ทักษะกระบวนการคิดระดับสูง:วิทยาศาสตร์ ประถมศึกษา ตอนที่3

กระบวนการเรียนรู้สำคัญเพื่อฝึกทักษะกระบวนการคิดระดับสูงทางวิทยาศาสตร์

การสังเคราะห์กระบวนเรียนรู้ที่ช่วยฝึกทักษะกระบวนการคิดระดับสูงให้แก่ผู้เรียน ได้แก่ ทักษะการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ คิดแก้ปัญหา และคิดสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์ครูวิทยาศาสตร์ ควรศึกษาค้นคว้ากระบวนการเรียนรู้ที่สนใจให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ทั้งนี้ จะนำเสนอเพียงย่อ ๆ เท่านั้น เป็นการแนะนำ.................ให้ครูวิทยาศาสตร์ได้ใชเทคนิควิธีสอนอย่างหลากหลาย................ จากการประเมิน อาจารย์ 3 เชิงประจักษ์ รุ่น 2 วิชา วิทยาศาสตร์ ครูใช้เทคนิคการสอนเพียงอย่างเดียว..........คือ แบบกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (100 %) เรามาเรียนรู้วิธีสอนอื่น ๆ ที่สามารถฝึกทักษะกระบวนการคิดให้แก่ผู้เรียน ดังนี้ค่ะ..............

1) กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (inquiry process)

- ขั้นสร้างความสนใจ

- ขั้นสำรวจและค้นหา

- ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป

- ขั้นขยายความรู้ขั้นประเมิน

2) กระบวนการแก้ปัญหา (problem solving process)

- ขั้นทำความเข้าใจปัญหา หรือวิเคราะห์ปัญหา

- ขั้นวางแผนแก้ปัญหา

- ขั้นดำเนินการแก้ปัญหา

- ขั้นตรวจสอบ หรือมองย้อนกลับ

3) กระบวนการเรียนรู้แบบ 4 MAT (4 MAT' S Learning System)

- ขั้นสร้างประสบการณ์

- ขั้นสะท้อนประสบการณ์

- ขั้นบูรณาการสิ่งที่ได้จากการสังเกตเป็นความคิดรวบยอด

- ขั้นพัฒนาทฤษฎี และความคิดรวบยอด

- ขั้นลงมือปฏิบัติตามแนวคิดที่กำหนด

- ขั้นเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัว

- ขั้นวิเคราะห์เพื่อเห็นประโยชน์หรือการประยุกต์ใช้

- ขั้นลงมือปฏิบัติด้วยตนเองและแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับผู้อื่น

4) กระบวนการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ (Cycle Map)

- ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

- ขั้นสำรวจ

- ขั้นอธิบาย

- ขั้นลงข้อสรุป

- ขั้นประเมินผล

5) กระบวนการเรียนรู้แบบผังมโนมติรูปตัววี

- ขั้นทบทวนความรู้เดิม และแจ้งผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง (ตัวชี้วัดชั้นปี)

- ขั้นแนะนำการบันทึกข้อมูล และการตั้งคำถามสำคัญ

- ขั้นอธิบายให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ

6) กระบวนการเรียนรู้แบบแผนที่ความคิด /ผังความคิด (Mind Map/Mind Mapping)