หน่วยที่ 3
ภาษาท่า
จุดประสงค์การเรียนรู้
1. บอกความหมายของภาษาท่าได้ถูกต้อง
2. ปฏิบัติท่าทางตามภาษาท่าได้ถูกต้อง
3. มีความคิดสร้างสรรค์ในการใช้ภาษาท่า
ภาษาท่า ภาษาท่า หมายถึง การใช้ท่าทางสื่อความหมายแทนคำพูด เพื่อบอกเรื่องราว อารมณ์ ความรู้สึก โดยใช้กิริยาท่าทางธรรมชาติ หรือ การเลียนแบบธรรมชาติ คน สัตว์ สิ่งของ สื่อความหมายแทนคำพูด เช่น ท่าเรียกก็จะกวักมือ หรือพยักหน้า การร้องไห้ก็จะใช้มือปิดหน้าก้มหน้าและสะอึกสะอื้น เป็นต้น ในการแสดงนาฏศิลป์ได้นำภาษาท่าธรรมชาติเหล่านี้มาประดิษฐ์ขึ้นเป็นท่าทางสวยงามขึ้น เราเรียกว่า “ภาษาท่านาฏศิลป์”
วิธีการใช้ภาษาท่า
การใช้ภาษาท่าเพื่อสื่อความหมาย มีวิธีการใช้หลายลักษณะ ดังนี้
1. ใช้ภาษาท่าทางธรรมชาติ สื่อความหมายแทนคำพูด เช่น ตัวเรา คุณ หรือเธอ ไป มา ไม่และเชิญ เป็นต้น การใช้ภาษาท่าทางธรรมชาติ จะเป็นการใช้ท่าทางตามธรรมชาติ เนื่องจากเป็นท่าทางที่ใช้เป็นกิจวัตรประจำวันและเป็นที่เข้าใจของคนทั่วไป
ภาพที่ 3.1 ตัวเรา ภาพที่ 3.2 คุณ หรือ เธอ
ใช้มือซ้ายทาบฝ่ามือไว้ที่อก ชี้มือข้างใดข้างหนึ่งไปที่บุคคล
ที่พูดถึงหรือชี้บ่งบอกสิ่งนั้น
2. ใช้ภาษาท่าเลียนแบบ เพื่อแสดงอารมณ์ ความรู้สึกต่าง ๆ เช่น รัก อาย โกรธ หอม
หรือดม ร้องไห้ ดีใจ เศร้าโศก เป็นต้น
ภาพที่ 3.3 รัก ภาพที่ 3.4 อาย
ประสานแขนทั้งสองไขว้กัน ทาบฝ่ามือไว้ ใช้ฝ่ามือซ้ายแนบข้างแก้ม ก้มหน้า
แนบกับอก สื่อความหมายว่า รัก อบอุ่น สื่อความหมายว่าเขิน
ภาพที่ 3.5 โกรธ
ชี้นิ้วฟาดลง
สื่อความหมายว่า โกรธ ไม่พอใจ
ภาพที่ 3.6 โศกเศร้า ภาพที่ 3.7 คึกคัก
มือประสานกันที่หน้าท้อง กำมือหลวมๆ 2 มือ ไว้ระดับหน้าท้อง
ก้มหน้าส่ายหน้า สื่อความหมายว่า แล้วขยับแขน 2 ข้าง
โศกเศร้า เสียใจ
3. ใช้ภาษาท่าเลียนแบบธรรมชาติ คน สัตว์ ในการเลียนแบบ ดังกล่าวนี้ จะต้องเลือกลักษณะเด่นของธรรมชาติ คน หรือสัตว์ที่ต้องการเลียนแบบที่มีลักษณะเฉพาะไม่เหมือนใคร เมื่อใครเห็นจะสามารถทาย หรือบอกได้ทันที เช่น โบกแขน 2 ข้าง แล้วโอนเอนไปมา สื่อความหมายว่าต้นไม้ลู่ตามลม ทำท่าถือไม้เท้าเดินก้มตัวลงค่อย ๆ ก้าว เป็นการเลียนแบบคนชรา กำมือ 2 ข้าง และวิ่งโขยกขา เป็นการเลียนแบบท่าทางของม้า หรือนั่งคุกเข่าใช้ฝ่ามือวางกับพื้นและกระโดดเคลื่อนที่ สื่อความหมายว่าเป็นการเลียนแบบกบ เป็นต้น
ภาพที่ 3.8 เลียนแบบปลา ภาพที่ 3.9 เลียนแบบนกบิน
ภาพที่ 3.10 ท่ากวาง ภาพที่ 3.11 ท่าควบม้า
ที่มา : ภาพ 3.10, 3.11 จาก เรณู โกศินานนท์ (2546:66)
4. ใช้ภาษาท่าสื่อความหมายตามหลักนาฏศิลป์ เป็นการใช้ท่าทางสื่อความหมาย เช่น
ใช้นาฏยศัพท์ จีบ วง มาใช้เพื่อให้เกิดความสวยงามยิ่งขึ้น เช่น ท่ายิ้ม หรือดีใจ ท่าตัวเรา ท่าเดิน เป็นต้น
ภาพที่ 3.12 ตัวเรา
ใช้มือซ้ายจีบเข้าอก
สื่อความหมายว่า ตัวเรา
ภาพที่ 3.13 เดิน ภาพที่ 3.14 ไป
จีบคว่ำ 2 มือ แล้วเดินมือมา จีบคว่ำเข้าหาตัวแล้วม้วนจีบออกจากตัวปล่อยจีบข้างหน้าให้มือตรงข้าม โบกออกไป สื่อความหมายว่า ไป
กับขาที่ก้าว
สรุป
ภาษาท่า หมายถึงการใช้ท่าทางสื่อความหมายแทนคำพูด เพื่อบอกเรื่องราว อารมณ์ ความรู้สึกโดยใช้กิริยาท่าทางการเลียนแบบธรรมชาติ คน สัตว์ สิ่งของ สื่อความหมายแทนคำพูด มีวิธีการใช้หลายลักษณะดังนี้
1. ใช้ภาษาท่าทางธรรมชาติ
2. ใช้ภาษาท่าเลียนแบบ เพื่อแสดงอารมณ์
3. ใช้ภาษาท่าเลียนแบบธรรมชาติ คน สัตว์
4. ใช้ภาษาสื่อความหมายตามหลักนาฏศิลป์
กิจกรรมตอบคำถาม
1. คำว่าภาษาท่ามีความหมายว่าอย่างไ ร
2. การใช้ภาษาท่ามีวิธีการอย่างไร จงอธิบาย
กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้
1. แบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม ๆ ให้แต่ละกลุ่มออกมาแสดงภาษาท่า กลุ่มละ 5 ท่าแล้วให้เพื่อนทาย
2. ให้นักเรียนแสดงท่าทางตามภาษาท่าที่จับฉลากได้โดยแสดงทีละคน
