สมุดวิเศษ เพียงแค่คนใช้เห็นค่าของเจ้าสมุดนี้ สมุดวิเศษจะเปลี่ยนคุณเป็นคนไข้ที่แสนวิเศษ เช่นกัน

สมุดประจำตัวผู้ป่วย version ใหม่ มาแว้ว..ว..ว..ว

       

ฮั่นแน่ สนใจไหมคะ  ?  ?  ?  ?

ทำงานมาหลายปี ก็ผ่านมาหลายปีที่เราใช้สมุดประจำตัว เล่มเดิม  ปี 2551 ถือเป็นโอกาสฤกษ์งามยามดี ที่จะประมวลความรู้  และประสบการณ์ที่มีโอกาสได้เห็นสมุดประจำตัวผู้ป่วยเรื้อรังจากที่ต่างๆ   มาปรับใช้ให้เป็นรูปแบบที่เหมาะสมกับการใช้งานในพื้นที่ของเรา     เริ่มต้นการจัดทำ เราก็ประชุมทีม และได้ผู้นำที่ดี อ.น พ วิรัช ที่ให้ทั้งคำแนะนำ ข้อคิด แง่คิด ต่างๆมากมาย   อ้อและพี่ๆ ก็เริ่ม สำรวจ+ สอบถาม เริ่มจากทั้งเราและคนไข้  หารูปแบบว่าควรจะเป็นอย่างไร  ทำอย่างไรจะทำให้สมุดเล่มนี้เหมาะที่จะใช้กับสมาชิกคนไข้เรื้อรัง  ก็ไม่ง่ายเพราะโรคเรื้อรังมีหลายโรค เนื้อหารูปแบบในเล่ม ที่ควรจะเป็นจะเป็นอย่างไร  

 

ทำไมต้องเล่มเล็ก ?????

เริ่มจากเรื่องง่ายๆ ก็ทำท่าจะยากแล้ว   “ ขนาดของสมุด”  ถกกันหลายวันกว่าจะจบที่ขนาดเล็ก ขนาดเท่ากระเป๋าตัง ใส่กระเป๋าเสื้อได้   ชั่งใจระหว่าง เล่มเล็กตัวหนังสือเล็ก  แต่พกง่าย เก็บง่าย ที่ป้าบอก เล่มขนาดอย่างนี้ รับรองไม่ลืมเอามา   กับเล่มใหญ่เท่าหนังสือขายหัวเราะ จนถึงใหญ่ที่สุด คือใหญ่เท่าสมุดการบ้านของหลาน   ประมาณว่าทำประชาคมแล้วไม่ผ่าน  เลยมาจบที่ขนาดเล็ก  ก็คนทำไม่ได้ใช้เนอะ ก็เลยต้องขอความคิดเห็นคนใช้  จะได้ลงตัวที่จะใช้กับ สมาชิกลุงๆป้าๆ พี่ๆ น้องๆ ที่อุตส่าห์มีโรคประจำตัว เพราะฉะนั้น เลยต้องมีของดีติดตัว ที่จะเป็นยันต์ เฮ้ย ไม่ใช่ เป็นสมุดวิเศษต่างหาก ที่จะใช้ให้คุ้มค่าทั้งเรา ผู้ให้บริการและผู้รับบริการ  สรุปเอาแค่สมุดบันทึกเล็กๆก็ได้ สมุดที่สามารถพกพาไปได้สะดวก

 

 

ในเล่มมีอะไรบ้าง …?????

เนื้อหาหลักๆในเล่ม ก็มี

1. ชื่อ นามสกุล และเบอร์โทรศัพท์ของคนใกล้ชิด เอาไว้เผื่อๆเป็นอะไรไปจะได้มีคนรู้

: ป้าชวา เล่าว่า ไปตลาดตอนเช้าเหมือนทุกวันที่เคยไป แต่เช้าวันนั้นไม่เหมือนทุกวันเพราะว่า วัน สองวันที่ผ่านมา ป้าเป็นหวัดทำให้ทานข้าวได้น้อย  ..ป้าเป็นลม ที่ตลาด  ผ่านไปนาน ป้าตื่นมา แบบสลึมสลือ  แม่ค้าแถวนั้นเอาน้ำตาลปี๊บใส่ในปาก และโทรเรียกลูกสาว เพราะตอนป้าเป็นลมค้นตัว พบแต่เงินในห่อผ้าและสมุดเล่มเล็กๆเล่มนี้ ลูกสาวมาถึงก็จัดแจงพาส่งโรงพยาบาล  เอาเป็นว่า สมุดเล่มนี้สมควรเรียกว่าสมุดวิเศษ สำหรับป้าชวา ไหมเอ่ย 

2. ประวัติโรคประจำตัว

3. ประวัติการแพ้ยา

4. ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต

5. ประวัติการเจ็บป่วยปัจจุบัน

6. เป้าหมายการดูแลรักษา ที่เราอยากจะบอกกับเจ้าของสมุดเหลือเกินว่า เพื่อการมีชีวิตและสุขภาพที่ดีของคุณแท้ๆ

:  เป็นความรู้ที่สำคัญ ทุกคนจะต้องรู้เป้าหมายการรักษา ของแต่ละคน ที่ไม่ได้หวังให้รู้และเข้าใจได้ในครั้งเดียว แต่สมุดเล่มนี้จะถูกเน้นย้ำและให้เจ้าของสมุดกลับไปนั่งดู ว่าเออ.. เป้าหมายของความดันโลหิตเท่าไหร่ ไขมัน LDL ของตัวเองเท่านี้  หน่ะแปลว่าอะไร  แล้ววันนี้ที่มาโรงพยาบาล น้ำตาล ไขมัน ความดัน BMI รอบเอว ผลตรวจปัสสาวะ ฯลฯ ของเค้าแปลว่าเป็นยังไง  

7. เป้าหมายการควบคุมเบาหวาน ที่มีรายละเอียดบอกทั้งระดับน้ำตาล ก่อนอาหาร หลังอาหาร และก่อนนอน ฮีโมโกลบินเอวันซี ฟรุคโตซามีน เป้าหมายการควบคุมความดันโลหิต เป้าหมายการควบคุมระดับไขมันในเลือด

: ลุงอายุ 70 กว่าๆ บอกเราว่าวันนี้น้ำตาลออมทรัพย์ ( น้ำตาลสะสม) ที่เจาะที่อนามัย ได้ ร้อยละ 7.7  มันสูงไปนะ เฮ้อ ไม่เหมือนดอกเบี้ยเลยนะ ที่ยิ่งสูง ยิ่ง ดี 

8. การประเมินผลเทียบกับเป้าหมาย ส่วนนี้จะเป็นส่วนที่ให้เกิดการเรียนรู้ว่าระดับของตนเองเป็นอย่างไรเทียบกับเป้าหมาย

: ในเล่มเราก็มี ให้คนไข้ จุดกราฟระดับน้ำตาล ทุกครั้งที่มาตรวจ  ว่าถึงเขตอันตรายหรือยัง   บางคนรักษาระดับ ดีมาก ไม่ยอมแม้จะให้อยู่ในระดับพอใช้ เหมือนเด็กๆ ที่พยายามรักษาดาว ที่ตนเองได้มา และอยากได้ 5 ดาว ทุกครั้งที่มาตรวจ  เรามีให้จุดระดับความดัน อีก จนคนไข้บางคนบอก  มันไม่ได้คุมแค่น้ำตาล หรือความดันตัวเดียว จริงๆแฮะ   การสอน เราให้คู่ไปกับการเรียนรู้ด้วยตนเอง เพราะเราไม่อยากเห็นมุมแฟ้มที่บอกระยะเวลาการเป็นเบาหวานที่ยาวนาน แต่เราต้องมาฟังป้าบอกว่า “ป้าหายแล้ว ไม่เห็นเป็นอะไร”  “ป้าไม่ได้ฉีดยามา 5 วันยาหาย ยาหมด  รอถึงวันนัดค่อยมา”  หรือ ป้าไม่รู้ ลุงไม่รู้  หมอไม่ได้สอน สอนแล้วแต่ทำไม่ได้ เป็นต้น

9. ข้อมูลการรักษาที่มาใช้บริการทั้งส่วนของการมาใช้บริการที่โรงพยาบาล ศูนย์สุขภาพชุมชน คลินิก อื่นๆ  คือไม่ว่าจะเจ็บป่วยไปรักษาที่ไหน ลุงๆป้าจะไม่ลืมที่จะนำสมุดไปด้วยทุกครั้งและบันทึกผลลงในสมุด

10. การคำนวณแบบแผนอาหารเฉพาะบุคคล ให้เรานี่แหละ ให้ความรู้และคำนวณเป็นมื้ออาหาร 

: “สูตรใครสูตรมัน”  ที่คนไข้เอามานั่งแลกเปลี่ยนกันดูแล้วบอก สูตรของชั้นเท่านั้น สูตรของชั้นเท่านี้   สูตรที่ว่าเป็นสัดส่วนอาหารในแต่ละมื้อ  หมวดข้าว ผัก ผลไม้ นม เนื้อสัตว์ ไขมัน โดยคำนวณความต้องการพลังงานที่ระดับกิจกรรมที่เหมาะสมเฉพาะคน  โดยมีเป้าหมายที่แต่ละคนอาจจะเลือกเองเช่น ต้องการลดน้ำหนัก  (ไม่ค่อยมีใครเลือก) ส่วนใหญ่บอกว่าดูสัดส่วนอาหารแล้ว ของแค่คงน้ำหนักก็หืดขึ้นคอแย้ว..ว..ว

11. การประเมินผลรายปี       

    : เป็นความรู้ที่สำคัญ ทุกคนจะต้องรู้เป้าหมายการรักษา ของแต่ละคน ที่ไม่ได้หวังให้จำได้ในครั้งเดียว แต่สมุดเล่มนี้จะถูกเน้นย้ำและให้เจ้าของสมุดกลับไปนั่งดู ว่าเออ.. เป้าหมายของความดันโลหิตเท่าไหร่ ไขมัน LDL ของตัวเองเท่านี้  หนะแปลว่าอะไร  แล้ววันนี้ที่มาโรงพยาบาล น้ำตาล ไขมัน ความดัน BMI รอบเอว ผลตรวจปัสสาวะ ฯลฯ ของเค้าแปลว่าเป็นยังไง  

12. ส่วนของความรู้ที่คนไข้ควรรู้

13. ผลการตรวจภาวะแทรกซ้อน 

: ส่วนนี้ก็สำคัญเนื่องจากเราทำงานเชื่อมกันระหว่างรพ และศูนย์สุขภาพชุมชน เราต้องส่งผู้ป่วยบางส่วนไปรักษาตัวที่พื้นที่ จึงต้องมีข้อมูลที่จะบอกว่าคนที่ส่งกลับผลการตรวจภาวะแทรกซ้อนเป็นอย่างไร และแต่ละคนควรได้รับการตรวจอีกครั้งเมื่อไหร่   

เราหวังว่า ในไม่ช้า คนไข้ของเรา จะเข้าใจว่า ทำไมพวกเค้าถึงต้องมาๆไปๆ ระหว่าง ศูนย์สุขภาพชุมชน และโรงพยาบาล โดยไม่ผูกขาดการรักษาที่ใดที่หนึ่งที่เดียว และทำไม สมุดเล่มนี้จึงมีความสำคัญ เสมือนสะพานที่เชื่อมโยง ข้อมูลการรักษา(บางส่วน) ให้ถึงกันระหว่างโรงพยาบาลพี่ และศูนย์สุขภาพชุมชนที่เป็นน้อง  และที่สำคัญ   สมุด 4000 เล่มที่มีเจ้าของเหล่านั้น   จะมีส่วนเปลี่ยนให้เกิดมิติการดูแลสุขภาพภาคประชาชน   ในการรับรู้การภาวะโรคที่เป็น และลงมือปฏิบัติหน้าที่ของตนเองในการดูแลสุขภาพของตนเอง แบบจริงจังสักที

 

ความสำคัญ
สมุดวิเศษ  เพียงแค่คนใช้เห็นค่าของเจ้าสมุดนี้และใส่ใจในทุกรายละเอียด  สมุดวิเศษจะเปลี่ยนคุณเป็นคนไข้ที่แสนวิเศษ ได้เช่นกัน

 

 ผู้เล่า รัชดา พิพัฒน์ศาสตร์