ความรู้จากฝ่ายจิตวิทยาคลีนิค

วันนี้ต้องขอขอบคุณ คุณรณสิงห์ รือเรือง หัวหน้าฝ่ายจิตวิทยาคลีนิค สถาบันพัฒนาการเด็กราชนครินทร์ ที่ถ่ายทอดความรู้ และทำให้เห็นภาพการทำงานของจิตวิทยาคลีนิคมากขึ้น

ตอนเช้า ไปดูการปรับพฤติกรรมเป็นรายบุคคล 2 case คือ เด็ก ADHD บางคนเป็นเด็ก HYPER อยู่ไม่นิ่งอย่างเดียว แต่บางคนอาจจะมีสมาธิสั้นร่วมด้วย โดยสิ่งแรกที่ต้องทำก่อนก็คือ การปรับพฤติกรรมเรื่องการรอคอย เนื่องจากหากเด็กสามารถรอคอยได้แล้วก็จะสามารถเรียนรู้และผู้ปกครองสามารถส่งเสริมพฤติกรรมที่พึงประสงค์ต่อไปได้

เพราะเมื่อเด็กต้องการอะไร นั่นคือเป้าหมาย แต่ผู้ปกครองมักจะบอกว่า อย่า/ไม่ให้/ทำไม่ได้ เด็กก็จะโมโห และแสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม แล้วผู้ปกครองก็จะให้ของ/ทำอะไรให้เด็กบางอย่างตามที่เด็กต้องการ ซึ่งเมื่อผู้ปกครองทำเช่นนี้จะเป็นการตอบสนองต่อพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ของเด็กตามรูปแบบดังนี้

อยากได้= เป้าหมาย ---->  พ่อแม่ไม่ให้/ไม่ได้-----> เด็กแสดงอารมณ์ ------->พ่อแม่ตามใจ
ขนม                                                                 โกรธ/โมโห                 เพราะรำคาญ
ไอติม                                                                                              อาย/ตัดปัญหา
ของเล่น
 
 
เด็กเรียนรู้ที่จะพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ...เพราะพ่อแม่ให้ของเด็กเมื่อเด็กแสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
เด็กจะเรียนรู้ว่า          "ไม่..........ได้"

 แต่พ่อแม่ควรจะตอบสนองทางอารมณ์ของเด็กดังนี้

อยากได้= เป้าหมาย ----> พ่อแม่ตกลง/ได้-----> เด็กรอคอย ช่วงเวลา  ------->พ่อแม่ทำตามขนม                                                          โกรธ/โมโห                          สัญญา
ไอติม                                                                                               
ของเล่น

เด็กเกิดพฤติกรรมที่เหมาะสม รู้จักรอคอย รู้สึกว่าของที่พ่อแม่ให้มีความหมาย มีคุณค่า เด็กเกิดการเรียนรู้ใหม่ ควบคุมอารมณืได้ดีขึ้น

เด็กจะเรียนรู้ว่า           "ได้........รอ"

แม้แต่เด็กปกติเองก็ควรใช้หลักการนี้เพราะจะเป็นการฝึกเรื่องการรอคอย และจะเป็นการฝึกระเบียบวินัยในอนาคตต่อไป

ในเด็กเล็กอายุไม่เกิน 5 ปี เป็นช่วงเวลาที่ดีที่เด็กจะเรียนรู้เรื่องการรอคอย

สำหรับเด็กที่อายุ 5-10 ปี เหมาะแก่การฝึกระเบียบวินัย กติกา แต่เด็กก็ควรถูกฝึกเรื่องการรอคอยมาแล้ว ไม่เช่นนั้นก็จะเป็นการยากที่จะฝึกเด็กในระดับที่ยากขึ้น

แต่เด็กที่ไม่ได้รับการฝึกมาเลย หากมาฝึกในช่วงหลังจาก 10 ปี ก็จะพัฒนาไปได้ช้าและลำบากมากกว่า เนื่องจากเด็กจะเตรียใพร้อมเข้าสู่วัยรุ่น และมีการทำงานของสมองเปลี่ยนแปลงไป ร่างกายผลิตฮอร์โมน และเด็กได้เรียนรู้พฤติกรรมต่าง ๆ มามากพอสมควร

ดังนั้น นับว่าเป็นสิ่งสำคัญในการฝึกและปรับพฤติกรรมเรื่องการรอคอยตั้งแต่ยังเล็ก เพื่อส่งเสริมระเบียบวินัย การทำตามกฏกติกา และจริยธรรมคุณธรรมต่อไป