วันนี้ 27
สิงหาคม 2550 เวลา 09.00-15.00 น.
ได้มีการอบรมเพื่อถ่ายถอดภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านวรรณกรรมล้านนาขึ้น ณ
วัดพระธาตุดอยผาตั้ง ตำบลออนกลาง กิ่งอำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่
ผู้เข้าอบรมประกอบด้วยผู้สนใจด้านการเขียนตัวอักษรล้านนา(ตั๋วเมือง)
และการแต่งค่าว(ค่าวฮ่ำ) มีพระคุณเจ้าท่านพระครูสิริสุตานุสิฐ
เจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยผาตั้ง และอาจารย์ศิริพงษ์ วงศ์ไชย เป็นวิทยากร
ผมได้มีส่วนเข้าไปร่วมในการอบรมครั้งนี้ด้วย
"ตั๋วเมือง"
เป็นอักษรล้านนา มีใช้มาแต่สมัยโบราณ ปรากฎเป็นตำราเรียน
ตำรายาแผนโบราณ ตำนานหรือบันทึกประวัติเหตุการณ์ต่าง ๆ
ที่คนล้านนาได้จารจารึกไว้
ซึ่งปัจจุบันยังคงหาได้และยังคงคุณค่าอยู่เช่นเดิม
เพียงแต่อยู่ในลักษณะเก่าเก็บ
ขาดการศึกษาค้นคว้าและนำเอาภูมิปัญญาเหล่านั้นมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในปัจจุบัน
สาเหตุสำคัญประการหนึ่งก็คือ
บุคคลผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมด้านนี้
ไม่มีใครอ่านเขียนอักษรล้านนาได้เลย
"ค่าว"
เป็นบทประพันธ์รูปแบบหนึ่งของไทยล้านนา
ใช้เขียนเล่าหรืออธิบายหรือบรรยายความต่าง ๆ เช่น เล่านิทาน ชาดก
ประวัติบุคคลและสถานที่สำคัญ ลำนำหรือพรรณาเหตุการณ์เป็นต้น
และค่าวในล้านนาส่วนใหญ่มักจะจารจารึกไว้เป็นอักษรล้านนา
ดังนั้น
หากใครหรือกลุ่มบุคคลใดในล้านนา
ได้จัดให้มีการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับภูมิปัญญาด้านภาษาล้านนา
โดยเฉพาะเกี่ยวกับ "ตั๋วเมือง" และ "ค่าวฮ่ำ" แล้ว
นับได้ว่าเขาเหล่านั้นได้เดินมาถูกทางแล้ว
เริ่มที่เรียนรู้รากเหง้าแห่งตนในอดีต และปรับใช้ในปัจจุบัน
เพื่อสร้างสรรค์อนาคตอันรุ่งเรืองสงบสุขและยั่งยืนสืบไป
ข้าฯ
ขอแล่นไปด้วยอีกคนนะครับ
อักษรล้านนา ภาษาค่าวฮ่ำ
...นับได้ว่าเขาเหล่านั้นได้เดินมาถูกทางแล้ว เริ่มที่เรียนรู้รากเหง้าแห่งตนในอดีต และปรับใช้ในปัจจุบัน เพื่อสร้างสรรค์อนาคตอันรุ่งเรืองสงบสุขและยั่งยืนสืบไป
ความเห็น
บทความในวันเดียวกัน
เม็กดำ กลุ่ม 9 นาดูน · 27 ส.ค. 2550
แซคคาริน · 27 ส.ค. 2550
Panda · 27 ส.ค. 2550
@.rak-na.@ · 27 ส.ค. 2550
อัญชลี อุชชิน · 27 ส.ค. 2550
ดีครับเห็นตวยเป็นการประกาศศักดาของชาวเหนือว่าเฮามีอักษรเป็นตั๋วของตั๋วเองมานานแล้ว
ไหว้สาเจ้า หมู่เฮาจาวเหนือ ผมแป๋งค่าวเครือ มานี้
วันนี้จัยยะ มงคละดิถี สนั่นบุญมี ข่าวดีเล่าอู้
ตั๋วไทยอังกฤษ ได้คิดเฮียนฮู้ อ่านอู้แต่ก่อน เมินมา
แต่ว่าจ๋นใจ๋ ตั๋วเมืองนี้หนา มืดตื้ออ่านกา บ่ได้
อยู่มาวันนึ่งโชคดีนักหนา เปิ้นเอาตำฮา เล่มมายื่นหื้อ
ว่าเอ๊าะอาจารย์ ผมเอามาหื้อ ก็ถือได้ว่า กึ๊ดเติง
ฮ่ำเฮียนไปเต๊อะ เวลามาเถิง จะได้ลำเปิง วันหน้า
ยินดีแต้ตั๊ก ขอบคุณนักหนา ญาติธรรมนา ไว้สาจื่นจ้อย
เกือบจะปอเดือน บ่ใจของหน้อย ก็ก่อยขีดเขียน กะขะ
ท่องอ่านจ๋ำเพียร ขีดเขียนก๊ะค๊ะ ซาวห้าวันก๊ะ พอดี
บุญคุณจ้าดนัก ความหวังเป๋นศรี วันนี้พอดี เขียนอ่านไปได้
ตาบอดน้ำใส ก็แควนหายไข้ ย้อนคนห่วงใย จ่องจัก
ขอบคุณจาดหลาย กุศลใหญ่นัก จุ่งได้ปกป้อง ตั๋วจาย
ขนานประดิษฐ์ พระคุณนักหลาย อยู่สุขสบาย ต่อไปไจ้ไจ้
หื้อบุญมาสม เหมือนลมลูบไล้ ขึ้นเหนือล่องไต้ นิรภัย
จุ่งมีเงินนัก อายุยืนหลาย ส่ำฮานสบาย ต่อไปเน่อเจ้า
ปิยะวาจา แถมปิยะมิตร ก่อเกิดเหมือนเงา เนอนาย บัดนี้ขอวาง กำสาธยาย ไว้เพียงเท่าอี้ ก่อนนี้แหล่นายเฮย
แวะมาอ่านเจ้า
ยังอ่านฟังบ่อค่อยจะฮู้เรื่องเน้อ
จากวันนั้นจนถึงวันนี้ ฝึกแต่ง"ค่าว"มาเป็นลำดับ พอจะนำมาประดับบล็อกได้แล้ว จึงนำเสนอไว้ลองเชิง...
กำเมืองเฮานี้ ตึงดีนักหนา เจิญจวนกั๋นมา ศึกษาจุผู้
จ๋ารบันทึก นึกเป็นกำอู้ จ๋าฟู่เอางาม ต๋ามปั๊บ
หมู่เฮาตังหลาย มากมายเกิ๋นนับ มัวหลับบ่ได้ เนอนาย
ตื่นกั๋นได้แล้ว มิตรแก้วสหาย อย่านิ่งดูดาย ฟื้นหงายค่าวสร้อย ตั๋วเมืองแถมหน้อย
ขอไหว้สา วันตาน้อมนบ ท่านที่เคารพหมู่เฮาตังหลาย ยินดีจ้าดนัก ที่ได้ขวนขวาย ตึงญิงตึงจายเอามาเล่าอู้......
-อันว่าตั๋วเมืองล้านนาเท่าที่ได้ค้นคว้าพบว่า พระนางเจ้าจ๋ามเทวี ได้หื้อพระและนักปราชญ์ที่เดินทางมาจากลพบุรี ช่วยกันนำเอาอักษรมอญแปลงรูปเป็นภาษาเมืองล้านนาราวปีพุทธศักราช 1205 โน้นแล้วเน้อ ทั้งนี้เพื่อบันทึกเรื่องจามเทวีวงศ์ในการสร้างเมืองหริภุญชัย ต่อนั้นมาก็ใช้เป็นอักษรล้านนาเขียนบันทึกพระธรรมและอื่นๆตามต้องการ
ขอไหว้สา...จากลุงหนาน....
พรหมมา
ยินดีเจ้นล้ำ ในคำภาษา ปี้หนานพรหมมา มาจ๋ากล่าวถ้อย
ล่ำดับล่ำดา เข้ามาเตื้อหน้อย เปื้อหื้อลงลอย เด่นชัด
หนานมีผะหญา ผะดาแต่งคัด ค่าวสร้อยประวัติ ตั๋วเมือง
พรหมมาเทพไท้ ปากได้ไปเปื๋อง ฮู้กั๋นตั้วเมือง เจียงใหม่ว่าอั้น เจียงใหม่ว่าอั้น.
1. พิมพ์ได้งาม
2. พิมพ์อักขระกลวิธีได้
3. ใช้ใน Linux Ubunto ได้ตวยเน้อ.....
อ่านที่เว็บบอร์ด http://art-culture.chiangmai.ac.th/wb/a_sh.php?q_id=685
สองมกรา สองปันห้าร้อย ห้าสิบปล๋ายหน้อย ย้อยมาหนึ่งปี๋
กล๋างวันนั้นเล้า หมู่เฮาสุขี ยินเสียงดนตรี จิ๊นจี่แกล้มเหล้า
ฉลองปี๋ไทย สะใจ๋แต๊เจ้า เจ๊าสายบ่ายยัน ค่ำนี้
ลวดเข้าคืนแหม เขาแถมเปลือกปี๊ หาว่าจะอี้ โจคไชย
เลยเตี้ยงคืนล้า ประชาใจ๋หาย ตี๋สองเน้อจาย ปล๋ายห้าสี่ห้วง
เมืองกอกวุ่นวาย เจ้าในวังหล้วง ปี้ในหลวงหั้น สวรรคต
ตื่นเจ๊าขึ้นมา ลือจ๋าอ๊ดอ๊ด สะหลดใจ๋ป้วง ประชา
ผ่อโทรทัศน์ มากั๊ดใจหนา น้ำต๋าไหลยวา ลงมาอาบแก้ม
ธ ในหลวงเฮา ความเศร้าแต่งแต้ม พระพักตร์มัวแรม โศกตุ๊กข์
พระพี่นาง เอียงข้างสุขตุ๊กข์ ปลุกบ่ตื่นอั้น สวรรคาลัย
เหลือองค์เดียวแคล้ว กึดแล้วใจ๋หาย ขอประชาไทย ใส่ใจ๋เน้อเจ้า
โอวาทอันใด ตรัสไว้แบบเบ้า ขอหื้อหมู่เฮา ได้คิด
สามัคคีพลัน ฮักกั๋นเป็นนิจ คิดพัฒนาหั้น เมืองไทย
จักหาไหนเล้า พระเจ้าแก่นใจ๋ กษัตริย์ชาติไทย เกริกไกรทั่วหล้า
เป๋นบุญกุศล ปวงชนเจ้าข้า ไทยหมู่ประชา เทิดไว้
สาธุวันตา พุทธาเทพไท้ ดล ธ อยู่ได้ ทีฆา
ปวงประชา เหล่าข้าบาทใต้ เทิดไท้ขอพระองค์ ทรงพระเจริญเทอญ.
ขอสาน้อมแล้ว พี่แก้วอาจ๋ารย์
ผู้ฮักตำนาน สืบสานค่าวสร้อย
ผู้ข้าผญ๋า ปัญญามีหน้อย
ขอมาฮอมปอย ค่าวมิตร
แต่งยังบ่สม อารมณ์ความคิด
แต่จิตใฝ่เอื้อ กวี
โบราณค่าวจ๊อย ร่องถอยวิถี
จาติเจื้อเฮามี ของดีแต่งสร้าง ๆ แลนายเฮย
สวัสดีค่ะ ท่านผอ.
...
ฮ่วมยินดีจ๊าดนักกะเจ๊ากับชาวเมือง
หื้อสืบสานภาษากำเมือง ล้านนาไทย
...
เคยไปโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา
ชื่นชม ยินดี กับเอกลักษณ์ท้องถิ่น
ขอบพระคุณค่ะ ...
สวัสดีครับหนานชาติ
.
เมินนักแกแต๊ บล็อกนี้แลหนา บ่หมีใผมา แอ่วหาฟู่อู้
หนานชาติเปิ้นมา ตะวาแล้วหลู้ ก่าหาฮู้คิง เนอครับ
.
แม้นตั๋วข้านี้ อย่าว่าที่สอง สามสี่ห้ามอง บ่หันฝุ่นได้
ม่อนข้าใจ๋ดี ที่มีมิตรใกล้ หนานอยู่เจียงฮาย มาแวะ
.
ขอวอนหนานนั้น แบ่งปั๋นผญา แลกเปลี่ยนกั๋นนา ต๋ำฮาค่าวสร้อย
วันนี้สุขใจ๋ สุขก๋ายบ่หน้อย ได้คู่ฮ่วมฮอย ฮีตเก๊า
.
น้อมวันตา ขอลาเต้าอี้ เต้านี้ขอวางลง ก่อนแลนายเหย.
สรีสวัสดิ์คุณ poo
คิงลุกทั่วตั๋ว หัวใจ๋หลิ่งหลู้ เหมือนยกคำจู เน้อครับ
มีเงินคำหลาย มากหมายสินทรัพย์ นับเท่าเทียบได้ เพื่อนดี
ขอหื้อpooนั้น ม่วนงันสุขี ก๋ายะฤดี ทีฆาเตี้ยงหมั้น ทีฆาเตี้ยงหมั้น.
สรีสวัสดิศิษย์หน้อยคำแสนดอย
คำแสนดอย ศิษย์หน้อยเนอเจ้า ม.จีวิตเฮา แห่งนั้น
ยินดีจ้าดหลาย ศิษย์หมายจื่อจั๊น มาตั๊กว่าอั้น ผอ.
เป๋นห่วงแถมนั้น ศิษย์เหมือนกั๋นหนอ สุขก๋ายใจนอ เปียงปอว่าอั้น ทีฆาเตี้ยงหมั้น.
แวะมาอ่านกอย ก้ามาปะเ็ว็บล้านนาบะเดี่ยวมีหลายเว็บแสดงว่าวิญญาณของชนจาวล้านนาตึงบ่สูญหาย เสียดายอยู่อย่างว่าเมื่อใดเฮาจะได้เอาตั๋วเมืองขึ้นบนเว็บได้อู้จ๋ากั๋นแตนอั๊กษรตั๋วไทตี้มันผันเสียงได้บ่เต้าตั๋วเมืองเฮาฟังดูมันเกิ้มๆหยั่งใดบ่ฮู้
มีค่อไค่ถามหมู่ต้านอาจ๋านอยู่อันหลังจากได้อ่านข้อเขียนต่านอาจ๋านพรหมมาว่าพระแม่จ๋ามเทวีได้เอาตั๋วมอญมาแป๋งเป๋นตั๋วเมือง พอดีผมไปแอ่วหาน้าบ้านเปิ้นเป๋นตี้แป๋งยาแผนโบราณ ตั๋วยาบางตั๋วต้องสั่งเมืองม่าน(พม่า)มีอยู่เตื้อเป๋นคนไตเหนือ(อยู่ต๋อนเหนือของเมืองเจียงตุ๋ง)เอาตั๋วยามาส่งหื้อน้ากับเอาปั้บสามาขายหื้อว่าเป๋นของเจ้นป้ออุ๊ยเขาจ๋านไว้ตั้งเมื่อสมัยบวชเป๋นพระบ่ะเดี่ยวป้ออุ๊ยเขาต๋ายแล้วป้อเขาอ่านได้พ่องแต่บ่ะเข้าใจ๋เขาก่อ่านบ่ ออก บ่ได้ฮ่ำเฮียนเพราะหนหลังมาม่านสั่งบ่ฮื้อเฮียนฮื้อสอนฮื้อเฮียนก้ากำม่านได้อย่างเดียว ไผสนใจ๋ก่้ลักเฮียนลักสอนกั๋นตามวัดเขาหันว่ามันลำบากตุ๊กยากนักก่เลยบ่ะเฮียน
กำแรกผมก่ กึ้ดว่าเป๋นตั๋วไตบ่ะเก่า น้าบอกผมว่าเป๋นตั๋วเมืองบ่ะเก่าอ่านเข้าใจ๋ยากสักหน้อย
เลยเอาไปหื้อตุ๊ลุงตี้วัดจ้วยอ่านเพราะตุ๊ลุงเก่งตั๋วเมืองสอนตั๋วเมืองหื้อจาวบ้านตี้สนใจ๋เฮียน ปรากฎว่าตุ๊ลุงอ่านไ้ด้แต่เป๋นกำปิดสนาเกี่ยวกับก๋านดูเมื่อ
เต้าตี้ผมดูเป๋นตั๋วก๋ะข๋ะตั๋วก๊ะงะของเฮาเนี้ยะ(ผมเฮียนมาผ้องแบบหมูๆแมวๆ) ซ้ำปอดีผมอ่านปะบทความของหมอพนมเมืองแมนตี้ไปตวยฮอยตนไทในอดีตตางประเทศจีนแผ่นดินใหญ่ฮู้สึกว่าจะออกทีวีตางช่อง5ตวยถ้าจ๋ำบ่ผิด ว่าในพิพิธภัณฑ์มีหลักศิลาได้บันทึกว่าคนไทเหนือ(ล้านนา)มีอยู่ต๋อนใต้ของจีนประมาณ14ล้านคนมีอักษรแบบล้านนาเป๋นของตั๋วเก่าวิวัฒนาก๋านมาร่วม2000ปีแล้วแป๋งมาจากกำบาลี
ผมก่เลย อิ๊กขะลิ๊กใจตี้ต้านอาจ๋าน พรหมมาว่าเจ้าแม่จ๋ามเทวีได้ฮื้อหมู่พระกับครูบาอาจ๋านตี้มาเมืองจากเมืองละโว้จ้วยกั๋นเอากำมอญมาแป๋งเป๋นตั๋วกำเมืองในปี๋ พ.ศ.1205 นับจ๋นถึงบ่ะเดี่ยวก่เป๋นเวลาปันกว่าปี๋ หลังจารึกในพิธภัณฑ์เมืองจีนตึงหกร้อยเจ็ดร้อยปี๋แต้
ถ้อยตึงหมดตึงเสี้ยงนี้ผมบ่ะได้มีเจ๋ตนาขัดแย้งกับครูบาอาจ๋านนอกจากก๋านใฝ่ฮู้อดีตของล้านตึงความเป๋นไปของล้านนาในปัจจุบันกับล้านนาในอนาคตตี้จะไปเถิง
ไหว้สาครูบาอาจ๋าน
หน้อยผญาปึ๊ก
แว่มาอ่านแล้วก็ป้ะน้อยผะหญาปึ้กได้เขียนพาดพิง....
*ตั๋วอักษรล้านนาและตั๋วไตใหญ่คล้ายกั๋นมากนัก
*ผมไปเมืองสิบสองปั๋นนามาแล้วก็ป๊บว่าป้ายสนามบิน ป้ายวัด ป้ายสถานที่หลายๆแห่งเขียน เป๋นตั๋วเมืองแต่มีบางตั๋วบ่เหมือนเฮาตึงหม้ด อักษรบางตั๋วเพี้ยนฮูปไปหน้อยๆ แต่ก็อ่านเข้าใจ๋เหมือนกับอ่านอักษรล้านนาเฮา..อู้ก็ฮู้เรื่องเหมือนกั๋น
ถูกแล้วอักษรล้านนามีต้นตระกูลจากอักษรพราหมีของพระเจ้าอโศกมหาราชแห่งอินเดียและผูกโยงย้อนไปถึงการกำเนิดอักษรโลกได้เหมือนกัน จึงมีอายุกว่า 2000 ปี
ดังนั้นศิลาจารึกที่อ้างถึงอาจเป็นอักษรไตซึ่งเป็นตระกูลเดียวกันกับอักษรล้านนาที่สามารถอ่านเหมือนกันดังที่ผมไปมาแล้วครับ
อักษรล้านนามี 3 แบบ คืออักษรธรรม/อักษรฝักขามและอักษรไทนิเทศ อักษรสามอย่างนี้บางตัวแตกต่างกันมาก
ที่นิยมคืออักษรธรรมที่เราใช้อยู่ทั่วไปสืบมาจากการแปลงของพระนางเจ้าจามเทวี(หริภุญไชย)ที่เอาแบบมาจากอักษรมอญดังกล่าวแล้ว
ด้วยความปรารถนาดีจากลุงหนาน....พรหมมา
ยกมือไหว้สาต้านอาจ๋านพรหมมา
ตี้พาดพิงถึงบ่ได้หมายถึงลบหลู่ครูบาอาจ๋ารย์เน้อครับ บ่อู้บ่จ๋าก่บ่ะได้ผญาปั๋ญญา ครูบาอาจ๋ารย์เอ่ยอู้มาความข้อมันใค่ก้อมไปหน่อย
ลูกศิษย์ลูกหาผญาปึกอย่างต๋นตัวข้าหน้อยถึงผญาปึกก่จะหลึกเฮียนฮู้ฮีดฮอยล้านนา บ่ะเดี่ยวนี้หละอ่อนหนุ่มสาวบ้านเฮาต๋ามมหาวิทยาลัยได้หันมาสนใจ๋ตั๋วเมืองกำเมืองกั๋นนักขึ้นอาจจะเป๋นเพราะเขาท่าจะก้ายกำไทยก๋างตี้มันกำ๋ลังวิบัติกั๋นสน้่นปั่นปื๊น ถ้าบ่ะอั้นก่ท่ากำ๋ลังเอากำเมืองเป๋นแนวกั๋น จะอั้นก่ต้องมีครูบาอาจ๋ารย์จ้วยสอนจี๊แนะฟื้นฝอยฮื้อนักๆลึกๆหมู่เขาร่วมถึงตั๋วข้าน้อยผญาปึกจะได้จ้วยสืบสานล้านนาตึงถ้อยภาษาตึงวิถีล้านนากั๋นต่อไป ยกมือไหว้สาขอบคุณนักหนาตี้ต้านอาจ๋ารย์พรหมมา ได้เสริมผญาข้าเจ้าได้สูงขึ้นมาแหมบัก
ไหว้สามื้อนี้ขอลา
น้อยผญาปึ๊ก