วัฒนธรรม ประเพณีของคนเฒ่าคนแก่

        

        วันหยุด มีเวลาพักผ่อนได้เต็มที่ไม่ต้องรีบร้อนเหมือนวันทำงาน ซึ่งปกติหน้าที่แม่บ้าน ต้องทำให้เรียบร้อยก่อนออกจากบ้านไปทำงานประจำในหน้าที่ วันนี้ตื่นมาก็เตรียมหุงหาอาหารเช้าอย่างไม่รีบร้อน ประมาณ 7โมงเช้า เพื่อนบ้านเค้าเป็นแม่บ้านและทำงานเป็นผู้นำท้องถิ่นด้วย ตื่นเช้ากว่าเราเพราะต้องไปเรียนเพิ่มเติมในวัน เสาร์ - อาทิตย์  ได้นำอาหารชนิดหนึ่ง มาให้คือ "แกงขี้เหล็ก"และบอกว่า วันนี้เป็นวัน ขึ้น  3 ค่ำ  เดือน  3  ชาวบ้านแถวนี้ เขาทำแกงขี้เหล็ก รับประทานกันทุกบ้าน ซึ่งเราไม่รู้เรื่องเลย เขาถือเคล็ด ให้อยู่อย่างเข้มแข็งและมีความอดทนเหมือนเหล็ก แล้วก็รีบไป  

   "ขี้เหล็ก " เป็นพืชชนิดหนึ่งที่ใช้ใบและดอก(สีเหลือง )เป็นอาหาร มีรสขม จัดเป็นพืชสมุนไพร เวลาจะนำไปปรุงต้องเคี่ยวด้วยไฟอ่อน ใช้เวลานานหน่อย เพื่อให้รสขมเจือจางลง นำไปแกงกับเนื้อหมูย่างหรือปลาย่าง ใส่กะทิให้รสชาติกลมกล่อมอร่อยถูกปากของคนภาคกลาง  พอทำอาหารเสร็จ ก็จัดสำรับไปให้แม่ซึ่งนอนป่วยเป็นอัมพาต ช่วงเวลาที่แม่ทานข้าวก็ชวนคุยถึงเรื่องเก่าๆและถามแม่ว่า วันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3  ประเพณีของชาวนาเขาทำอะไรกัน (นึกขึ้นได้ว่า เมื่อวาน 8 ก.พ.แวะไปหาน้าชาย ที่มีอาชีพทำนา เขาบอกว่า   พรุ่งนี้ ก็คือ 9 ก.พ. เขาจะนำหัวหมูไปไหว้บรรพบุรุษที่เป็นชาวนา)  แม่เล่าต่อว่า ชาวนาเค้าจะ ตักข้าวเปลือกขึ้น ยุ้ง  เพื่อเป็นเคล็ดว่าให้มีข้าวเต็มยุ้งไม่ให้ข้าวขาดยุ้ง โดยเฉพาะให้คนที่เกิดปีแข็งๆตัก  และเล่าว่าในสมัยที่ผู้บันทึกเป็นเด็กๆ ก็เคยให้ตักข้าวเปลือก เพราะเกิดปีมะโรง หลังจากเดือน 3 ไปแล้วจึงจะเอาข้าวออกมาได้  "ยุ้ง" เข้าใจว่า  ที่เก็บข้าวเปลือกสร้างด้วยไม้ เป็นห้องโล่งกว้าง  มีที่ระบายอากาศ  ปัจจุบันหาดูได้ยาก ชาวนาสมัยก่อนหลังจากขายข้าวเปลือกแล้วจะเหลือเก็บใส่ไว้ในยุ้ง เพื่อนำไปสีเป็นข้าวสารไว้รับประทาน ไม่ต้องซื้อข้าวสารเหมือนกับพวกเราค่ะ  นอกจากนี้ประเพณีของชาวนา ก็เช่น เวลาข้าวเริ่มตั้งท้อง ก็จะทำขวัญท้องข้าว ไหว้แม่โพสพ         เห็นแม่เริ่มเหนื่อยหอบ ก็เลยหยุดคุย    

     คนไทยในชนบทสมัยก่อนมีความเชื่อหลากหลายเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณี คนเฒ่าคนแก่ก็เล่าสู่กันฟังและปฏิบัติต่อๆกันมา  ความเชื่อของคนโบราณ เป็นต้นแบบให้ทำสิ่งที่ดีงามเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจในการทำงาน  ยังมีประเพณีที่ดีๆในแต่ละภาคอีกมากมายที่ยังไม่ทราบ ซึ่งผู้บันทึกเองก็ไม่มีความรู้ค่ะ