การที่เด็กๆได้มาเป็นเพื่อนกันนี่สำคัญมากนะครับ ไม่ว่าจะในความรู้สึกของตัวเด็กเอง และในมุมมองของนักพัฒนา ผู้จัดโปรแกรม ในกิจกรรมพัฒนาเด็กที่หลายพื้นที่มาเจอกัน การสร้างทัศนคติที่ดีแก่เด็กๆในการรวมกลุ่มกันเรียนรู้สื่อที่สร้างสรรค์และเคารพในความคิดเห็นที่แตกต่าง เป็นทั้งเป้าหมายพื้นฐานและมรรควิถีที่นำไปสู่การเรียนรู้อย่างต่อเนื่องอีกมากมายไม่รู้จบสิ้น

 

หนังสือ คือสื่อพื้นฐานง่ายๆ ที่เป็นประตูสู่ "การกู้ชาติ" 

เด็กบ้านเราไม่ค่อยอ่านหนังสือกันนะครับ ยิ่งโตยิ่งอ่านน้อยลง

 

 ศ.นพ. ประเวศ วะสี กล่าวไว้ในงาน "มหกรรมนักอ่าน" เมื่อ 14 มิ.ย. 50 ว่า

 

"วิกฤตสังคมปัจจุบัน คนไทยอ่านหนังสือน้อย ทำให้เข้าใจเรื่องที่ซับซ้อน เราต้องสร้างวัฒนธรรมการอ่านให้เกิดขึ้นง่าย รวดเร็ว"

 

"การสร้างวัฒนธรรมเป็นเรื่องช้า แล้วเราจะทำอย่างไรจึงจะเกิดเร็ว  ภาคธุรกิจคิดเก่ง ต้องถักทอมาร่วมกัน  การขับเคลื่อนต้องมีความรัก ความเมตตา ไม่เถียงกัน การนี้ต้องใช้แรงขับเคลื่อนจาก Social Marketing (เบญจภาคี) ประกอบด้วยรัฐบาล ภาคธุรกิจ นักวิชาการ องค์กรพัฒนาสังคม NGO และประชาชน"

 

แม่ฮ่องสอน ดินแดนที่ถูกขนานนามว่า " เมืองสามหมอก " เป็นพื้นที่ที่ส่วนใหญ่ยังติดต่อสื่อสารกันลำบาก ทั้งความทุรกันดาร และเทคโนโลยีต่างๆมีน้อย การลงทุนด้านการพัฒนาชุมชนในพื้นที่แห่งนี้มีน้อย ยิ่งในด้านการพัฒนาเด็กนั้นยิ่งน้อยลงไปใหญ่  เราจะช่วยกันพัฒนาเด็กบนดอยเหล่านี้ให้เรียนรู้วัฒนธรรมที่ดีงามของท้องถิ่น สนใจปัญหาบ้านเกิด เรียนรู้เท่าทันสื่อ ไปพร้อมๆกับสร้างคนรุ่นใหม่ที่จะเข้ามาทำงานจิตอาสาได้อย่างไร

 

หนังสือทำมือ น่าจะเป็นสื่อที่เหมาะสมที่สุดสื่อหนึ่งสำหรับเด็กแม่ฮ่องสอน เพราะต้นทุนถูก เด็กๆทุกคนทำได้ และที่สำคัญ ทำแล้วสนุกและยังสามารถสอดแทรกสาระดีๆได้อีกมากมาย

จะทำเป็นหมู่คณะ หรือทำคนเดียวก็ได้ ทำแล้วใครอยากโชว์ออฟ เราก็จัดเวทีให้

 

หนังสือทำมือที่เด็กๆช่วยกันปลุกปั้น จากการร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมเรียนรู้จากตัวเอง จากเพื่อนต่างเผ่าต่างชาติพันธุ์  จากผู้ใหญ่ใจดีในชุมชน ก็เลยได้มีโอกาสสัญจรร่อนเร่ไปตามที่ต่างๆ

 

17 กุมภาที่ผ่านมานี้ ก็เลยได้มีโอกาสไปจัดเป็นนิทรรศการหนังสือทำมือสัญจรระดับจังหวัดขึ้นที่ลานเยาวชน ห้องสมุดประชาชน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน

 

ดูชื่อ โอ้โห เป็นงานระดับจังหวัดเลย แต่จริงๆแล้ว เรามีกำลังคนและทุนก็ไม่มาก ก็เลยเชิญได้แต่กลุ่มเด็กที่สนใจงานด้านนี้จริงๆ จากสามอำเภอ คือ อำเภอเมือง ขุนยวม และปางมะผ้า รวมประมาณ 40 คน กลุ่มขนาดนี้ กำลังดี เหมาะกับพื้นที่และจำนวนพี่เลี้ยง

 

งานนี้ ผมถือโอกาส ทดสอบความสามารถเด็กปางมะผ้า ในการเป็นพี่เลี้ยงนำกิจกรรมในฐานต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ฐานชวนคุยเรื่องวิจัยท้องถิ่น  ฐานชวนคุยเรื่องหนังสือทำมือ  ฐานเรียนรู้สื่อร้าย ขยายสื่อดี  แต่ละกลุ่มต้องคละอำเภอกันด้วย จะได้รู้จักกัน ได้รู้จักเพื่อนใหม่ๆ

 

 

การที่เด็กๆได้มาเป็นเพื่อนกันนี่สำคัญมากนะครับ ไม่ว่าจะในความรู้สึกของตัวเด็กเอง และในมุมมองของนักพัฒนา ผู้จัดโปรแกรม ในกิจกรรมพัฒนาเด็กที่หลายพื้นที่มาเจอกัน  การสร้างทัศนคติที่ดีแก่เด็กๆในการรวมกลุ่มกันเรียนรู้สื่อที่สร้างสรรค์และเคารพในความคิดเห็นที่แตกต่าง  เป็นทั้งเป้าหมายพื้นฐานและมรรควิถีที่นำไปสู่การเรียนรู้อย่างต่อเนื่องอีกมากมายไม่รู้จบสิ้น

 

วันนี้เราโชคดีหลายอย่าง ทั้งที่ได้มีเจ้าหน้าที่จากศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น แม่ฮ่องสอนก็ดี บรรณารักษ์ห้องสมุดก็ดีมาช่วยเป็นวิทยากร แถมยังมีรายการเคเบิลทีวีท้องถิ่นมาถ่ายทำรายการอีก

 

ก่อนปิดท้ายช่วงเช้า ก็มีการแสดงสื่อจากน้องๆแต่ละอำเภอ สื่อพื้นบ้านมีรำดาบและฟ้อนจั๊ดไตจากเด็กบ้านแม่ละนา และสื่อป้องกันภันและสันติวิธีโดยการสาธิตไอคิโด จาก อ.ปางมะผ้า ตบท้ายด้วยสื่อพื้นบ้านอย่างรำนกกิงกะหล่าจากเยาวชนบ้านแม่สุริน อ.ขุนยวม

 

 

 

ช่วงบ่าย ทีแรกกะจะจัดวงเสวนากันเรื่องสื่อเด็กและงานวิจัยท้องถิ่น แต่คิดว่าแทนที่จะเสวนา เด็กน่าจะสนุกกับการวาดภาพมากกว่า ก็เลยผสมกันซะเลย คือให้รวมกลุ่มวาดภาพสะท้อนการเรียนรู้จากนิทรรศการครั้งนี้ โดยมีเงื่อนไขคือภาพแต่ละอันต้องสามารถนำมาเล่าต่อกันได้เป็นเรื่องราว เอ้า เด็กๆก็รวมกลุ่มวาดกันใหญ่

 

 

 

ก่อนกลับ เด็กๆก็ร่วมกันประเมินกิจกรรมอย่างอิสระ ผมอ่านดูแล้วก็ชื่นใจ เด็กๆทุกคนอยากจะพบกันอีก และบ่นว่าเวลาน้อยจัง อยากให้จัดอย่างนี้อีก ผมก็รับเอาเสียงสวรรค์จากเทวดาน้อยๆเหล่านี้มาเป็นภารกิจ "กู้ชาติ" ต่อไป  และคิดว่านี่ก็เป็นอีกหนึ่งบทเรียนดีๆที่น่าจะหนุนนำร่องเป็นหนึ่งแนวทางการประยุกต์ให้งานพัฒนาเด็กบ้านเราก้าวหน้าต่อไป

 

แต่ก็อย่างที่อาจารย์ประเวศว่าไว้ งานสร้างวัฒนธรรมนั้น มันต้องใช้เวลาและสรรพกำลังจากภาคีหลายฝ่าย  ลำพังผมและสโมสรเล็กๆก็คงมีกำลังไม่มากพอ  แต่ถึงกำลังน้อยก็จะขอเป็น "เล็กพริกขี้หนู" ยืนหยัดสู้อยู่ต่อไป ใครอยากร่วมแจม ก็มาจอยกันได้นะครับ