สวัสดีค่ะ
เมื่อวันศุกร์มีโอกาสได้คุยกับผู้ติดเชื้อชายท่านหนึ่ง สอบถามเรื่องยาต้านพบว่าทานสูตร AZT + 3TC + EFV มาประมาณ 5 ปี ขณะนี้มีปัญหาเรื่องของ Lipoatrophy คือไขมันใต้ผิวหนังบริเวณแขน ต้นขา และน่องแฟบหายไป กล้ามเนื้อดูไม่เฟิร์ม ทำให้ดูผอมและเห็นเส้นเลือดบริเวณต่างๆ ชัดเจนมากจนไม่กล้าใส่กางเกงขาสั้น ในขณะที่มีปัญหาไขมันไตรกลีเซอร์ไรด์สูงจนต้องทานยาลดไขมัน
ลองตรวจปริมาณไขมันในร่างกายด้วยเครื่อง BIA scale พบว่ามีไขมัน 15 % ซึ่งน้อยเกินไป สูง ~171 cm น้ำหนัก 61 kg BMI = 20.2
สอบถามเรื่องประวัติการกินพบว่ากินอาหาร 3 มื้อ มีการกินจุบจิบบ้างพวกขนมกรุบกรอบ ไม่ค่อยได้กินผลไม้และนม ชอบแต่ไม่ค่อยได้ซื้อกิน ชอบกินผักทั้งผักสด ผัดผัก ทานอาหารที่บ้านส่วนใหญ่ทานปลาแต่คุณแม่จะทอดทุกครั้ง อาหารมื้อเย็นมักทานดึก คือทานแล้วเข้านอนเลยไม่ดื่มน้ำอัดลม/เหล้า ไม่สูบบุหรี่ เคยออกกำลังกายแต่ช่วงหลังหยุดไปเพราะงานยุ่ง
ปริมาณอาหารในแต่ละมื้อ ข้าวจะทาน 1 จาน กับข้าวทั้งเนื้อสัตว์และผักทานได้เยอะ (ผักมากกว่า 1 ทัพพี, เนื้อสัตว์ ~ 1 ขีด/มื้อ) มื้อเย็นเนื่องจากทานดึก ทำให้หิวและทานมากกว่ามื้ออื่นๆมาก)
ปัญหาของท่านนี้ที่มาปรึกษาคือ ทำอย่างไรจะทำให้ดูมีกล้ามเนื้อมากขึ้นและไขมันไม่แฟบ ในขณะที่ก็อยากลดไขมันไตรกลีเซอร์ไรด์ด้วย
ข้อแนะนำที่ให้ไปมีดังนี้
1. ถ้าจะดูแลเรื่องอาหารให้เรามีสุขภาพที่ดี ควรท่านอาหารให้สมดุลทั้งปริมาณในแต่ละมื้อ และชนิดที่หลากหลาย โดยในเบื้องต้นแนะนำให้
1.1 ลดปริมาณอาหารในมื้อเย็นให้น้อยลงหรือเทียบเท่ากับมื้ออื่นๆเนื่องจากเป็นมื้อที่ทานแล้วส่วนใหญ่มักจะใกล้เวลาเข้านอน
1.2 ให้พยายามทานอาหารมื้อเย็นให้เร็วที่สุด โดยมีช่วงเวลาห่างจากเวลาเข้านอน ~3-4 ชั่วโมง ซึ่งเวลาที่คาดว่าจะทำได้คือ 19.00 น. (เข้านอน 4 ทุ่ม)
1.3 พลังงานในส่วนที่จะให้เพิ่มเพื่อสร้างกล้ามเนื้อและไขมัน ขอให้เพิ่มในหมวดอาหารที่ยังขาดอยู่ได้แก่ ผลไม้ 3 มื้อ/วัน มื้อละ 1 ลูกเล็ก หรือ 10 ชิ้นคำ ถั่วเปลือแข็งเพื่อเพิ่ม MUFA และดื่มนม 1-2 กล่อง/วัน โดยเลือกเป็นนมพร่องมันเนย จัดเป็นอาหารว่างไม่ทานร่วมกับมื้อหลักเพราะให้ประวัติทานเยอะแล้วแน่นท้องด้วย
1.4 หลีกเลี่ยงอาหารประเภทน้ำตาล และไขมัน (หลายท่านจะเข้าใจว่าถ้าจะเพิ่มน้ำหนักควรกินของหวานๆและไขมันให้น้ำหนักขึ้นเร็วๆ)
2. แนะนำให้ออกกำลังกาย โดยได้ขอข้อมูลจากคุณเพชรัต จากศูนย์วิจัยโภชนาการ เรื่องการทำ weight training เพื่อเพิ่มกล้ามเนื้อเฉพาะจุด และแนะนำให้ออกกำลังกายแบบแอโรบิกที่ไม่ต้องแรงมาก ทำต่อเนื่องประมาณ 30 นาทีเพื่อช่วยเรื่องลดไขมันไตรกลีเซอร์ไรด์ ซึ่งเราตกลงกันว่า จะเริ่มทำเฉพาะวันเสาร์ อาทิตย์ก่อน เนื่องจากวันทำงานจะไม่มีเวลา
หากท่านใดมีข้อเสนอแนะเพิ่มเติม หรือมีประสบการณ์ทางด้านนี้สามารถร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้นะคะ ยินดีรับฟังข้อมูลค่ะ
จุรีย์พร จันทรภักดี
พยาบาลโภชนาการ
บางส่วนทำได้คับถ้ามีเงินสักหน่อยส่วนมากทำยากเพราะเลือกินน่าจะตายแน่ๆ
ขอบคุณค่ะสำหรับข้อคิดเห็นซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่หลายๆคนคงจะทราบดีและเข้าใจถึงปัญหา โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานกับผู้ติดเชื้อ ทางเราโครงการท่าจีนยินดีสนับสนุนข้อมูลทางด้านสุขภาพและโภชนาการ เช่นสื่อต่างๆ ค่ะ