ไม่มีอะไรแน่นอนแม้แต่จิตใจเราเอง

หลังจากศึกษาวิชาของพระพุทธเจ้ามาได้ครบหนึ่งปีเต็มๆ ข้าพเจ้าก็ได้พบว่า เราทั้งหลายนั้นตกอยู่ในโลกของสิ่งสมมุติ และ ตกอยู่ภายใต้กฏของความไม่แน่นอน  ก่อนหน้านี้ถ้าใครมาบอกข้าพเจ้าว่า  สิ่งทั้งหลายไม่เที่ยง อย่ายึดมั่นถือมั่น  ข้าพเจ้าคงจะไม่เข้าใจสักเท่าไหร่ และอาจจะคิดเห็นไปว่า  คนที่พูดอย่างนี้ต้องเป็นคนที่ปลงต่อชีวิตและสิ้นหวังอะไรสักอย่าง

ปัจจุบันข้าพเจ้าเห็นด้วยอย่างยิ่ง และเข้าใจอย่างชัดแจ้งว่าท่านเหล่านั้นหมายถึงอะไร  การปฎิบัติธรรม ทำให้จิตเราได้รับรู้ความจริงอันนี้ และเป็นความจริงแท้อย่างไม่ต้องสงสัย ท่านว่าขันธ์ 5 นั้นเป็นทุกข์  ข้าพเจ้าก็เห็นด้วยว่ามันเป็นทุกข์อย่างยิ่ง  การกำเนิดเกิดมาในโลกนี้และการดำเนินชีวิตของเราทุกวันนี้  ไม่มีอะไรที่ควรจะยึดมั่น เพราะทุกอย่าง มีเกิดขึ้น  ตั้งอยู่ แล้วก็ดับไปในที่สุด  แม้ข้าพเจ้าจะเป็นเพียงนักเรียนชั้นต้นในวิชานี้ ข้าพเจ้าก็สามารถเข้าใจได้จากการพิจารณาไตร่ตรองตามคำสอนที่ท่านว่า  แม้ข้าพเจ้าจะยังไม่ได้บรรลุธรรมอะไรแต่ด้วยการฟังและพิจารณาอย่างลึกซึ้ง ในห้วงเวลาที่จิตใจสงบและเปิดกว้างที่จะรับฟัง ข้าพเจ้าก็เริ่มเข้าใจ  และเริ่มเห็นภัยในวัฎสงสาร

เคยมีคนถามหลวงปู่ติชทำนองว่า  ภายใต้ความไม่แน่นอนในชีวิตแบบนี้  เราควรจะดำเนินชีวิตอย่างไร  ท่านตอบว่า  ในเมื่ออดีตมันก็ผ่านไปแล้ว อนาคตก็ยังมาไม่ถึง มีสิ่งเดียวที่เราจะแน่ใจได้และจับต้องได้ ก็คือการอยู่ในปัจจุบัน และทำปัจจุบันให้ดี นั่นคือสิ่งเดียวที่เราจะทำได้  เราจึงต้องกลับมามีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน  ไม่ใช่ในอดีตหรือนาคต

หลวงพ่อชาก็กล่าวในทำนองเดียวกันว่า ให้เอาปัจจุบันเป็นเหตุ เมื่อเราทำปัจจุบันให้ดี อดีตก็จะดีเอง  และในอนาคตซึ่งมีเหตุจากปัจจุบันที่ดี ก็จะเป็นอนาคตที่ดีด้วย  และนั่นก็คือความจริงที่เราต่างก็ต้องยอมรับ 

ตอนแรกข้าพเจ้าก็คิดเห็นไปว่า  การคิดจะมีชีวิตอยู่แต่ในปัจจุบัน  เหมือนมีชีวิตอยู่ไปวันๆ แล้วอนาคตล่ะ โครงการต่างๆล่ะ  เพราะในการใช้ชีวิตทางโลก เราต้องทำงาน ทำโครงการ  มีแผนงานต่างๆ จะให้คิดเป็นวันๆ  ไม่ให้คิดถึงอนาคตได้อย่างไร   งานการจะก้าวหน้าพัฒนาหรือ  เรื่องนี้ท่านผู้รู้กล่าวว่า  อนาคตหรือโครงการที่ดีย่อมเกิดจากการคิดแผนงานหรือโครงการที่ดีในปัจจุบันอย่างรอบคอบ  แน่นอนว่าเราย่อมมีแผนงานหรือโครงการในอนาคต แต่เราจะไม่นำสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้นในอนาคตมาวิตกกังวล  เราอาจคิดโครงการต่างๆ ในปีหน้า เดือนหน้า นำไปเสนอเจ้านาย  ในขณะที่งานยังไม่ได้รับพิจารณาเราก็มักจะวิตกกังวลว่าเจ้านายจะชอบหรือไม่ เราจะได้เลื่อนตำแหน่งไหม๊  และเมื่อโครงการผ่าน เราก็มากังวลต่อว่าจะมีปัญหาอย่างนั้นอย่างนี้ ทั้งๆที่มันก็ยังเป็นโครงการอยู่บนโต๊ะทำงาน  การคิดถึงเรื่องอนาคตจึงเป็นเรื่องที่ต้องมาคิดพิจารณา  แต่ไม่ใช่การกังวลต่อสิ่งต่างๆในอนาคต ที่ยังไม่ได้เกิดขึ้น 

        ที่ผ่านมา  ข้าพเจ้าก็มีอาการดังว่า คือคิดถึงแต่เรื่องในอนาคต  เมื่อใดที่ข้าพเจ้ามีโครงการใหญ่จะไปเที่ยวไกลๆกับกัลยาณมิตร  แม้จะอีกสามเดือนข้างหน้าโน่น แต่ข้าพเจ้าก็เฝ้ารอที่จะไปเที่ยว คิดแต่เรื่องจะไปเที่ยวอีกสามเดือนข้างหน้า  บางครั้งเหมือนจะทำอะไรไปวันๆ เพื่อรอจะให้ถึงวันที่ไปเที่ยวเสียที  ใจของข้าพเจ้าไปอยู่กับเรื่องอีกสามเดือนข้างหน้าเสมอ และเริ่มไม่อยู่ในปัจจุบัน    แต่พอมีเรื่องงานที่มีปัญหาในอดีตข้าพเจ้าก็กังวลแต่เรื่องที่ผ่านไปแล้ว คิดวนเวียนอยู่กับมันทั้งๆที่ก็รู้ว่า มันแก้ไขอะไรไม่ได้แล้ว  และมันก็จริงอย่างที่ครูบาอาจารย์ท่านว่า  ทำไมเราทั้งหลายจึงมักจะเป็นทุกข์กับสิ่งที่เป็นอดีตอันแก้ไขอะไรไม่ได้  แล้วก็ชอบกังวลอยู่แต่กับเรื่องในอนาคตและเป็นทุกข์กับมันทั้งๆที่มันก็เป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน เราเองก็ไม่อาจรู้ได้ว่าจะเกิดปัญหาอะไรขึ้นหรือไม่ แต่เราก็เสียเวลาไปกับการกังวลถึงมัน เป็นทุกข์กับมัน   แบบนี้นี่เองที่ชีวิตเราไม่มีความสุข  

     อะไรมันก็ไม่แน่ทั้งนั้น อะไรมันก็เป็นของสมมุติทั้งนั้น  แต่เราก็พยายามจะยึดมั่นให้มันแน่ให้มันเป็นไปดังใจเรา  มิน่าเราจึงเป็นทุกข์  เพราะเราคิดแบบฝ่าฝืนกฎของธรรมชาติ  ก็คงเหมือนเราทั้งหลายต่างก็รู้ๆอยู่ว่า  เวลาขวางก้อนหินขึ้นไปในอากาศ สักพักมันก็ต้องตกลงมา แต่เราก็ดันไปเป็นทุกข์ว่าทำไมมันต้องตกลงมา มันต้องลอยอยู่อย่างนั้นสิ  เราไปทุกข์กับเรื่องที่ก้อนหินตกลงมา ทั้งๆที่ก็รู้ว่ามันก็เป็นของมันเช่นนั้นอยู่แล้ว   เหมือนเราใช้ชีวิตในทางโลก  เราเป็นทุกข์ก็เพราะคิดว่าทุกอย่างต้องเป็นสิ่งที่แน่นอน  สิ่งนั้นต้องเป็นของเราตำแหน่งนั้นเราต้องได้  ทั้งๆที่ความจริงแล้วเราไม่ได้เป็นเจ้าของอะไรสักอย่าง และไม่มีอะไรแน่นอนสักอย่าง 

  คงเหมือนผู้หญิงบางคนที่ยึดมั่นถือมั่นกับคำพูดของชายคนรักที่บอกว่า จะรักเธอตลอดไป แต่พอฝ่ายชายเปลี่ยนใจ  ก็เป็นทุกข์ ว่าทำไมเขาถึงไม่รักษาคำพูดทำไมเขาเป็นไปได้ขนาดนั้น ฟูมฟายร้องไห้จนลืมไปว่า  ตัวเราเองก็ยังเปลี่ยนใจเปลี่ยนความคิดได้บ่อยๆ   มันควรหรือไม่ที่เราจะไปยึดมั่นถือมั่นกับคำพูดเหล่านั้น  มาดูที่ตัวเราเอง ปัจจุบันเราอาจจะคิดแบบนี้ แต่บางทีอีกสองนาทีข้างหน้าเราอาจจะคิดไม่เหมือนเดิมเลยก็ได้    ไม่มีอะไรแน่นอนแม้แต่จิตใจเราเอง แล้วจะไปบังคับใจของผู้อื่นให้มีความแน่นอนย่อมเป็นไปไม่ได้อยู่แล้ว

ปัจจุบันข้าพเจ้าได้เรียนรู้ว่า  การดำรงชีวิตในโลกของความไม่แน่นอนนั้นไม่ยาก  ใช้หลักการในวิชาของพระพุทธเจ้า  คือวางทุกอย่างลง  วางสมมุติบัญญัติลง  เลิกคาดหวังใครต่อใคร  เลิกสนใจเรื่องในอดีต สิ่งที่อดีตจะช่วยได้ก็คือ เอาไว้เป็นบทเรียนเพื่อจะไม่ทำผิดหรือเห็นผิดซ้ำสอง  เลิกกังวลกับอนาคต  พยายามที่จะมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันขณะเท่านั้น  แต่สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่จะทำได้ง่ายๆ  เลย  มันต้องผ่านการฝึกปฎิบัติอย่างต่อเนื่อง  แม้จะเป็นไปอย่างช้าๆ แต่ข้าพเจ้าพบว่า  การปฎิบัติเช่นนี้ทำให้ข้าพเจ้าเริ่มมีความสุขกับชีวิตมากขึ้น  การได้มองเห็นท้องฟ้าสีฟ้าใส  เห็นต้นไม้สีเขียวๆ ก็ทำให้ข้าพเจ้ามีความสุข  การนั่งเงียบๆตามลมหายใจ ภายใต้ร่มไม้  มองหมาน้อยที่น่ารักนั่งกระดิกหางไปมา ก็ทำให้ชีวิตเป็นสุขได้สิ่งเหล่านี้เป็นความสุขง่ายๆที่ไม่ต้องซื้อหาด้วยเงินทอง  ไม่ต้องประกาศให้โลกรู้ว่าเราเป็นอย่างไร ดี - ชั่วอย่างไร  ตำแหน่งการงานเป็นอย่างไร  เราไม่ต้องมีเงินทองมากมายอะไร การเป็นคนธรรมดาๆบนพื้นโลก เดินไปมาอยู่ในหมู่คนทั่วๆไป    เราก็จะมีเพื่อนร่วมทุกข์ร่วมสุขมากมาย    การได้เดินบนพื้นโลกแบบนี้เป็นปาฎิหาริย์จริงๆ