รายงาน
เรื่อง ถอดระหัสภูมิปัญญาท้องถิ่น
“หลาวงปู่หลักคำ”
วัดธาตุบ้านเป้า ตำบลบ้านเป้า อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ <h3 style="margin: 0cm 0cm 0pt">โดย</h3>1.นางสมคิด สมโสภาพ2.นายพนมวิทยา กำราบภัย3.ส.ต.อ.สมศักดิ์ พลชัย4.นายเจียงศักดิ์ ฦาแรง5.นางนงนุช ชำนิกล้า6.นายจตุพล สุคนธสาคร7.นางทองพูน สมอาจ8.นางสมจิตร คัดไทย9นางมยุรี สิงห์ทิศ <h3 style="margin: 0cm 0cm 0pt"></h3><h3 style="margin: 0cm 0cm 0pt">เสนอ</h3>อ.สามารถ จันทร์สูรย์ <h4 style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 0cm; text-align: center" align="center">รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนาชุมชน</h4><h5 style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" align="center">ศูนย์การเรียนรู้เกษตรสมบูรณ์ โครงการมหาลัยชีวิต</h5><h5 style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" align="center">มหาวิทยาลัยราชภัฎชัยภูมิ</h5>ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2550คำนำ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoBodyText"> รายงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา “ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนาชุมชน” คณะผู้จัดทำได้ปรึกษากัน และลงความเห็นว่า การทำรายงานชิ้นนี้ จะศึกษาเกี่ยวกับประวัติ หลวงปู่หลักคำ ซึ่งท่านเป็นผู้ที่ประชาชนในเขตตำบลบ้านเป้าและใกล้เคียง เคารพสักการะในคุณงามความดีของท่าน คณะผู้จัดทำ ได้รับความอนุเคราะห์ประวัติของท่าน จาก พระคุณเจ้าเจ้าอาวาฬวัดธาตุบ้านเป้า วัยกรวัดธาตุบ้านเป้า ผู้เฒ่าผู้แก่ชาวบ้านเป้า ปราชณ์ชาวบ้านเป้า ทั้งนี้คณะผู้จัดทำได้นำข้อมูลประวัติของท่านจากแหล่งข้อมูลต่างๆ มาเรียบเรียง แล้วนำเสนอท่านผู้อ่าน คณะผู้จัดทำหลังเป็นอย่างยิ่งว่ารายงานฉบับนี้เป็นประโยชน์ สำหรับท่านผู้อ่าน ในการศึกษาประวัติของท่าน และ ทราบข่าวว่าอีกไม่นาน ชาวบ้านเป้าจะจัดงานฉลองหลวงปู่หลักคำ ซึ่งต่อไปจะเป็นงานประจำปี ทุกปีของชาวบ้านเป้า</p> <h3 style="margin: 0cm 0cm 0pt">คณะผู้จัดทำ</h3>กลุ่มที่ 4 สารบัญ <h2 style="margin: 0cm 0cm 0pt">วัดธาตุ</h2><p style="margin: 12pt 0cm 0pt" class="MsoBodyText2"> วัดธาตุบ้านเป้า ตั้งมาเมื่อไดไม่มีหลักฐานแน่นอน แต่เป็นเพียงสันนิฐานจากวัสดุก่อสร้างของวัดเช่น โบสถ์ เช่น อิฐ ในการก่อสร้าง เป็นอิฐมอญ เวลาก่อสร้าง คงจะเป็นสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย และสมัยตอนต้นของกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยรัชการที่ 1 พ.ศ.2325 บ้านเป้ามีนามเดิมว่า บ้านโนนจำปา จากการบอกเล่าของคนโบราญสืบต่อกันมา</p><p style="margin: 12pt 0cm 0pt" class="MsoBodyText2"> วัตธาตุบ้านเป้า ตั้งอยู่ที่บ้านเป้า หมู่ 9 ตำบลบ้านเป้า อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ มีเนื้อที่ 8 ไร่3 งาน 30 ตารางวา หนังสือสำคัญ น.ส.3 เลขที่ 2518</p> วัดธาตุบ้านเป้า สังกัด มหานิกาย โบราญวัตถุ ของวัดธาตุบ้านเป้า มีโบราญวัตถุที่สำคัญคือ พระธาตุ 2 องค์ องค์ใหญ่ชำรุดเหลือแต่ฐาน องค์เล็กชำรุดมากแล้ว สร้างมาตั้งแต่สมัยขอม หรือมอญ เพราะอิฐที่สร้างเป็นอิฐมอญ คงจะสร้างในสมัยอยุธยาตอนปลาย พระธาตุทั้ง 2 องค์มีอายุรุ่นราวคราวเดียวกับพระธาตุกุจอก อำเภอเกษตรสมบูรณ์ พระธาตุบ้านแก้ง อำเภอภูเขียว <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoBodyText2"> นอกจากนี้ยังมีอุโมงค์ พระเทวรูป ฝีมือ มอญหรือพม่า ตั้งอยู่ในศาลาการเปรียญ เป็นที่กรายไหว้บูชาของพุทธศาสนิกชนทั่วไป ยังมีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ ชาวบ้านนับถือมาก หารทำพิธีสาบานแล้วชาวบ้านนิยมเอาพระสังกัดจายณ์ องค์ศักดิ์สิทธิ์ ชาวบ้านนับถือ นอกจากนี้ยังมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์อีกหลายอย่าง เช่าพระสารีริกธาตุสาวกของพระพุทธเจ้า และแก้วยอดพระธาตุ ที่ตกลงมา ชาวบ้านเก็บไว้</p> วัดนี้มีพระพุทธรูปทองคำ สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย กรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น สิ่งก่อสร้าง โบสถ์ สร้างมาเมื่อใดไม่มีปรากฏในประวัติ มาปฏิสังขรณ์ใหม่เมื่อ พ.ศ. 2508 สิ้นราคาก่อสร้างประมาณ 300,000 (สามแสนบาท) <h5 style="margin: 0cm 0cm 0pt"> กุฏิ หลังที่ 1 สร้างเมื่อ พ.ศ.2498 สมัย พระภิกษุเรียน เป็นเจ้าอาวาส</h5> กุฏิ หลังที่ 2 สร้างเมื่อ พ.ศ. 2510 สมัยพระครูชัยโสภณ เป็นเจ้าอาวาส สิ้นค่าก่อสร้างประมาณ 30,000 บาท (สามหมื่นบาท) กุฏิ หลังที่ 3 - 4 สร้างเมื่อ พ.ศ. 2519 สมัยพระสัมพันธ์ เป็นเจ้าอาวาส สิ้นค่าก่อสร้างประมาณ 4,000 บาท (สี่พันบาท) โรงเรียนปริยัติธรรม สร้างเมื่อ พ.ศ.2517 สิ้นค่าก่อสร้างประมาณ 4,000บาท (สี่พันบาท) <h5 style="margin: 12pt 0cm 0pt">ทำเนียบเจ้าอาวาส</h5> 1.พระอธิการยาเพชร 2.พระครูหลักคำ 3.พระอธิการชา 4. พระอธิการเส็ง 5. พระอธิการรัง 6. พระอธิการชน 7. พระอธิการคำมี 8. พระอธิการบุญมา จิตสาภโร 9. พระอธิการพ้วย ฐิติปญโญ 10. พระอธิการเจียง จิตตโม พ.ศ.2471-2484 11. พระอธิการพิมพ์ พ.ศ.2484-2487 12. พระอธิการพล พ.ศ.2487-2490 13. พระอธิการดี พ.ศ.2490-2500 14. พระอธิการเรียน 15พระอธิการโอกาส 16. พระอธิการคำพันธ์ 17. พระอธิการดี 18. พระอธิการสรโสภณ 19. พระอธิการสัมพันธ์ 20.พระมหาถวิล 21.พระสุดใจ ภททปญโญ <h5 style="margin: 12pt 0cm 0pt"> ไวยาวัจกร ของวัดธาตุบ้านเป้า</h5> 1.นายล้าน ลือกำลัง 2.นายศรีจันทร์ บางศิริ 3.นายวาน ลือกำลัง 4.นายวาน นวลน้อยประวัติพระครูหลักคำ เป็นที่ทราบแล้วว่า จากทำเนียบเจ้าอาวาส วัดธาตุบ้านเป้านั้น มีทั้งหมด 21 รูป นับตั้งแต่ พ.ศ. 22548 น่าจะมีถึง 23 รูป คือหลังจากพระสุดใจ ภททปญโญ แล้วน่าจะมีอีก 2 รูป คือ พระถนัด ฐานจาโร และพระทองอินทร์ ได้รับแต่งตั้งโดยพระครูชัยยานันทคุณ เจ้าคณะอำเภอเกษตรสมบูรณ์ เมื่อ พ.ศ. 2547 จนถึงวันนี้กำลังเขียนประวัติอยู่ (พระครูชยานันทคุณ เจ้าคณะอำเภอเกษตรสมบูรณ์ ก็พำนักอยู่ที่วัดธาตุบ้านเป้าตั้งแต่ ปี 2540 จนถึงปัจจุบัน) ในจำนวน 23 รูปนี้ มีอยู่รูปหนึ่งที่มีชื่อเสียงโด่งดังทางเวทย์มนต์คาถา มีวิชาอาคมศักดิ์สิทธิ์มาก เรียกได้ว่าเป็นเกจิอาจารย์จอมขมังเวทย์เลยที่เดียว คือ เจ้าอาวาสรูปที่ 2 ชื่อว่า “ปู่หลักคำ” ปู่หลังคำนั้น จากคำบอกเล่าของนายกา ล้วนมงคล (อายุ 83 ปี) ชาวบ้านเป้าบอกว่า เดิมปู่หลักคำชื่อ “บุญมี” (ไม่ปรากฏนามสกุล) เป็นคนบ้านแก้งอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ เป็นหนุ่มฉกรรจ์ที่เป็นคนดื้อ ชอบดีรันฟันแทง ชอบปล้นหรือลักวัวลักควายชาวบ้าน นำไปกินหรือนำไปขาย มีวิชาอาคมอยู่ยงคงกระพัน ล่องหนหายตัว ฟันไม่เข้า ยิงไม่ออก ไม่มีใครกล้าต่อกรด้วย และจะด้วยเหตุผลใดก็ไม่ทราบ ในที่สุดก็มาบวชจำพรรษาอยู่ที่วัดธาตุบ้านเป้า ก็คงจะหลายปี จนไก้สมณศักดิ์เป็นพระครู หลังจากบวชแล้วท่านคงจะเลิกเป็นนักเลงหัวไม้ หันมาบำเพ็ญภาวนารักษาศิล กระทั่งเกิดบารมีแห่งความศักดิ์สิทธิ์มนต์ขลัง ปรากฏว่าในยุคสมัยผู้เขียนยังเป็นเด็กหนุ่ม ก็เคยได้ข่าวความศักดิ์อยู่หลายครั้ง เช่นหากใครเข้าไปในบริเวณวัด แล้วพูดจาไม่เหมาะสม ไม่ถอดหมวก หรือไม่ถอดรองเท้า อันแสดงถึงความไม่เคารพสถานที่ จะเกิดเหตุการอาถรรพณ์ไม่สบาย เจ็บหัวปวดท้องทันที แต่เมื่อผู้ใหญ่คิดว่าลูกหลานทำไม่ดีไม่งาม ก็จะไปขอขมาลาโทษ “จ่มปากจ่มคอ” คือมีการบนบานบสนศาลกล่าว แล้วอาการเหล่านั้นก็จะหายเป็นปลิดทิ้ง ในสมัยเป็นเด็กนักเรียน ซึ่งประมาณคงจะเรียนอยู่ชั้น ป.3 – 4 สมัยนั้นจังหวัดชัยภูมิมีผู้แทนราษฎรคนเดียว ผู้แทนมาจากการหาเสียง โดยอาศัยบริเวณวัดเป็นสถานที่ และจะนำเครื่องปั่นไฟมาปั่นเพื่อพูดโฆษนาหาเสียงหรือฉายภาพยนต์ มีอยู่ครั้งหนึ่งจะด้วยเหตุใดก็ไม่ทราบ ไม่สามารถทำให้เครื่องปั่นไฟติด เพื่อปั่นไฟได้ คนเปิดเครื่องหมุนอย่างไรก็ไม่ติดซักที นานมาก จนผู้เฒ่าผู้แก่บอกให้ผู้สมัครผู้แทน ให้ไปบนบานศาลกล่าวหลวงปู่หลักคำนั่นแหละ เครื่องทำไฟจึงติดและสามารถพูดโฆษนาหาเสียงได้และฉายภาพยนต์ได้ คราวนั้นยิ่งทำให้ผู้สมัครผู้แทน ชาวบ้านเป้า และชาวบ้านใกล้เคียง ยิ่งเชื่อในความศักดิ์สิทธิ์ และให้ความเคารพยำเกรงในดวงวิญญาณของหลวงปู่หลักคำมากยิ่งขึ้น ปัจจุบันพ่อค้าประชาชน ให้ความเคารพกราบไหว้บนบานขอพรจากรูปเหมือนของท่านเพื่อเป็นศิริมงคลแก่ตนเอง ถึงประเพณีสงกรานต์ เดือนห้าของทุกๆปี ชาวบ้านจะทำพิธีสงข์น้ำหลวงปู่หลักคำ และนิมนต์หลวงปู่หลักคำ เพื่อให้ชาวบ้านได้ติดทองทั้งในชุมชนเขตเทศบาลตำบลบ้านเปเาและชุมชนใกล้เคียงที่มีความสัทธา หลวงปู่หลักคำ ทุกวันนี้พ่อค้า ประชาชน และส่วนราชการในชุมชนต่างๆ กำลังช่วยกันสร้าง ศาลหลวงปู่หลักคำหลังใหม่ และกำลังอยู่ในระหว่างการดำเนินการเพราะได้รับความร่วมมือร่วมใจจากพื่อน้องชาวเทศบาลตำบลบ้านเป้าและชุมชนใกล้เคียง หลักฐานอ้างอิง ได้จากคำบอกเล่า ของนายลี สุหญ้านาง นายสุพรรณ ฦาชา อดีตอาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านเป้าสำราญไชยวิทยา และบุคคลสำคัญในหมู่บ้าน
ที่ยโสธร มีพระธาตุหลักคำ อยู่วัดบ้านน้ำคำน้อย อ.เมือง ของพระครูหลักคำ