สถิติเพื่อการวิจัย....เมื่อได้ยินชื่อวิชานี้ นิสิตหลายคน (รวมทั้งคุณครูชำนาญการพิเศษ ที่กำลังวางแผนทำผลงานวิจัยเพื่อประเมินเข้าสู่วิทยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ) คงรู้สึกเหมือนมีก้อนแข็งๆอยู่ในลำคอ....ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะสาเหตุที่ได้รับฟังมาว่ามันยาก (สำหรับผู้ที่เคยทำวิจัยทั้งในระดับ ป.โท, ป.เอก สมัยที่วิจัยเป็นไฟล์บังคับที่ทุกคนต้องทำมีหลายท่านที่ลาศึกษาต่อแบบเต็มเวลาไม่ผ่านด่านนี้ แม้ผลการเรียนCoursework จะ 3.99 ก็ไม่จบตามหลักสูตร) หรือปัญหาของบางท่านที่บอกว่า....ไม่รู้จะเลือกสถิติตัวไหนดี? มาใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล
....ผมไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านสถิติ ที่อยากเขียนถึงเรื่องนี้ เพราะเคยหาคำตอบให้กับคำถามข้างบน แล้วไม่ได้คำตอบ ท้ายที่สุดก็หาคำตอบให้กับตนเองจากการเรียน, หาตำรามาอ่าน และผู้ที่มีพระคุณอย่างสูงที่ไม่เคยลืมท่านเลยคือ อาจารย์นงลักษณ์ วิรัชชัย (ปัจจุบันท่านดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์กิตติคุณ) ผู้ที่ทำให้ผมมีทัศนคติที่ดีกับวิชาสถิติ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา (ปี2536)....วันนี้พักไว้แค่นี้ก่อนจะมาเขียนต่อ...ติดตามนะครับ
อ่านเจอคำว่า สถิติรีบเข้ามาอ่านเลยค่ะ....ท่านอาจารย์นงลักษณ์ วิรัชชัย...เคยมีโอกาสได้ฟังบรรยายท่านหนึ่งครั้งเกี่ยวกับ Misconcept ทางด้านงานวิจัย....ได้รับความรู้มากมายเลยค่ะ....แล้วก็รอฟังอาจารย์กล้วยขยายความเรื่องสถิติด้วยค่ะ...ตนเองทราบเรื่องได้ก็จะขอร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยค่ะ
สถิติเพื่อการวิจัย...ยาขมหม้อใหญ่ (ต่อ1)
...อย่างที่เคยพูดไว้ในคราวก่อนนะครับ ผมไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านสถิติ เรื่องที่ผมจะเล่าให้ฟังนี้อย่าถือเป็นงานวิชาการที่เข้มข้น ท่านอาจจะไม่ได้ความรู้อะรเลยก็ได้ คิดเสียว่าคนแก่ๆคนหนึ่งมาเล่าความหลังที่ประทับใจเกี่ยวกับสถิติเพื่องานวิจัย...เคยเรียนวิชาสถิติมาบ้างก็ตอนเรียนม.ปลาย กับตอนเรียนที่ มศว.บางแสน แต่ก็นานมากแล้ว (ไม่ใช่คนหัวดี แถมเรียนหนังสือก็ไม่เก่ง)...แต่เมื่อเข้าตาจนต้องทำThesis ตอนปี 2536(ลาศึกษาต่อ) ก็เลยต้องกลับมาเอาจริงเอาจังซักหน่อย...........................................................วิชาสถิติเป็นวิชาที่นิสิตทุกคนต้องลงทะเบียนเรียน เพราะเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อนำเสนอผลงานวิจัยตามหลักสูตร...ผมเริ่มต้นศึกษาวิชาสถิติก่อนที่จะได้หัวข้องานวิจัย...เท่าที่จำได้ปีนั้นเป็นปีแรกที่อาจารย์นงลักษณ์ วิรัชชัย ท่านได้มาสอนวิชาสถิติเพื่องานวิจัยเบื้องต้น รวมทั้งรายวิชาอื่นในภาควิชาวิจัยและวัดผล (ผมเรียนโสตทัศนศึกษา) การเรียนตอนนั้นจะเรียนในห้องใหญ่รวมกันของพวกสายสังคมศาสตร์ (ตอนนั้นSPSSยังไม่มีบนWindows มีแต่บน Dos) การเรียนก็เป็นในลักษณะบรรยายบนกระดาน โดยอาจารย์จะเขียนเนื้อหาให้จดและอธิบายไปตามลำดับเนื้อหา(ผมคงไม่เล่ารายละเอียดส่วนนี้เพราะเนื้อหาคงเหมือนกับสมัยนี้) สมุดเล็คเชอร์ผมยังเก็บไว้จนทุกวันนี้ ติดเรื่องใดก็เอามาดูทบทวน .................. อาจารย์สอนดีมาก ผมรู้จักการอ่าน PrintOut จาก Spss ก็ตอนนี้แหละ ทุกวันนี้ spss for windows จะทำให้การอ่านข้อมูลง่ายขึ้น.......จบชั่วโมงผมจะเรื่องที่ยังไม่เข้าใจไปซักถามอาจารย์ ท่านก็ไม่เคยปฏิเสธและอธิบายด้วยความเต็มใจ ทำให้ผมชอบ สถิติ และโชคดีที่ได้เป็นลูกศิษย์อาจารย์นงลักษณ์...............คราวนี้ผมจะเล่าถึงวิธีที่ผมได้คำตอบในการเลือกสถิติมาใช้เป็นเครื่องมือในการทำวิจัย
สถิติเป็นวิชาคณิตศาสตร์ที่มีเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของตนเอง....คือ สนุก เพราะเมื่อเราใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูลจิตใจของเราจะไปจดจ่อกับผลที่เกิดขึ้นจากการที่เราไปเก็บข้อมูลมา, ทดลองมา ว่าเป็นไปตามที่เราคาดการณ์ไหม? ถ้าใช่ก็ happy มีแววจะเป็นนักพยากรณ์ ถ้าไม่ ก็เหี่ยวหน่อย แล้วเริ่มเก็บข้อมูลเพิ่มขึ้น.........(ผมเคยทำวิจัยลักษณะกึ่งทดลอง เพราะเป็นเรื่องของการสร้างสื่อ CAI อย่างอื่นก็ไม่ค่อยรู้เรื่อง)
ปัญหาของผู้ทำงานวิจัย (หรือผลงานวิชาการ)ที่ว่า "ไม่รู้จะเลือกสถิติตัวไหนมาวิเคราะห์ข้อมูล" เท่าที่ผมประมวลได้ก็คือ
1. ท่านยังไม่รู้จักสถิติ ดีพอ
2. ท่านอาจรู้จักสถิติ แต่ยังไม่รู้จัก ค่าสถิติ แต่ละตัว(คุณสมบัติ, ข้อตกลงและข้อจำกัด, ระดับการวัดที่เรียกว่า Scale, วิธีการใช้ที่ถูกต้อง)
3. ท่านอาจจะรู้ 1 + 2 แต่ไม่มีเป้าหมายการใช้ค่าสถิติที่ชัดเจน หรือยังไม่รู้เลยว่าจะทำเรื่องอะไร
....วันนี้แค่นี้ก่อน....มีงานต้องสะสางจะกลับมาเขียนต่อวันหลัง
เขียนไปเขียนมา รู้สึกตันเหมือนกัน เอาเข้าจริงๆชักไม่แน่ใจที่เรารู้เรารู้จริงหรือเปล่า.....ธรรมชาติการเรียนรู้ของแต่ละคน มีความแตกต่างกัน สิ่งที่เคยทำเป็นปกติวิสัยบางครั้งก็ยากที่จะอธิบายให้คนอื่นเข้าใจเหมือนกับที่ตนเองเข้าใจ...ไม่เป็นไรจะลองพยายามถือว่าเป็นการฝึกฝนตนเองละกัน(ก็เป็นBLOGของเรานี้นะ) ลองไปทบทวนตำราสถิติเก่าๆที่เคยเรียนมาหลายๆตัวเลือนไปแล้วเป็นเพราะไม่ค่อยได้ใช้งานจริงจังส่วนใหญ่วนเวียนอยู่ที่ percet, mean, median, t-test, สูงกว่านี้ไม่ได้ใช้เลย ตอนนี้เริ่มสนใจจะใช้กลุ่มของ nonparameter คงต้องทบทวนกันใหญ่ กะจะเอาไปใช้ทำผลงานเชี่ยวชาญในอีก 3 ปีข้างหน้า(ไหว้ครูนานไปหน่อย) เพราะตอนนี้ไม่แน่ใจว่าจะเปลี่ยนตำแหน่งหรือเปล่า....ตอนนี้มีข้อคิดว่าท่านจะใช้สถิติอะไรก็ขอให้ดูวัตถุประสงค์การวิจัยเป็นหลัก ท่านต้องการทราบอะไร.....ถ้ามุ่งเพียงต้องการอธิบายสิ่งที่เก็บข้อมูลมาในระดับ ordinal, interval ก็ percet, mean, median,แต่ถ้าต้องการเปรียบเทียบให้เห็นความแตกต่างคงต้องหันไปศึกษา Compare เช่น Ttest, anova บ้าง ขอกลับไปศึกษาตำราให้ดีก่อนจะมาเล่าต่อ
เห็นข้อเขียนของอาจารย์กล้วย อ้านแล้ว มันสะท้อนสิ่งต่างๆ ได้ดีมาก เป็นคำถามที่ป้อนกลับมายังเราเอง เกี่ยวกับเรื่องคุณภาพการศึกษา คุณภาพครู และอีกหลายอย่าง เราดรใจกับ พ.ร.บ. ที่ผ่านสภา แต่คำถามก็ตามมาว่า พ.ร.บ.ผ่านแล้ว มีแต่เรื่องคิดว่าว่า โครงสร้างองค์กรจะเป็นอย่างไร แต่เรื่องคุณภาพการศึกษา ไม่เห็นซีเรียสกันเลย ถ้าเป็นอย่างนี้ พ.ร.บ. อีกสักกี่ฉบับ จะช่วยได้ครับ
ลืมบอกไป ข้อเขียนที่อ่านของอาจารย์กล้วยคือข้อเขียนเกี่ยวกับคุณภาพการศึกษาครับ ไม่ใช่ข้อเขียนเรื่องสถิติในบันทึกนี้