การประเมินภายนอก ข้อคิดจากประสบการณ์ตรง
ผู้เขียนมีประสบการตรงในฐานะครูผู้สอนและฐานะผู้บริหารผ่านประถูกประเมินจาก สมศ. ทั้งรอบแรก 3 ครั้ง(ย้ายบ่อย)และการประเมินรอบ 2 แล้ว 1 ครั้ง(ย้ายอีกนั่นแหละ) ตอนนี้อยู่โรงเรียนขนาดเล็ก ผ่านการปฏิบัติงานอยู่ในโรงเรียนขนาดใหญ่และขนาดกลาง เห็นศักยภาพของโรงเรียนแต่ละขนาด ที่มีไม่เท่ากัน แน่นอน ผู้บริหารที่ไม่เข้าท่าเลยก็มี เช่นเดียวกัน ครูที่ไม่สมควรอยู่อีกก็เยอะ(ควรเออรี่ได้แล้ว) แต่หลายๆโรงเรียนโดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กที่มีครูแค่ 3-5 คน รับผิดชอบตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึงชั้นป.6 จริงอยู่มีนักเรียนตั้งแต่ 40-79 คน งบประมาณ ปีการศึกษาละประมาณ 20,000-40,000 บาทเท่านั้น แต่คุณภาพที่การประกันภายนอกต้องการคือ เมื่อประเมินแล้วต้องได้ ระดับดี 12 มาตรฐานและอีก 2 มาตรฐานต้องได้ระดับ พอใช้ หมายความว่า ต้องไม่มีมาตรฐานใดได้ระดับ ปรับปรุง
จากประสบการทำงาน ดูเหมือนว่า การประเมิน ณ วันนี้ เหมือนการกระโดดสูงที่ตั้งไว้ ระดับเดียว โรงเรียนทั้งประเทศไทย ทุกโรงต้องกระโดดให้ผ่าน ดังที่กล่าวมาข้างต้น จะให้โรงเรียนหนองหมาว้อดีเท่ากับโรงเรียนเตรียมอุดม ม้นเป็นไปได้ใหมนี่ เห็นหลายๆพื้นที่จัดโรงเรียนยอดนิยม แสดงว่าก็ต้องมีโรงเรียนไม่ยอดนิยมใช่ใหม ก็ถ้าทุกโรงเรียนผ่านการรับรองจากสมศ. ก็แสดงว่าทุกโรงดี เท่ากันหมดใช่หรือไม่ มันมีเหตุผลมากมายที่อาจกล่าวได้ว่า คุณภาพมาตรฐาน แต่ละโรงเรียนไม่มีวันเท่ากันหรอก แต่มันน่าจะมีการทบทวนกันใหม่ว่า เราน่าจะมีมาตรฐานโรงเรียนตามขนาดของโรงเรียนนะ สัก 3 มาตรฐาน คือกลุ่มโรงเรียนขนาดเล็ก กลุ่มโรงเรียนขนาดกลาง กลุ่มโรงเรียนขนาดใหญ่ แล้วตั้ง benchmark ให้โรงเรียนที่สามารถทำคุณภาพตามขนาดของโรงเรียนได้แล้ว ก็สามารถไปเทียมชั้นข้ามรุ่นไปใช้มาตรฐานของกลุ่มโรงเรียนที่ใหญ่กว่า 1 ระดับได้ ให้เขาได้มีเป้าหมายที่สามารถท้าทายได้ ว่างั้นเถอะ
ขออนุญาตเปรียบเทียบที่ไม่สุภาพสักครั้งนะ มาตรฐานการศึกษา ณ วันนี้ เหมือนรองเท้าเบอร์เดียว โรงเรียนหรือเด็กทั้งประเทศ ต้องใส่รองเท้านี้ได้พอดี ไม่ว่าคุณจะอ้อน ผอม สูง ต่ำ ยาก ดี มี จน ขาว ดำ สวย หรือขี้แหล่ ความจริงสามัญชนที่สุดคือ ต้องทำรองเท้าหรือหารองเท้าที่พอดีกับเท้าคนใส่ ไม่แน่ใจเหมือนกันว่า วิธีคิดแบบไหนเป็น "ตรรก" อ่านแล้วช่วยแสดงความคิดเห็นด้วย จะติจะชมไม่ว่ากัน แต่ไม่ใช่ด่ากัน เพราะนั้น ไม่ใช่ความคิดที่สร้างสรรค์ตามหลัก KM สังคมแวดวงการศึกษาก็ต้องการทางออกที่ที่ยุติธรรมที่สุด เพื่อกำลังใจของคนทำงานฐานะแม่พิมพ์ของชาติ ย้ำ! มาตรฐานเป็นสิ่งจำเป็น แต่ให้ดูเกณฑ์กันสักนิดได้ใหม
ทุกวันนี้ การประเมินภายนอกทำให้ครูเครียคนะ ยิ่งมีข่าวออกมาว่า โรงเรียนที่ไม่ผ่านการประเมินภายนอก ไม่ให้ส่งวิทยฐานะ ช่วยกันคิดกันหน่อยได้มั้ย การแก้ปัญหาการศึกษาของชาติมันอยู่ในลักษณะหัวมงกฏท้ายมังกร ลูกผีลูกคน เกาไม่ถูกที่คันสักที เคร้าหนอ
