แหล่งความสุขเดิมๆของคนพม่า ที่โดดเด่นมากที่สุดมี ๒ แห่ง คือที่ลานเจดีย์และที่ร้านน้ำชา กล่าวได้ว่าชาวพม่าจะหาความสงบกันที่ลานเจดีย์และไปหาความบันเทิงกันที่ร้านน้ำชา สองสิ่งนี้สามารถบันดาลความสุขให้กับผู้คนได้ทุกชนชั้น
ร้านน้ำชา
แหล่งความสุขเดิมๆของคนพม่า ที่โดดเด่นมากที่สุดมี ๒ แห่ง คือที่ลานเจดีย์และที่ร้านน้ำชา กล่าวได้ว่าชาวพม่าจะหาความสงบกันที่ลานเจดีย์และไปหาความบันเทิงกันที่ร้านน้ำชา สองสิ่งนี้สามารถบันดาลความสุขให้กับผู้คนได้ทุกชนชั้น หากไปย่างกุ้งแล้วไม่เคยแวะเวียนไปเที่ยวเจดีย์ หรือไม่เคยไปนั่งลิ้มรสบรรยากาศที่ร้านน้ำชา ก็นับว่ายังสัมผัสไม่ถึงความสุขเรียบง่ายที่หาได้ยากในบ้านเรา
ในประเทศพม่ามีร้านน้ำชาอยู่ทั่วไป หาได้ง่ายไม่ว่าในเมืองหรือในชนบท โดยเฉพาะในตัวเมือง จะมีร้านน้ำชาอยู่ทั่วทุกย่าน ที่เมืองย่างกุ้งจะพบร้านน้ำชาทั้งในตลาด แถวริมทาง ย่านที่อยู่อาศัย ตามสถานที่ราชการและในสถานศึกษา ทำเลที่ดีที่สุดของร้านน้ำชาจะอยู่ที่ใต้ร่มไม้หรือไม่ก็แถวริมทางซึ่งผู้คนสัญจรไปมา
ร้านน้ำชาส่วนมากที่อยู่ในย่านชุมชน มักจะเปิดร้านขายน้ำชากันตลอดวัน เริ่มตั้งแต่เช้าราวตี ๔ และปิดในเวลาประมาณ ๓ ทุ่ม หากเป็นช่วงหน้าร้อนก็จะปิดดึกมากกว่านี้ อาจถึงราว ๕ ทุ่ม เพราะผู้คนมักจะหนีความร้อนอบอ้าวภายในบ้านมานั่งรับลมกันยังนอกบ้าน
ร้านน้ำชาหลายที่จะเปิดเพลงบริการลูกค้า เพราะคนพม่าชอบฟังเพลงและชอบร้องเพลง เพลงเป็นสิ่งดึงดูดลูกค้าได้มาก ร้านที่เปิดเพลงบริการลูกค้ามักจะขายดี เพลงส่วนใหญ่ที่เปิดในร้านน้ำชามักจะเป็นเพลงสมัยนิยม แทบไม่มีเพลงศาสนา ไม่มีเพลงย้อนยุค ไม่มีเพลงเพื่อชีวิตและไม่มีเพลงปลุกใจให้รักชาติ เพลงในร้านน้ำชาจึงบ่งบอกถึงรสนิยมของผู้คนปัจจุบันที่ชอบความครึกครื้นด้วยสาระที่เบาๆ
ชาวพม่านิยมไปร้านน้ำชา ไม่เพียงเพื่อดื่มชากาแฟ แต่ยังเพื่อการพักผ่อนและพูดคุยกัน บ้างนัดพบปะกันที่ร้านน้ำชา บ้างมาหารือกันในธุระกิจส่วนตัว บ้างมาเจรจาธุรกิจการค้า หรือมาตกลงว่าจ้างนายหน้า บ้างมาสนทนาเรื่องการบ้านการเมือง ตลอดจนเรื่อง เกิด แก่ เจ็บ ตาย หรือ คำเล่าลือต่างก็รับรู้ได้จากร้านน้ำชา ร้านน้ำชาจึงเป็นที่ไหลเวียนของข่าวคราว ข่าวสด ข่าวล่า และข่าวลือ
ก่อนนี้ คนที่มักไปนั่งแกร่วที่ร้านน้ำชามักจะเป็นผู้ชาย จะไปนั่งเล่นที่ร้านน้ำชาเพื่อฟังเพลง บางคนก็ชอบไปนั่งเล่นเพียงหวังเหล่ดูสาวๆที่เดินผ่านไปมา แต่เดี๋ยวนี้ร้านน้ำชามีทั้งหนุ่มและสาวมานั่งเล่นนั่งคุยกัน อาจเป็นเพราะค่านิยมระหว่างชายกับหญิงเริ่มฉายเงาทับกันมากขึ้นกว่าแต่ก่อน
ร้านน้ำชามีอาหารหลายอย่าง ของหลักคือ ชาร้อน มีทั้งแบบใส่นมและไม่ใส่นม หากเป็นชาร้อนธรรมดา เรียกว่า ละแพะเหย่ ( ]dNzdNiPN X แต่ถ้าเป็นชาร้อนใส่นมข้น เรียกว่า แช ( iapN X คำนี้กร่อนมาจากคำว่า special แต่ถ้าใส่นมสด จะเรียกว่า ก๊วดแช ( 8:9NiapN X หมายถึง good and special นั่นเอง
นอกจากชาร้อน ก็ยังมีกาแฟร้อนขายด้วยเช่นกัน บางที่มีนมสดขาย พม่าไม่นิยมดื่มชาเย็นหรือกาแฟเย็น ของที่กินร่วมกับน้ำชาส่วนมากเป็นของทอด เช่น ปาท่องโก๋ โรตี ซะโมซา ปอเปี๊ยะทอด และยังมีซาลาเปากับขนมปัง ซึ่งมีทั้งขนมปังปิ้งและขนมปังชุบไข่ทอด ชาวพม่านิยมดื่มชาร้อนกับปาท่องโก๋มากกว่าของทอดอย่างอื่น ปาท่องโก๋พม่าทอดเป็นคู่เช่นกัน แต่ต่างจากปาท่องโก๋ไทยตรงที่ขนาด ปาท่องโก๋พม่ายาวเกือบ ๑ ฟุต กินคู่เดียวก็พออิ่มท้อง
ร้านน้ำชาเป็นอีกที่หนึ่งที่ช่วยให้ได้เรียนรู้รสนิยม ตลอดจนวิถีชีวิตแบบพม่า ที่ร้านน้ำชานั้น เราอาจได้รู้จักชีวิตของเจ้าของร้าน ซึ่งบางคนมีใบปริญญาบัตรแขวนไว้ที่ในร้าน เราอาจได้เรียนรู้ชีวิตของเด็กเสริ์ฟอายุน้อย ที่เดินว่อนคอยเรียกและเอาใจลูกค้า เราอาจได้เรียนรู้ชีวิตของหนุ่มวัยรุ่น ที่ง่วนอยู่กับการทอดปาท่องโก๋ เราอาจได้สัมผัสชีวิตของคนทั้งชายและหญิง ที่มานั่งพูดคุยถึงความเป็นไปในพม่าและเราอาจได้ข่าวสารที่หาอ่านไม่ได้ตามหน้าหนังสือพิมพ์
อาหารที่ขายในร้านน้ำชา อาทิ
อาหาร ภาษาพม่า คำอ่าน ราคา ( จั๊ต )
น้ำชา gigO:tEd,Nt เหย่-นเว-จาง ( ไม่คิดเงิน )
ชาร้อน ]dNzdNiPN ละแพะเหย่ ๒๕ / ถ้วย
กาแฟ gdkNzu กอผี่/กะผี่ ๓๐ / ถ้วย
นมสด O:ktOb6h นัวโนะ ๑๐๐ / แก้ว
ข้าวโอ๊ต gd:dkv69N ก่วยกาโอ๊ะ ๔๕ / แก้ว
ปาท่องโก๋ vuEdkgd:t อี่จ่ากวย ๒๐-๒๕ / คู่
โรตี x]k9k ปะหล่าต่า ๓๐ / ชิ้น
โรตีโอ่ง o"exkt หนั่งบยา ๑๒ / แผ่น
ปอเปี๊ยะทอด gdkNexoNhgEdkN ก่อเปี้ยงจ่อ ๑๐ / ชิ้น
ซะโมซา 0,^Ck สะหมู่ส่า ๒๐ / ชิ้น
ซาลาเปา gxjdN0u เป้าสี่ ๔๕ / ลูก
ขนมปังแผ่น gxj'N,6oNh ปองโม่ง ๑๕ / ชิ้น
ขนมปังชุบไข่ gxj'N,6oNhgEdkN ปองโม่งจ่อ ๓๐ / ชิ้น
ถั่วต้ม xcex79N แบ-บโยะ ( ตามสั่ง )
วิรัช นิยมธรรม
แหล่งความสุขเดิมๆของคนพม่า ที่โดดเด่นมากที่สุดมี ๒ แห่ง คือที่ลานเจดีย์และที่ร้านน้ำชา กล่าวได้ว่าชาวพม่าจะหาความสงบกันที่ลานเจดีย์และไปหาความบันเทิงกันที่ร้านน้ำชา สองสิ่งนี้สามารถบันดาลความสุขให้กับผู้คนได้ทุกชนชั้น หากไปย่างกุ้งแล้วไม่เคยแวะเวียนไปเที่ยวเจดีย์ หรือไม่เคยไปนั่งลิ้มรสบรรยากาศที่ร้านน้ำชา ก็นับว่ายังสัมผัสไม่ถึงความสุขเรียบง่ายที่หาได้ยากในบ้านเรา
ในประเทศพม่ามีร้านน้ำชาอยู่ทั่วไป หาได้ง่ายไม่ว่าในเมืองหรือในชนบท โดยเฉพาะในตัวเมือง จะมีร้านน้ำชาอยู่ทั่วทุกย่าน ที่เมืองย่างกุ้งจะพบร้านน้ำชาทั้งในตลาด แถวริมทาง ย่านที่อยู่อาศัย ตามสถานที่ราชการและในสถานศึกษา ทำเลที่ดีที่สุดของร้านน้ำชาจะอยู่ที่ใต้ร่มไม้หรือไม่ก็แถวริมทางซึ่งผู้คนสัญจรไปมา
ร้านน้ำชาส่วนมากที่อยู่ในย่านชุมชน มักจะเปิดร้านขายน้ำชากันตลอดวัน เริ่มตั้งแต่เช้าราวตี ๔ และปิดในเวลาประมาณ ๓ ทุ่ม หากเป็นช่วงหน้าร้อนก็จะปิดดึกมากกว่านี้ อาจถึงราว ๕ ทุ่ม เพราะผู้คนมักจะหนีความร้อนอบอ้าวภายในบ้านมานั่งรับลมกันยังนอกบ้าน
ร้านน้ำชาหลายที่จะเปิดเพลงบริการลูกค้า เพราะคนพม่าชอบฟังเพลงและชอบร้องเพลง เพลงเป็นสิ่งดึงดูดลูกค้าได้มาก ร้านที่เปิดเพลงบริการลูกค้ามักจะขายดี เพลงส่วนใหญ่ที่เปิดในร้านน้ำชามักจะเป็นเพลงสมัยนิยม แทบไม่มีเพลงศาสนา ไม่มีเพลงย้อนยุค ไม่มีเพลงเพื่อชีวิตและไม่มีเพลงปลุกใจให้รักชาติ เพลงในร้านน้ำชาจึงบ่งบอกถึงรสนิยมของผู้คนปัจจุบันที่ชอบความครึกครื้นด้วยสาระที่เบาๆ
ชาวพม่านิยมไปร้านน้ำชา ไม่เพียงเพื่อดื่มชากาแฟ แต่ยังเพื่อการพักผ่อนและพูดคุยกัน บ้างนัดพบปะกันที่ร้านน้ำชา บ้างมาหารือกันในธุระกิจส่วนตัว บ้างมาเจรจาธุรกิจการค้า หรือมาตกลงว่าจ้างนายหน้า บ้างมาสนทนาเรื่องการบ้านการเมือง ตลอดจนเรื่อง เกิด แก่ เจ็บ ตาย หรือ คำเล่าลือต่างก็รับรู้ได้จากร้านน้ำชา ร้านน้ำชาจึงเป็นที่ไหลเวียนของข่าวคราว ข่าวสด ข่าวล่า และข่าวลือ
ก่อนนี้ คนที่มักไปนั่งแกร่วที่ร้านน้ำชามักจะเป็นผู้ชาย จะไปนั่งเล่นที่ร้านน้ำชาเพื่อฟังเพลง บางคนก็ชอบไปนั่งเล่นเพียงหวังเหล่ดูสาวๆที่เดินผ่านไปมา แต่เดี๋ยวนี้ร้านน้ำชามีทั้งหนุ่มและสาวมานั่งเล่นนั่งคุยกัน อาจเป็นเพราะค่านิยมระหว่างชายกับหญิงเริ่มฉายเงาทับกันมากขึ้นกว่าแต่ก่อน
ร้านน้ำชามีอาหารหลายอย่าง ของหลักคือ ชาร้อน มีทั้งแบบใส่นมและไม่ใส่นม หากเป็นชาร้อนธรรมดา เรียกว่า ละแพะเหย่ ( ]dNzdNiPN X แต่ถ้าเป็นชาร้อนใส่นมข้น เรียกว่า แช ( iapN X คำนี้กร่อนมาจากคำว่า special แต่ถ้าใส่นมสด จะเรียกว่า ก๊วดแช ( 8:9NiapN X หมายถึง good and special นั่นเอง
นอกจากชาร้อน ก็ยังมีกาแฟร้อนขายด้วยเช่นกัน บางที่มีนมสดขาย พม่าไม่นิยมดื่มชาเย็นหรือกาแฟเย็น ของที่กินร่วมกับน้ำชาส่วนมากเป็นของทอด เช่น ปาท่องโก๋ โรตี ซะโมซา ปอเปี๊ยะทอด และยังมีซาลาเปากับขนมปัง ซึ่งมีทั้งขนมปังปิ้งและขนมปังชุบไข่ทอด ชาวพม่านิยมดื่มชาร้อนกับปาท่องโก๋มากกว่าของทอดอย่างอื่น ปาท่องโก๋พม่าทอดเป็นคู่เช่นกัน แต่ต่างจากปาท่องโก๋ไทยตรงที่ขนาด ปาท่องโก๋พม่ายาวเกือบ ๑ ฟุต กินคู่เดียวก็พออิ่มท้อง
ร้านน้ำชาเป็นอีกที่หนึ่งที่ช่วยให้ได้เรียนรู้รสนิยม ตลอดจนวิถีชีวิตแบบพม่า ที่ร้านน้ำชานั้น เราอาจได้รู้จักชีวิตของเจ้าของร้าน ซึ่งบางคนมีใบปริญญาบัตรแขวนไว้ที่ในร้าน เราอาจได้เรียนรู้ชีวิตของเด็กเสริ์ฟอายุน้อย ที่เดินว่อนคอยเรียกและเอาใจลูกค้า เราอาจได้เรียนรู้ชีวิตของหนุ่มวัยรุ่น ที่ง่วนอยู่กับการทอดปาท่องโก๋ เราอาจได้สัมผัสชีวิตของคนทั้งชายและหญิง ที่มานั่งพูดคุยถึงความเป็นไปในพม่าและเราอาจได้ข่าวสารที่หาอ่านไม่ได้ตามหน้าหนังสือพิมพ์
อาหารที่ขายในร้านน้ำชา อาทิ
อาหาร ภาษาพม่า คำอ่าน ราคา ( จั๊ต )
น้ำชา gigO:tEd,Nt เหย่-นเว-จาง ( ไม่คิดเงิน )
ชาร้อน ]dNzdNiPN ละแพะเหย่ ๒๕ / ถ้วย
กาแฟ gdkNzu กอผี่/กะผี่ ๓๐ / ถ้วย
นมสด O:ktOb6h นัวโนะ ๑๐๐ / แก้ว
ข้าวโอ๊ต gd:dkv69N ก่วยกาโอ๊ะ ๔๕ / แก้ว
ปาท่องโก๋ vuEdkgd:t อี่จ่ากวย ๒๐-๒๕ / คู่
โรตี x]k9k ปะหล่าต่า ๓๐ / ชิ้น
โรตีโอ่ง o"exkt หนั่งบยา ๑๒ / แผ่น
ปอเปี๊ยะทอด gdkNexoNhgEdkN ก่อเปี้ยงจ่อ ๑๐ / ชิ้น
ซะโมซา 0,^Ck สะหมู่ส่า ๒๐ / ชิ้น
ซาลาเปา gxjdN0u เป้าสี่ ๔๕ / ลูก
ขนมปังแผ่น gxj'N,6oNh ปองโม่ง ๑๕ / ชิ้น
ขนมปังชุบไข่ gxj'N,6oNhgEdkN ปองโม่งจ่อ ๓๐ / ชิ้น
ถั่วต้ม xcex79N แบ-บโยะ ( ตามสั่ง )
วิรัช นิยมธรรม