เมื่อทำแล้ว ก็ต้องสรุปด้วยว่า.....เกิดอะไรขึ้นมาบ้าง?

     [ช่วงที่ 2 ไปทำกระบวนการอย่างไร?]

     การทำหน้าที่เป็น "วิทยากรกระบวนการ" เพื่อถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เข้ารับการฝึกอบรม "คลื่นลูกใหม่" ที่มีความคิด มีประสบการณ์ และมีความรู้ความสามารถมาไม่ต่ำกว่า 10 ปี นั้น  มาจากหลักยึดของความเป็นเพื่อน เจ้าหน้าที่ทุกคนมีประสบการณ์เป็นของตนเอง  และเจ้าหน้าที่ทุกคนมีความเก่งเป็นของตนเอง  ฉะนั้น เรามีหน้าที่นำความเก่งของทุกคนออกมารวมกันโดยการสร้างโอกาสให้ทุกคนได้คิด  ได้ทำ  ได้แสดงออก  และได้ตัดสินใจ ด้วยตัวของเขาเองและกลุ่ม

         
     

     ดังนั้น การสรุปผลที่เกิดขึ้นจึงมาจากการใช้วิธีการสังเกต  พฤติกรรมที่สดงออกมา  และผลงานที่เกิดขึ้นจากการทำกิจกรรม จึงทำให้ได้ข้อสรุป คือ
      1.  "รูปแบบและวิธีการพัฒนาเจ้าหน้าที่" ที่นำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้นั้นสามารถสร้างความรู้และสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกันได้
      2.  "พฤติกรรมกลุ่ม" ที่เกิดขึ้นนั้นมาจากประสบการณ์และความรู้สึกนึกคิดที่บ่งบอกถึงกรอบความคิดที่อยู่ในใจได้ โดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้เป็นสื่อกลาง
      3.  "การสื่อสาร"  ที่ทำให้เกิดการเรียนรู้และการทำได้นั้นสามารถสร้างขึ้นมาได้จากการใช้สื่อประสมและทีมวิทยากรกระบวนการ
      4.  "ทักษะพื้นฐาน" ของการทำความเข้าใจแล้วแปลงไปสู่การถ่ายทอดความรู้ที่เป็นการปฏิบัตินั้น ผู้ทำหน้าที่จะต้องทำบทบาทของผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้และทำบทบาทของวิทยากรกระบวนการเป็น ก็จะทำให้เนื้อหาสาระเรื่อง  การจัดการความรู้ เกิดขึ้นและขยายผลได้

         
     

     ส่วนข้อเสนอแนะที่เกิดขึ้นก็คือ
      1.  เจ้าหน้าที่จะต้องได้รับการพัฒนาเรื่องการเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้,  เรื่องวิทยากรกระบวนการ  จึงจะทำให้เข้าใจ "การจัดการความรู้" และสามารถนำไปใช้
ปฏิบัติได้อย่างแท้จริง
      2.  "การจัดการเรียนรู้" ควรได้รับการส่งเสริมและสนุบสนุนให้เจ้าหน้าที่มีความรู้ความเข้าใจ  สามารถแยกแยะและเปรียบเปรียบความเหมาะสม และนำไปสู่การปรับใช้ได้ซึ่งจะส่งผลให้ "การจัดการความรู้" มีความต่อเนื่องไม่หยุดนิ่ง และสร้างองค์ความรู้ในงานส่งเสริมการเกษตรได้อย่างรวดเร็ว
     3.  การบริหารจัดการเพื่อเสริมหนุนการพัฒนาบุคลากรนั้น ควรมี "การสร้างโอกาส...ที่หลากหลาย" ให้ทุกคนได้เข้าถึงและเลือกตัดสินใจได้ด้วยตนเองก็จะนำไปสู่ "การสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ และนวัตกรรมส่งเสริมการเกษตร" ที่หลากหลายได้
 

         

     ฉะนั้น  สิ่งที่เกิดขึ้นจึงเป็นประสบการณ์ที่ได้มีโอกาสมาร่วมรับผิดชอบและร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับบุคลากรที่มีคุณค่าขององค์กรอีกกลุ่มหนึ่ง  เพื่อร่วมกันสร้างสรรสิ่งดี ๆ ให้กับงานส่งเสริมการเกษตรต่อไปได้.