ชาวบ้านอาจรวมกลุ่มทำกิจกรรมได้สารพัด แต่มักจะล้มเหลวในการรวมกลุ่มเพื่อการเกษตร

ไปจันทบุรี  ไปต่อภาพขบวนการปลูกมังคุดเพื่อการส่งออกจากที่เคยไปดูที่นครฯ...

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">จันทบุรีในใจของเราน่าสนใจด้วยสองเหตุผล   เหตุผลแรก  จันทบุรีน่าจะเป็น “พื้นที่เกษตรเพื่อการค้า” ด้วยเหตุที่ใกล้ตลาดใหญ่สุด คือ กรุงเทพฯและส่งออกได้ง่าย  จึงอยากรู้ว่า แนวคิดและการปฏิบัติของเกษตรกรที่จันทบุรีจะต่างจากที่นครศรีฯ อย่างไร</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เหตุผลที่สองคือ   ในความเข้าใจของเรา  ชาวบ้านอาจรวมกลุ่มทำกิจกรรมได้สารพัด  แต่มักจะล้มเหลวในการรวมกลุ่มเพื่อการเกษตร   แล้วในพื้นที่ที่องค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชนเข้มแข็งอย่างจันทบุรี  การรวมกลุ่มเกษตรเพื่อ “สวัสดิการพื้นฐาน”  คือ สร้างความมั่นคงในอาชีพของตนเองคือ อาชีพเกษตร… จะเป็นอย่างไร</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เจ้าหน้าที่เกษตรบอกว่า  การรวมกลุ่มไม่สำเร็จ  เพราะสมาชิก “ไม่ซื่อสัตย์”   มีการปนสินค้าที่ไม่ได้คุณภาพ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ทั้ง “ออมเงิน”  และ “รวมกลุ่มขายผลผลิต”  น่าจะเป็นสิ่งดีต่อสมาชิกทั้งคู่  ดังนั้น การที่คนจะ “มีสัจจะ”  ในเรื่องหนึ่ง  แต่ “ไม่ซื่อสัตย์” ในอีกเรื่องหนึ่งย่อมต้องมีเหตุผลอธิบาย</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ประการแรก   “เงิน”  ของกลุ่มสัจจะ  เป็นสิ่งที่กลุ่มสามารถกำหนดทิศทาง ประโยชน์จากการใช้เงินกองทุนได้     แต่ “มังคุด”  ถูกกำหนดราคามาจากตลาด (ซึ่งไม่ใช่พ่อค้าคนกลางคนใดคนหนึ่งที่กลุ่มค้าขายอยู่ด้วย)   การรวมกลุ่มอาจช่วยให้ราคาเพิ่มขึ้น สมาชิกได้ประโยชน์บ้าง  แต่ไม่เสมอไป    เพราะจะทำได้เฉพาะในช่วงผลผลิตน้อยที่พ่อค้าต้องลงมาง้อเกษตรกร   ตรงนี้ เกษตรกรมักไม่เข้าใจ “ฤทธิ์ของตลาด”   คิดว่าเป็นแค่การเจรจากับพ่อค้า   จึงทำให้คาดหวังผลจากการรวมกลุ่มสูงเกินไปว่าจะต้องได้ราคาดีกว่า“เสมอ”     แต่เมื่อราคาตก  ศรัทธาต่อกลุ่มก็จะหายไป   </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ประการที่สอง  “เงิน”  คงรูป   “เก็บเงินก็ได้ดอกเบี้ย”   แต่ “มังคุด” ไม่คงรูป  เก็บมังคุดไว้นาน รอไว้ขายตอนราคาดีไม่ได้   “ เก็บมังคุดก็มีแต่เน่า”   เมื่อผลผลิตออก  จำเป็นต้องขาย ไม่ว่าราคาจะเป็นอย่างไร  จึงเกิดแรงจูงใจที่จะ  “ยัดไส้”  กันขึ้น</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p>  ประการที่สาม  “เงิน” บาทที่หนึ่ง  กับ “เงิน” บาทที่สองมี “คุณภาพ (ในการซื้อขายแลกเปลี่ยน) เท่ากันเสมอ”   แต่ “มังคุด” ลูกที่หนึ่งกับลูกที่สองอาจมี “คุณภาพไม่เท่ากัน”  ที่สำคัญคือ  คุณภาพข้างในนั้นดูด้วยตาเปล่าไม่ออก โดยเฉพาะผู้ไม่ชำนาญ    จึงเกิดการหลอกกันได้ในการค้าขาย  บางครั้ง คนขายไม่ได้ตั้งใจหลอก แต่อาจไม่รู้จริงๆว่าข้างในผลมังคุด มีคุณภาพเป็นอย่างไร  </p><p>คนมีสัจจะ จึงกลายเป็นคนไม่ซื่อสัตย์ไปได้ง่ายๆ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">พื้นที่เดียวกันจึงรวมกลุ่มสัจจะได้   แต่รวมกลุ่มขายมังคุดไม่ได้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เหมือนกันทั้งกลุ่มศึกษาที่ นครศรีฯ  พัทลุง  และ จันทบุรี …..  พื้นที่ที่มีกระบวนการกลุ่มออมทรัพย์เข้มแข็ง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ในความเห็นของเรา   จะรวมกลุ่มเกษตรได้คงต้องทำหลายเรื่อง การตอกย้ำเรื่องความซื่อสัตย์ก็เรื่องหนึ่ง แต่อีกเรื่องหนึ่งก็คือ  ต้องให้สมาชิกเข้าใจความแตกต่างระหว่าง “พ่อค้า”  กับ “ตลาด”    สมาชิกต้องเข้าใจว่า กลุ่มทำอะไรได้ขนาดไหน มีข้อจำกัดอะไรบ้าง    เมื่อเข้าใจถูกต้อง ก็จะคาดหวังกับบทบาทของกลุ่มได้ถูกต้อง จะได้ไม่ “เสื่อมศรัทธากลุ่ม”   เร็วเกินไป   รอคอยและอดทนได้ในช่วงที่ราคาตก    พร้อมที่เข้ามาช่วยกันคิดแก้ปัญหาเพื่อให้ขนาดของกลุ่มใหญ่ขึ้นๆ จนต่อรองกับ “ตลาด”  ได้จริง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">อาจเป็นไปได้ที่จะการขยายกิจกรรมกลุ่มสัจจะสู่การรวมกลุ่มขายสินค้าเกษตร  โดยใช้ประโยชน์จากกลุ่มสัจจะเป็นเงื่อนไขในการควบคุมสมาชิกให้ซื่อสัตย์ในเรื่องการขายของตามคุณภาพด้วย  …..   แต่  …กลุ่มสัจจะไม่ควรจะเป็นผู้รับซื้อขายสินค้าเกษตรเสียเอง …..  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>