สภามหาวิทยาลัย : วิจัยชวนศัตรูเป็นมิตร

 

          วันที่ ๕ เม.ย. ๕๑ ผมเข้าฟัง RGJ Congress IX   โดยหัดฟัง “เสียงระหว่างคำ” ที่ผู้นำเสนอกล่าว    ติดใจเรื่อง Probiotics ซึ่งมีหลักการว่า แบคทีเรียกลุ่มหนึ่งมีประโยชน์ต่อสุขภาพ    หากเรากินเข้าไปจะช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้แข็งแรงขึ้น

          เป็นการกลับหลังหัน ความเชื่อเดิมๆ ที่ว่า แบคทีเรียคือเชื้อโรค   กลายเป็นว่า แบคทีเรียช่วยป้องกันโรค    ตอนนี้มีการวิจัย probiotics กันอย่างมโหฬาร สำหรับเอามาใช้ในคน และในการเลี้ยงสัตว์เชิงอุตสาหกรรม  

 
          เรื่องที่ผมไปเข้าฟัง (แบบรู้เรื่องไม่ถึง 10%) คือ Two Classes of Beneficial Microbes : Anti-Inflammatory and Immunostimulatory Probiotics โดย Prof. James Versalovic จาก College of Medicine and Texas Children’s Hospital

          ผมได้เห็นการวิจัยลงลึกระดับ molecular เกี่ยวกับแบคทีเรียกลุ่มเหล่านี้    และปฏิสัมพันธ์กับ host    ผมนั่งฟังไปนึกถึงคติ “ไม่มีมิตรแท้ และศัตรูถาวร” ไป    ว่ามันไม่ได้เป็นจริงเฉพาะในการเมืองเท่านั้น   ในธรรมชาติของชีวิตก็เป็นจริงด้วย    ขึ้นอยู่กับ กาละ เทศะ จังหวะ จำนวน และสภาพของร่างกายเรา ที่กำหนดว่าแบคทีเรียชนิดหนึ่งๆ จะเป็นคุณหรือเป็นโทษ   ที่รู้แน่คือ ถ้าคนเราอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่มี แบคทีเรีย เลย ร่างกายจะไม่แข็งแรง    เพราะขาดการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย   

          ไม่ว่าระบบอะไรในธรรมชาติ การฝึกซ้อม ออกกำลัง เป็นเรื่องสำคัญเสมอ

          การวิจัยที่นำเสนอ เป็นเรื่อง Lactobacillus ที่อยู่ในนมเปรี้ยว    ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของโมเลกุลในเซลล์ลำไส้ ที่ทำหน้าที่สื่อสัญญาณภายในเซลล์   ทำให้เซลล์ลำไส้แข็งแรง   เวลาได้รับเชื้อโรคท้องร่วงก็ไม่เกิดอาการง่ายๆ  หรือมีอาการก็ไม่รุนแรง  หรือหายเร็ว    การวิจัยลงลึก ช่วยให้เข้าใจกลไกการป้องกันดังกล่าว    น่าสนใจมาก

 
          ผมเดาว่า หากศึกษาแบคทีเรียในอากาศ ก็จะพบ probiotics ที่สำคัญต่อชีวิตคนเราและสัตว์ที่เป็นเพื่อนร่วมโลก อีกมากมาย   เข้าสู่ร่างกายเราทางลมหายใจ

 

วิจารณ์ พานิช
๕ เม. ย. ๕๑