สถิติเชิงพรรณนาเราจะใช้เมื่อ "อธิบาย" คำตอบจากการศึกษา "ประชากร" หรือ "กลุ่มตัวอย่าง" แต่ "สถิติอ้างอิง" จะใช้เมื่อต้องการเอาคำตอบที่ได้จากการศึกษา "กลุ่มตัวอย่าง" นั้นไปอนุมานว่าเป็นคำตอบของ "ประชากร"

     หลายต่อหลายคนอาจสับสน บวกกับความพิศวงงงงวย ว่าเวลาที่เราจะทำวิจัยสักชิ้นหนึ่งเราจะมีหลักการในการเลือกใช้สถิติอย่างไร วันนี้เลยอยากมาสรุปความคิดรวบยอดของหลักการเลือกใช้ สถิติเชิงพรรณนา กับ สถิติอ้างอิง กันก่อน

     ขอทำความเข้าใจกันเล็กน้อยว่า ก่อนอื่นทุกคนต้องรู้ก่อนนะคะว่างานวิจัยที่กำลังจะทำนั้นเราจะทำกับใคร ประชากร หรือ กลุ่มตัวอย่าง ... สำคัญมากเลยนะคะ เพราะว่าเมื่อใดก็ตามที่เรากำลังศึกษา ประชากร ค่าที่ได้จากการศึกษาประชากรนั้นเราจะเรียกว่า พารามิเตอร์ ซึ่งเราจะสามารถสรุปผลที่ศึกษาได้ในทันทีว่างานวิจัยชิ้นนี้คำตอบคืออะไร เพราะสิ่งที่เราศึกษา คือ ประชากรทั้งหมด ดังนั้นคำตอบที่ได้ออกมาไม่ว่าจะเป็นอย่างไร มันคือ คำตอบของ ประชากร ค่ะ สรุปได้เลย สถิติที่ใช้ในการหาคำตอบก็คือ "สถิติเชิงพรรณนา"

     หากเมื่อใดก็ตามที่เราทำวิจัยกับกลุ่มตัวอย่าง แล้วเราค่าที่ได้จากการศึกษากลุ่มตัวอย่างนี้เราจะเรียกว่า ค่าสถิติ ซึ่งค่าสถิติตัวนี้เราจะได้มาจากการใช้ "สถิติเชิงพรรณนา" มาอธิบายเช่นเดียวกันกับการศึกษาจากประชากร แต่ "จงจำไว้อย่างค่าสถิตินี้เป็นค่าหรือเป็นคำตอบที่เราใช้ในการอธิบายกลุ่มตัวอย่างเท่านั้น เรายังสรุปไปถึงประชากรไม่ได้" นะคะว่า "ประชากร จะมีคำตอบเดียวกันกับกลุ่มตัวอย่าง"

แผนภาพแสดง concept การเลือกใช้สถิติ

     แต่ถ้าเมื่อใดก็ตามที่เราต้องการจะเอาค่าที่ได้จากการศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างนี้ (หรือที่เราเรียกว่าค่าสถิติ) ไปเปรียบเทียบหรืออ้างถึงประชากร หรืออีกนัยหนึ่งคือ ต้องการแสดงให้เห็นว่า ค่าสถิติที่เราศึกษาได้นั้นเทียบได้กับค่าพารามิเตอร์ของประชากร ตอนนั้นแหล่ะค่ะ เราถึงจะเอา "สถิติอ้างอิง" มาใช้ในการอนุมานหรืออ้างอิงไปถึงประชากรนั่นเอง

     กล่าวโดยสรุปนะคะ สถิติเชิงพรรณนาเราจะใช้เมื่อ "อธิบาย" คำตอบจากการศึกษา "ประชากร" หรือ "กลุ่มตัวอย่าง" แต่ "สถิติอ้างอิง" จะใช้เมื่อต้องการเอาคำตอบที่ได้จากการศึกษา "กลุ่มตัวอย่าง" นั้นไปอนุมานว่าเป็นคำตอบของ "ประชากร"