เวลาคุยกับผู้ป่วย มีคำพูดหลายคำที่หมอหรือพยาบาลมักพูดติดปาก คำพูดที่ฟังดูดี ดูขลัง พูดตามๆกันมา แต่หลายครั้งคนพูดก็ไม่ทันคิดว่าจะทำตามคำพูดของตนเองได้หรือเปล่า คนฟังก็เคลิบเคลิ้มไปราวกับต้อง..มนตรา (mantras)   

ศาตราจารย์ David Currow ซึ่งนั่งอยู่ด้วยบอกว่า ถ้านึกอะไรไม่ออกว่าเราใช้มนตรา อะไรกันบ้าง ให้ลองนึกถึงตอนคุยกับผู้ป่วยถึงตอนจบ ประโยคท้ายๆที่เราชอบพูดคืออะไร

ช่วโมงนี้เราแบ่งกลุ่มย่อยกันถกเรื่อง มนตรา หรือคำพูดที่ใช้กันบ่อยๆกับผู้ป่วย มีอะไรบ้าง มันเป็นจริงได้หรือ ทำไมมันยังขลังอยู่มิคลาย แล้วจะจัดการกับมันอย่างไร

มนตรา                                                                                          

  •     หมอจะไม่ทิ้งคุณ
  •     ป้าจะหายปวด
  •     มีอะไรก็โทรมาได้ตลอดเวลา
  •     ลุงเป็นคนเข้มแข็ง น่าจะรับมือกับมันได้
  •     มอร์ฟินจะช่วยคุณ
  •     ทำใจให้สบาย อย่าคิดมาก

มันเป็นจริงหรือไม่
    ไม่จริงเสมอไป และส่วนใหญ่จะเป็นอย่างนั้น มีปัจจัยหลายอย่างกำหนด เช่น มีคน ยาอุปกรณ์ให้ความช่วยเหลือเพียงพอหรือไม่ เป็นต้น

ทำไมมันยังขลังอยู่
    เพราะมันไม่ใช่เรื่องความหมายตามคำ แต่มันมีความหมายโดยนัย เป็นคำปลอบโยนให้รู้สึกสบายใจ และเรามักไม่ค่อยได้สนใจความหมายจริงๆของมันเท่าไร พูดตามๆกัน เพราะเคยได้ยินเขาพูดกัน

จะจัดการกับมันอย่างไร
    ยอมรับว่า การใช้ภาษาเป็นเรื่องสำคัญและมีความหมายลึกซื้ง ผู้ป่วยบางคนจำ ตีความและยึดถือคำพูดของหมอ พยาบาล หรือผู้ดูแลเอามากๆ ความหมายนั้นเป็นทั้งความหมายตามตัวอักษร และความหมายโดยนัย เช่น เวลาเราพูดว่า ทำใจให้สบาย อาจหมายความว่า เราเป็นห่วงคุณนะ เป็นต้น
    การปรับเปลี่ยนคำให้เหมาะสม เช่น แทนที่จะพูดว่า หมอจะไม่ทิ้งคุณ ซึ่งเป็นไปไม่ได้ที่หมอจะนั่งอยู่กับผู้ป่วยตลอดเวลา ก็เปลี่ยนเป็น หมอจะช่วยคุณอย่างเต็มที่
    ไม่ควรพูดหรือสัญญากับผู้ป่วย โดยเฉพาะกับเด็ก  ถ้ารู้ว่า เราทำสิ่งนั้นไม่ได้ เช่น เดี๋ยวหนูก็จะหายแล้วได้กลับไปหาเพื่อนที่โรงเรียน ทั้งๆที่มันไม่เป็นความจริง
    การเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้สะท้อนความรู้สึกต่อคำพูดของเรา ก็จะช่วยให้เรารู้จักเขามากขึ้น เช่น ถามผู้ป่วยว่า รู้สึกอย่างไรเวลามีคนบอกว่า อย่าคิดมาก ทำใจให้สบาย ลองกลับไปดูบันทึกนี้ ของผม

    ครับ มนตราจะขลัง ถ้ามันเป็นจริงและปฏิบัติได้

๕ ตุลาคม ๒๕๕๐

<<   APHN Diploma of Palliative Care ๑๙: เรียนรู้อะไร เอาไปใช้อย่างไร

APHN Diploma of Palliative Care ๒๑: รอยต่อระหว่าง curative กับ palliative   >>