อ่านหลายๆบันทึกใน GotoKnow ช่วงนี้แล้วทำให้อยากเขียนถึงเรื่องนี้ขึ้นมาเพื่อแลกเปลี่ยนกันค่ะ เริ่มมาตั้งแต่บันทึกเจ็บๆของคุณหมออ๋อทิงนองนอยไล่มาเรื่อยๆ รวมทั้งในอนุทินเรื่องของการฟ้องร้องผู้สื่อข่าวเกี่ยวกับการเสนอความคิดเห็น ไล่ไปถึงการแสดงความคิดเห็นต่างๆเวลาเขียนบันทึกในบล็อกทั้งของตัวเองและคนอื่น

สำหรับตัวเองคิดว่า วัฒนธรรมไทยเราที่มักจะคิดว่าการแสดงความเห็นที่ไม่ตรงกับผู้ที่อาวุโสกว่า (ทั้งในแง่คุณวุฒิ วัยวุฒิ) เป็นการแสดงความไม่เคารพหรือก้าวร้าว หรือความคิดที่ว่า ตัวเองรู้น้อยกว่าคนอื่นก็เลยไม่กล้าออกความเห็น กลัวว่าจะเป็นการแสดงความไม่รู้ กลัวว่าคนอื่นจะว่าเอานั้น เป็นสิ่งที่แก้ไขได้ยาก แต่เราต้องช่วยกันสร้างขึ้น และเวที GotoKnow ก็เป็นพื้นที่หนึ่งที่เราได้เห็นความเปลี่ยนแปลงนี้ค่ะ แม้จะยังคงมีให้เห็นน้อยมาก แต่เราก็จะได้เห็นบ้าง อย่างน้อยๆสิ่งที่ได้เห็นชัดๆก็คือ มีคนกล้าที่จะเขียนสิ่งที่ตัวเองคิดมากขึ้น กลัวความคิดเห็นของคนอื่นเพราะคิดว่าตัวเองรู้อะไรไม่มากน้อยลง ซึ่งถือได้ว่าเป็นนิมิตหมายที่ดีนะคะ

อยากให้เราทุกคนมีอิสระที่จะคิด และกล้าที่จะแสดงความคิดเห็น คิดว่าเรื่องนี้เป็นสิ่งที่เราต้องช่วยกันสร้างให้กับคนรุ่นต่อๆไป ลดความรู้สึกแคร์คนอื่นในแง่ที่ว่าเราโง่ ไม่โง่ลง ต้องสร้างวัฒนธรรมความคิดในการตัดสินความโง่ ความฉลาดให้น้อยลง เชื่อความจริงที่ว่าไม่มีใครฉลาดทุกเรื่อง และไม่มีใครโง่ทุกเรื่อง สิ่งที่ควรจะคำนึงให้มากๆในการแสดงความคิดเห็นนั้น น่าจะเป็นความสุภาพและเคารพความเห็นคนอื่นมากกว่า เวลาเราเห็นด้วยกับเรื่องที่คนอื่นเขียน ก็ไม่ได้แปลว่าเราเห็นด้วยไปเสียทั้งหมด และเวลาที่เราไม่เห็นด้วย ถ้าคิดให้ดีๆก็มักจะพบว่าไม่ใช่ทุกจุดทุกประเด็นที่เราไม่เห็นด้วย ดังนั้นการที่เราแลกเปลี่ยนกันได้ จะเป็นการขยายสิ่งที่เราคิดและรับรู้ แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจว่า คิดเหมือนหรือไม่เหมือนไม่ได้แปลว่าเป็นพวกหรือไม่เป็นพวกเดียวกัน

อยากให้คนเราแยกระหว่างความคิด กับความสัมพันธ์ (เป็นเพื่อน พี่น้อง พ่อแม่ ญาติมิตรก็ไม่จำเป็นต้องคิดเหมือนกัน หรือในแนวทางเดียวกัน) ความถูกต้องกับความผูกพัน (ถ้าเรารู้จักรักใคร่ ทำอะไรก็ไม่ผิด) การแสดงความคิดเห็นที่ไม่เหมือนกันกับความเป็นมิตรเป็นศัตรู (ถ้าคิดขัดแย้งกับฉัน เราคนละพวก) หรือความเคารพนับถือ (ท่านทำผิดแล้วเราทัก ไม่ได้แปลว่าเราไม่เคารพ ขอให้ทักแบบสุภาพก็แล้วกัน)

เรื่องนี้ถ้าเริ่มจากคนที่อาวุโสกว่า มีคุณวุฒิ มีวัยวุฒิสูงกว่าก็จะยิ่งเปลี่ยนวิธีคิดได้ง่ายขึ้น โดยให้โอกาสคนที่ด้อยกว่าได้แสดงความคิดเห็น โดยไม่พยายามชี้นำหรือตัดสิน อย่าเพิ่งคิดว่าแล้วเราจะทำได้ยังไงนะคะ เริ่มจากคนที่อายุน้อยกว่า คุณวุฒิน้อยกว่ารอบๆตัวเรานี่แหละค่ะ ให้โอกาสเขา แล้วก็พยายามใช้โอกาสของเราอย่างสุภาพกับคนที่เราคิดว่าเขาเหนือกว่าเรา มาปลดปล่อยความคิดตัวเองกันเถอะค่ะ