนถูกทอดทิ้ง อยู่ในชุมชน อยู่ในสลัม ไม่สามารถเข้าถึงการแพทย์ เนื่องจากฐานะยากจน อาหารที่ได้บางวันได้จากเพื่อน บางวันได้จากวัด
  • ปัญหาเหล่านี้ เทศบาลรู้ปัญหาดี เราก็มีแนวความคิดเรื่องนี้ขึ้นมา
  • ครั้งแรกจัดตั้งเมื่อปี 2543 แต่ไม่สำเร็จ เพราะว่าปัญหาหลายประการ เนื่องจากสถานที่ไม่เพียงพอ ไม่มีบุคลากร ทางการแพทย์ จนล้มเหลวไป
  • และมาฟื้นเอา ปี 2547 ย้ายมาอยู่ที่อาคารเรือนนอนผู้ต้องขังหญิง ศรีธรรมโศกราช บรรยากาศที่เป็นเรือนจำเก่า กลายเป็นสวนที่มีบรรยากาศดีมาก และผู้สูงอายุอยู่ที่นี่
  • เราดำเนินการโดยรับสมัครผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตเทศบาล ช่วยเหลือตนเองได้ เดินไปไหนมาไหนได้ เข้าห้องน้ำเองได้ รับประทานอาหารเองได้ จะมาอยู่ที่นี่ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย
  • หลังจากมาลงทะเบียนแล้ว เช้ามา เทศบาลจะจัดรถไปรับถึงบ้าน แล้วพามาส่งที่ศูนย์ฟื้นฟูผู้สูงอายุ เรามีอาหารว่าง อาหารเที่ยงให้ มีตรวจสุขภาพทุกเดือน เดือนละครั้ง โดยแพทย์ของ รพ.ของเทศบาลเอง และในวิถีชีวิตปกติทุกวันที่อยู่ในศูนย์ ตั้งแต่ 8 โมงครึ่ง ถึงสี่โมงครึ่ง เขาจะอยู่ในศูนย์นี้ โดยให้ทำกิจกรรมต่างๆ ที่ผู้สูงอายุอยากจะทำ กิจกรรมทางศาสนา ประเพณี ออกกำลังกาย สันทนาการ ประดิษฐ์ของชำร่วย
  • ตรงข้ามกับศูนย์ฟื้นฟูฯ เราจะมี OTOP ซึ่งเทศบาลรับโอนมาจากจังหวัดนครศรีธรรมราช ที่เขาไม่สามารถดูแลได้ เทศบาลมาเปิดเป็นห้างสรรพสินค้า ชื่อ ห้าง COOR สินค้าที่นี่เราจะขาย / แจกให้กับสมาชิกที่มีคูปอง คือ ผู้สูงอายุที่อยู่ในศูนย์ฟื้นฟูฯ นี้ แล้วก็ไปออกกำลังกาย ภายใต้โครงการป้องกันปัญหาโรคอ้วน ซึ่งเราจัดในชุมชนทั้ง 46 ชุมชนในเขตเทศบาล หลังจากที่เขาออกกำลังกายได้ 3 วัน วันละ 20 นาที เขาก็จะได้รับคูปองไป มูลค่า 60 บาท เอาคูปองนี้มาแลกซื้อสินค้า ที่เป็นสินค้าอุปโภคบริโภค ไปใช้

อีกรูปแบบหนึ่ง คือ โครงการ 20,000 เตียง

  • ตอนขึ้นป้าย Cut out มีเด็กปั๊มน้ำมันข้ามถนนมาบอกว่า ท่านรองฯ ครับ ป้ายนั้นตัวเลขเขียนผิด น่าจะเป็น 20 ไหม เพราะก่อนหน้านี้ เราประกาศ 20 เตียง ผมก็บอกว่า ถูกแล้ว ...
  • โครงการ 20,000 เตียงนี้ เราใช้บ้านเป็นเตียง คนที่จะมาเป็นสมาชิกได้ คือ ผู้ที่เป็นโรค 3-4 โรค นี้ คือ ชรา โรคเรื้อรัง พิการ ทุพพลภาพ และเป็นโรคจิต กลุ่มนี้เรารับขึ้นมาเป็นสมาชิกโครงการ 20,000 เตียง
  • วิธีการคือ พยาบาลวิชาชีพของเรา เป็นเวชปฏิบัติทั้งหมด 70 กว่าคน ก็จะแบ่งเป็นทีม วันหนึ่งมี 4 ทีม ใช้รถพยาบาลวันหนึ่ง 6 ค้น ออกตรวจ screen อาการ 4 ชุด และอีก 2 ชุดเป็นทีมแพทย์ ออกทุกวัน ไม่เว้นวันหยุดราชการ ตลอด 24 ชม.
  • ตอนกลางคืนมีทีมแพทย์มาเข้าเวร อยู่ที่ ศูนย์บริการ 20,000 เตียง เวลามีการแจ้งเหตุ ผู้ป่วยมีอาการหนัก หรือผิดปกติ แพทย์ก็จะออกให้บริการทุกคืน คืนหนึ่งได้ประมาณ 6-7 ราย ถ้า รพ.เทศบาลรับไม่ไหว ก็จะส่งต่อ รพ.มหาราช
  • การดำเนินการทั้งหมดนี้ เทศบาลจ่ายเองหมด อาคารของ รพ. สร้างขึ้นเมื่อปี 2549 บริเวณหอนาฬิกา มีแพทย์ให้บริการประมาณ 12 คน
  • เรามีการให้สมาชิกยืมเตียงของ รพ. ไปใช้ที่บ้านได้ จากเริ่มมี 20 ตอนนี้มีอยู่ 50 เพราะว่า เวลาเขาส่งคืน เขาก็จะบริจาคเพิ่มให้ด้วย เพื่อที่จะให้คนอื่นได้ยืมต่อไปด้วย
  • สมาชิก 20,000 เตียง ตอนนี้ก็ได้ 4,600 กว่าเตียงแล้ว เราคาดว่า ใน 10 ปี เราจะได้ 20,000 เตียง

ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินการ

  • ถามว่าเทศบาลทำอย่างนี้ แล้วได้อะไร ... ก็คือ ได้คะแนนเสียง
  • ผู้สูงอายุได้อะไร
    ... ได้รับการดูแลสุขภาพ เรามีสมาชิกของ 20,000 เตียงที่นอนติดเตียง ลุกไปไหนไม่ได้ ไม่เคยได้รับการดูแล บางคนเป็นแผลกดทับ ก็ได้รับการรักษา
    ... ผู้สูงอายุ หรือผู้ทุพพลภาพเรื้อรัง และมีฐานะยากจน สามารถเข้าถึงบริการทางการแพทย์ได้ โดยเขาไม่ต้องมา รพ.
    ... ผู้สูงอายุที่มีสุขภาพที่ดี ออกกำลังกายได้ เราให้ออกกำลังกายทุกวัน เรามี aerobic อยู่ในชุมชน 46 ชุมชน ทุกคน เราจะมีครู aerobic ซึ่งได้รับการฝึกอบรมขึ้นมา เอาไปเป็นครูผู้นำเต้นในชุมชน ทุกวัน ครูผู้นำเต้น ก็จะได้รับคูปองไปทุกวัน มีมูลค่าใบละ 20 บาท
    ... อาหารเขาได้ดีขึ้น เพราะเขามีเงินที่ซื้อเครื่องอุปโภคบริโภคได้ สุขภาพก็จะดี
    ... ผู้ยากไร้มีที่พึ่ง
    ... ประการสำคัญ คือ ลดความแออัดใน รพ. ทั้งในเทศบาล และ รพ.มหาราช
    ... เกิดความประทับใจ ทุกคนยอมรับ

นี่ละค่ะ บรรยากาศ การดูแลผู้สูงอายุของเทศบาลนคร นครศรีธรรมราช ... น่าสนใจไหมคะ