บันทึกการจัดกระบวนการเรียนรู้ตามแนวทางโรงเรียนเกษตรกรผัก
โครงการ ส่งเสริมการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยและมาตรฐาน (GAP) ปี 2550
ณ ศาลาหมู่บ้าน หมู่ที่ 7 ตำบลพลายวาส อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฏร์ธานี
ครั้งที่ 1 วันที่ 24 พฤษภาคม 2550
บันทึกโดย นายสิทธิชัย ช่วยสงค์ ตำแหน่ง นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร 3 ****************************
เวลาประมาณ 08.30 น. ท่านเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์ คุณธวัชชัย ชุมวระ ได้นำทีมงาน วิทยากรจากสำนักงานเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์ ซึ่งประกอบคุณสายัญต์ มะอนันต์ คุณฉัตร ศิริยงค์ คุณพรทิพย์ สมวงค์พี่เสนีย์ ศรีปราชญ์ และผู้บันทึกได้เข้าร่วมจัดกระบวนการเรียนรู้ (เวทีเรียนรู้) ตามแนวทางโรงเรียนเกษตรกร ณ ศาลาหมู่บ้าน บ้านเขาไม้แดง หมู่ที่ 7 ตำบลพลายวาส ซึ่งเมื่อมาถึงสถานที่ดังกล่าว ได้มีเกษตรกรทะยอยกันมาลงทะเบียนเข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ จำนวน 34 คน จากเป้าหมายที่ตั้งไว้ 30 คน โดยแต่ละคนจะได้รับมอบเอกสารการเรียนรู้ทุกคน ซึ่งในเอกสารประกอบด้วย เรื่อง ระบบมาตรฐานสินค้าเกษตร การจัดการศัตรูพืช การป้องกันและกำจัดศัตรูพืชโดยวิธีผสมผสาน (IPM) การใช้สารกำจัดศัตรูพืชอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย การเก็บเกี่ยว วิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว และรายชื่อวัตถุอันตรายที่ห้ามใช้ทางการเกษตร เมื่อเสร็จสิ้นการลงทะเบียนแล้ว ผู้บันทึกและทีมวิทยากรจากสำนักงานเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์จึงเริ่มกระบวนการ
ซึ่งพอจะสรุปได้ดังนี้
การใช้กิจกรรมนำเข้าสู่บทเรียน เริ่มกระบวนการพี่เสนีย์ ศรีปราชญ์ ประธานศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลพลายวาส ได้กล่าวทักทายผู้เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ ตามแนวทางโรงเรียนเกษตรกรผัก พร้อมเชิญท่านเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์ เป็นประธานเปิดโรงเรียนเกษตรกรผัก และได้กล่าวชี้แจงหลักการเหตุผลและวัตถุประสงค์ของโครงการฯ ดังกล่าว ตลอดจนบทบาทภารกิจ นโยบาย และแนวทางการดำเนินงานของสำนักงานเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์ เช่น บริการเผยแพร่ความรู้ข่าวสารวิชาการเกี่ยวกับการเกษตร การรับเรื่องร้องทุกข์ของเกษตรกรและเชื่อมโยงกับเจ้าหนี้ หลักเกณฑ์ในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติ เป็นต้น เพื่อช่วยให้เกษตรกรสามารถผลิตสินค้าให้มีคุณภาพ เพิ่มผลผลิต สร้างรายได้ ทั้งปริมาณและคุณภาพ จัดเวทีอภิปรายกลุ่ม เรื่อง ระบบมาตรฐานสินค้า กิจกรรมนี้ ดำเนินกิจกรรม โดยผู้บันทึก พี่สายัญ มะอนันต์ พี่ฉัตร ศิริยงค์ และพี่เสนีย์ ศรีปราชญ์ ได้ร่วมกันอภิปรายกลุ่มในเรื่อง ระบบมาตรฐานสินค้าเกษตรที่สำคัญ และเกี่ยวข้องกับการผลิตพืช โดยพี่สายัญ มะอนันต์ได้กล่าวว่าการปฏิบัติทางเกษตรที่ดี จะต้องมีการ ผลิตให้ได้คุณภาพมีความปลอดภัยต่อผู้ผลิตหรือผู้บริโภคผลผลิตจะต้อง ไม่มีการปนเปื้อนของสารเคมี แมลงศัตรูพืช ตอดจนวัตถุอื่นๆ ที่ก่อให้ เกิดอันตรายต่อคนสัตว์ ตัวพืชเอง ส่วนพี่เสนีย์ ศรีปราชญ์ ได้กล่าวว่า จะต้องมีการผลิตที่ไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม และเกิดความยั่งยืนทางการเกษตร สามารถที่จะใช้ทรัพยากรต่างๆ เพื่อให้เกิดประโยชน์มากที่สุดเท่าที่มากได้ สำหรับผู้บันทึกได้กล่าวว่า พื้นที่ปลูกและแหล่งน้ำ ต้องเป็นพื้นที่ที่ไม่มีวัตถุอันตรายที่จะทำให้เกิดการตกค้างหรือปนเปื้อนในผลผลิต หากตรวจสภาพแวดล้อมแล้ว อยู่ในสภาวะเสี่ยงจะต้องมีการตรวจสภาพดินและคุณภาพน้ำ และพี่ฉัตร ศิริยงค์ กล่าวเสริมว่าหากมีการใช้สารเคมีในการผลิตพืชสามารถใช้ได้แต่จะต้องตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร หรือตามฉลากที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร และจะต้องไม่ใช้วัตถุอันตรายที่ระบุในทะเบียนวัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ห้ามใช้
แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการปลูกผัก กิจกรรมนี้ ดำเนินกิจกรรม โดยคุณเสนีย์ ศรีปราชญ์ ประธานศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร ประจำตำบลพลายวาส และผู้ปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ ได้เล่าประสบการณ์ในการปลูกผักมาแล้วไม่ต่ำกว่า 10 ปี ว่า
หลักสำคัญๆ ที่ทำให้ตนเองประสบความสำเร็จในการปลูกผักจะต้อง ประกอบด้วยสิ่งต่างๆ ดังนี้
* สภาพดิน ก่อนที่เราจะปลูกพืช ไม่ว่าจะชนิดอะไร ต้องมีการวิเคราะห์ดินก่อน โดยติดต่อหมอดินอาสาประจำหมู่บ้าน หรือประสานงานศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบล เพื่อประสานงานเกษตรตำบล และสถานีพัฒนาที่ดิน หลังจากตรวจสภาพดิน ต้องมีการไถหรือพรวนดินก่อนการปลูกผัก โดยทำการไถครั้งแรก จะต้องตากดินประมาณ 7 วันและทำการไถแปร ครั้งที่ 2
* แหล่งน้ำ จะต้องมีน้ำใช้ตลอดฤดูกาลที่ปลูก
* ทุน ต้องมีเงินทุน พร้อมอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ เพื่อความสะดวกในการทำการเกษตร
* แรงงาน การปลูกผัก เราต้องคำนวณให้พอดีกับแรงงานที่มีอยู่ในครอบครัว
* พันธุ์ ต้องมีการเลือกพันธุ์ที่มีคุณภาพ พันธุ์ที่ไม่หมดอายุ และที่สำคัญต้องเป็นที่ต้องการของตลาด และผู้บริโภค พืชผักที่นิยมจะใช้ตราศรแดงเป็นส่วนมาก
* การจัดการ ต้องเป็นช่างสังเกตในการการดูแลรักษา ศัตรูพืชที่รบกวน ระยะที่เหมาะสมในการปลูกพืช การให้ปุ๋ย ควรมีการใช้ปุ๋ยเคมีร่วมกับปุ๋ยหมัก การให้ฮอร์โมนทางใบ และควรมีการฉีดพ่นน้ำหมักสมุนไพรไล่แมลง ถ้าหากมีฝนตกชุก ควรฉีดพ่น 3 – 4 วันต่อครั้ง ถ้าฝนไม่ตก ควรฉีด 7 วันต่อครั้ง แต่ต้องฉีดพ่นช่วงแดดอ่อนๆ สำหรับการให้น้ำต้องสังเกตุความต้องการของพืชผัก เป็นต้น ซึ่งในกิจกรรมนี้ มีเกษตรกรที่เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ ได้มีการซักถาม และแลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกันเป็นอย่างดีก่อนที่จะจบกิจกรรมนี้
พี่เสนีย์ ยังฝากคติประจำตัวว่า “ไม่หาความสุขให้ตัวเอง บนความทุกข์ของผู้อื่น”
การรับประทานอาหารกลางวันด้วยกัน กิจกรรมนี้หลังจากได้ดำเนินกิจกรรมที่ 3 แล้ว เวลาได้ล่วงเลยตอนเที่ยงแล้ว(เวลาประมาณ 12.20 น.)ได้ร่วมกันรับประทานอาหารเที่ยงกันซึ่งในวันนี้ได้จัดทำขนมจีน สูตรกาญจนดิษฐ์
การสรุปผล และนัดหมายการจัดกระบวนการเรียนรู้ครั้งต่อไป หลังจากร่วมรับประทานอาหารเสร็จแล้ว ผู้บันทึกและทีมงานวิทยากรจากสำนักงานเกษตรอำเภอฯ ได้ร่วมกันสรุป การจัดกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ พร้อมทั้งได้อธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับระบบมาตรฐานสินค้า เพื่อให้ผู้ที่เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ ใช้เป็นแนวทางปฎิบัติในการผลิตสินค้าเกษตร เพื่อให้มีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค ทั้งความปลอดภัยจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ตกค้างในผลผลิต ความปลอดภัยจากสารเคมีอื่นๆ โลหะหนัก ซึ่งอาจปนเปื้อนในระหว่างขั้นตอนการผลิต ระหว่างการบรรจุหีบห่อและระหว่างการขนส่ง เป็นมาตรฐานที่ควบคุมให้เกิดความปลอดภัยจากการปฏิบัติ ในขั้นตอนของกระบวนการผลิต ทั้งทางด้านพืช ประมง และปศุสัตว์ เป็นต้น
หลังจากสรุปผลเสร็จแล้ว ผู้บันทึกได้เปิดโอกาสให้มีข้อซักถามหรือข้อเสนอแนะในการการจัดกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ เมื่อเสร็จขั้นตอนนี้ผู้บันทึกได้ทำการแจกเศษกระดาษให้กับผู้เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้กันทุกคน และได้อธิบายว่าในการจัดกระบวนการเรียนรู้ครั้งต่อไป ท่านจะต้องการเรียนรู้เรื่องอะไรบ้างให้เขียนลงเศษกระดาษได้เลย และเมื่อท่านใดทำการเขียนเสร็จแล้วให้นำกระดาษของตัวเองนำมาติดกับบอร์ดทางด้านข้างของศาลาหมู่บ้าน เพื่อจะได้ทำการสรุป
ซึ่งพอจะสรุปได้ ดังนี้
1.การทำปุ๋ยหมัก
2.การทำน้ำหมักชีวภาพ (ฮอร์โมนไข่ไก่)
3.การปลูกปาล์มน้ำมัน
4.การทำน้ำสกัดไล่แมลงศัตรูพืช
5.โรคและแมลงพืชผัก
6.โรคยางพารา
7.การปลูกผักและการดูแลรักษา
ผู้บันทึก จึงได้ทำการขอมติในที่จัดกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ ว่าสำหรับครั้งต่อไป เราจะจัดให้มี การเรียนรู้ตามกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร ในเรื่องอะไร ซึ่งมติเสียงส่วนใหญ่ในที่จัดกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ จะทำการเรียนรู้เรื่องการทำปุ๋ยหมัก และน้ำหมักชีวภาพ (ฮอร์โมนไข่ไก่) และจะทำการเรียนรู้กัน(ครั้งที่ 2) ในวันที่ 21 มิถุนายน 2550 เวลา 10.00 น. ณ ที่ทำการกลุ่มปุ๋ยหมัก หมู่ที่ 2 ต.พลายวาส (มีการร่วมรับประทานอาหารกันอีก) หลังจากนี้ผู้บันทึกได้กล่าวคำขอบคุณผู้เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้ และขอให้ทุกคนเดินทางกลับบ้านโดยสวัสดิภาพ เป็นอันว่าเสร็จสิ้นกระบวนการเรียนรู้ในครั้งนี้
นายสิทธิชัย ช่วยสงค์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร 3 สำนักงานเกษตรอำเภอกาญจนดิษฐ์
25 พฤษภาคม 2550
สวัสดีค่ะ พี่สิทธ ต่าย สอบพนักงานราชการได้ประจำที่อำเภอกาญจนดิษฐ์ ยอมรับว่ายังใหม่กับงานส่งเสริมการเกษตร ขอคำแนะนำด้วยนะค่ะ