ในสถานการณ์ที่พวกเขาอาจถูกจับกุม และผลักดันออกนอกประเทศได้ทุกขณะเช่นนี้ การจัดสวัสดิการชุมชนจะเป็นอย่างไร??

เมื่อ ๒ วันก่อนดูข่าวสกู๊ปพิเศษก่อนช่วงเลือกตั้ง มีข่าวหนึ่งไม่ใช่ก็ใกล้เคียง ชวนให้เกิดคำถามตามมากับงานกองทุนการเงินชุมชนที่กำลังเริ่มหลายคำถาม

"ตำรวจนำกำลังขึ้นไปปิดล้อมหมู่บ้านบนดอยวาวี ๓ หมู่บ้าน เพื่อกวาดล้างคนต่างด้าวผิดกฎหมาย" โดยมีข้อมูลเพิ่มเติมอีกว่า "เนื่องจากในพื้นที่นี้มีชาวไทยภูเขาที่มีสิทธิลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง..หลักหมื่น (จำจำนวนที่ข่าวเสนอไม่ได้) จึงเป็นพื้นที่ที่มีคะแนนเสียงชี้ขาดในการเลือกตั้ง สส. หลายครั้งที่ผ่านมา"

ในหมู่บ้านที่อยากจะเลือกเป็นหมู่บ้านนำร่องในการเริ่มต้นงานกองทุนการเงินชุมชน อย่างที่คุยเบื้องต้นกับ อ.ปัทไว้นั้น มีบรรยากาศหลายอย่างคล้ายคลึงกัน แม้จะเป็นหมู่บ้านเล็กๆ กว่ามาก คือเป็นหมู่บ้านที่ชาวบ้านทั้งหมดเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ที่มีประเพณีวัฒนธรรมเฉพาะของตน แม้จะคลายไปมากตามกระแสการพัฒนาสมัยใหม่ก็ตาม

แต่ที่ไม่ต่างกันเลยก็คือมีการปะปนกันของผู้คนที่เข้ามาอาศัยในชุมชนในช่วงเวลาต่างๆ กัน และในแง่การปกครองและความมั่นคง ทางราชการก็ได้มีการสำรวจ จัดทำบัตรประจำตัว และกำหนดสถานภาพตามกฎหมายให้ ดังนั้น ผู้คนชาติพันธุ์เดียวกันในหมู่บ้านแต่ละแห่งนี้ จึงมีสถานภาพตามกฎหมายปะปนกัน

ทั้งคนสัญชาติไทย (มีบัตรประชาชนแล้ว)

คนที่กำลังรอพิสูจน์สัญชาติไทย (ถือบัตรสีของชนกลุ่มน้อยอยู่)

คนที่ยังไม่มีโอกาสได้สัญชาติไทยตามกฎหมายในชั่วอายุของตน (ต้องรอรุ่นลูก) แต่ตนเองสามารถอยู่ในประเทศไทยได้อย่างถาวรหรือได้รับการผ่อนผันชั่วคราว (คงหมายถึงตลอดชีวิตเช่นกัน)

หรือคนที่เพิ่งเข้ามาอาศัยอยู่กับญาติพี่น้อง โดยที่ยังไม่มีหลักฐานใดๆ คนกลุ่มนี้ แม้ทางราชการกำลังมีนโยบายจะจัดทำบัตรประจำตัวเฉพาะให้ เพื่อให้มีหลักฐานประจำตัวไว้ แต่ในทางปฏิบัติก็ยังเป็นแค่การสำรวจ ยังไม่ได้รับการจัดทำบัตรแต่อย่างใด

คนกลุ่มนี้ นอกจากจะมีคนที่เพิ่งเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทยแล้ว ยังมีคนที่อาจเพิ่งเข้ามาอาศัยอยู่ในชุมชนนี้ แต่ที่จริงแล้วอยู่ที่อื่นในประเทศไทยมานานแล้ว แต่ไม่เคยได้รับการสำรวจจัดทำบัตร หลายคนมีหลักฐานพิสูจน์การอยู่ประเทศไทยได้ อาทิ หลักฐานการศึกษาของลูก หลักฐานการฝึกอบรมต่างๆ ที่ตำรวจทหารชายแดนอบรมให้ชาวบ้านชายแดนในอดีต หรือหลักฐานการรักษาพยาบาล การฝากครรภ์ของภรรยา แม้กระทั่งหลักฐานการเกิดในประเทศไทยของลูก เป็นต้น

และคนกลุ่มนี้อีกเช่นกัน ที่มีสิทธิถูกตำรวจจับในฐานะคนต่างด้าวที่ไม่มีเอกสารประจำตัวใดๆ เพื่อยืนยันว่าทางราชการอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยได้

คนกลุ่มนี้ ในความเป็นจริงแล้วมีความเป็นอยู่อย่างยากลำบาก เพราะนอกจากจะต้องอยู่อย่างหลบๆ ซ่อนๆ แล้ว ยังไม่ได้รับสวัสดิการใดๆ จากรัฐเลย

ดังนั้นความคิดที่จะจัดสวัสดิการชุมชนเพื่อช่วยเหลือกันเองในชุมชนสำหรับคนเหล่านี้จึงมีความจำเป็น และสามารถช่วยบรรเทาความเดือดร้อนในชีวิตของพวกเขาได้อย่างมาก

แต่ในสถานการณ์ที่พวกเขาอาจถูกจับกุม และผลักดันออกนอกประเทศได้ทุกขณะเช่นนี้ การจัดสวัสดิการชุมชนจะเป็นอย่างไร??

จะผิดกฎหมายไหม?? แม้ไม่ใช่ให้ที่พักพิง หรือนำพาคนต่างด้าวโดยตรง แต่การให้ความช่วยเหลือลักษณะนี้จะเป็นไปได้มากน้อยแค่ไหนคะ??

หรือแม้ช่วงที่เขาเป็นสมาชิกกลุ่มกันอยู่แล้วมีปัญหาจะเป็นอย่างไรต่อคะ??