ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการเรียนรู้

เรื่องเล่าเกี่ยวกับนักศึกษาเรื่องที่ ๑ ของ นักศึกษามหาวิทยาลัยชีวิต ศูนย์เรียนรู้เชียงคำ – ภูซาง จ.พะเยา

ฉันเยาว์ ฉันเขลา ฉันทึ่ง

ฉันจึง มาหา ความหมาย

ฉันหวัง เก็บอะไร ไปมากมาย

 สุดท้าย ให้กระดาษ ฉันใบเดียว

เริ่มรำพึงรำพันด้วยบทกลอนของ วิทยากร เชียงกูล ให้หวนนึกถึงชีวิตสมัยเรียนอยู่ในระดับชั้นมัธยม แล้วรู้สึกชอบใจในเนื้อหาเป็นที่สุด ตราบเท่าทุกวันนี้ เพราะในปัจจุบันฉันก็มาหาความหมาย ความหมายจากมหาวิทยาลัยชีวิต ด้วยความมุ่งมั่นในหลักสูตรนี้ เริ่มแรกที่เข้ามาเป็นลูกศิษย์ของโครงการฯ ยังไม่มีอะไรที่เป็นเรื่องพิเศษเป็นเรื่องใหม่ ๆ เกี่ยวกับโครงการ ฯ พอได้ฟังเรื่องราวซึ่งคิดว่าเป็นอะไรที่ ”วิเศษมาก” ของผู้พัฒนาหลักสูตรที่ได้นำเอาวิชา การจัดการความรู้ การวางเป้าหมาย และแผนชีวิต ไปบรรจุไว้ในภาคการศึกษาแรก ซึ่งกระผมโชคดีกว่าอีกหลายคนที่มีโอกาสได้ศึกษาวิชานี้ติดต่อกัน ๒ ภาคเรียน ทุกวันนี้ยังเปิด วีซีดี ทั้งดู ทั้งฟัง (บางครั้งถูบ้านอยู่ไม่ได้ดู ได้แต่ฟังอย่างเดียว) โดยเฉพาะ ๓ แผ่นแรกนั้น ผมแทบจะจำทุกคำพูดของอาจารย์เสรี พงศ์พิศ จำได้แม้กระทั่งว่าท่านอาจารย์บรรยายไปแล้วหยุดพักหายใจช่วงไหน วรรคไหนที่ท่านอาจารย์ เน้นเสียงหรือลากเสียงยาวตรงไหน สี่งที่ท่านเน้นในวิชานี้นอกจากจะเป็นเรื่องทุนแล้ว ยังมีสิ่งหนึ่งที่อาจจะเรียกว่า “สูตร” ก็น่าจะได้ของผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม ก็สูตร ๓๕๓ ที่ว่านั่นแหละครับ ๓ รู้ คือ รู้ตนเอง รู้ปัญหา รู้ทรัพยากร ๕ จัดการ คือ ข้าว อาหาร สมุนไพร ของใช้ ปุ๋ย ๓ แผน คือ แผนชีวิต แผนชุมชน และแผนทรัพยากร ขอเล่าถึงเฉพาะ ๕ การจัดการว่าเพราะหลังจากที่ได้ทำความรู้จักกับตัวเอง พบปัญหาของตัวเองจึงตั้งใจจะลดรายจ่ายในครัวเรือน ดังนี้ครับ

         จัดการข้าว ไม่ขายข้าวถูก ๆ แล้วไปซื้อข้าวราคาแพง ๆ กระผมสำรวจค่าใช้จ่ายในเรื่องของข้าวที่บริโภคในครัวเรือนพบว่าวันหนึ่งต้องหุงข้าววันละ ๑ ลิตร(พอกินทั้งคนทั้งหมา) ลิตรละ ๑๕ บาท ปีละประมาณ ๕,๔๗๕ บาท ปีนี้ผมหาข้อมูลเกี่ยวกับการทำนาข้าวโดยปรึกษาพี่ชายซึ่งมีอาชีพเป็นชาวนา ทำให้รู้ว่า หากผมทำนาในที่นา ๒ ไร่จะได้ผลผลิตเกินกว่า ๓๖๐ ลิตร(ข้าวสาร) โดยลงทุนจ้างแรงงานปลูกและเกี่ยวซึ่งทั้ง ๒ ขั้นตอนนี้ทำเองไม่ได้ ค่าจ้างปลูกไร่ละ ๕๐๐ บาท ค่าจ้างเกี่ยวก็ไร่ละ ๕๐๐ บาทเท่ากันรวมคิดเป็นเงิน ๒,๐๐๐ บาทขั้นตอนอื่นกระผมสามารถแชร์แรงงานได้ กระผมคำนวณรวมทั้งค่าน้ำมันรถไถ น้ำมันเครื่องตัดหญ้า และน้ำมันคน รวมเบ็ดเสร็จแล้วไม่เกิน ๒,๕๐๐ บาทร่วมลงแรงกับเขาด้วยจะได้ข้าวบริโภคทั้งปี(แบ่งข้าวสารให้เจ้าของที่นาแล้ว) ใครคงไม่เชื่อว่าตำรวจชายแดนคนนี้จะทำนาเองได้ ซึ่งอันนี้เป็นเรื่องจริงครับ

          จัดการอาหารทำอย่างไงถึงจะไม่หาเงินไปซื้ออาหารทุกอย่าง ไม่ซื้อกับข้าวสำเร็จรูปมาทาน ต้องทำเอง พื้นที่หลังบ้านผมปลูกทุกอย่างที่กินได้ และกินทุกอย่างที่ปลูก ทั้งพืชผักที่ปลูกและที่งอกเองโดยไม่ได้ปลูกอย่างละนิดอย่างละหน่อยรวมทั้งเห็ดนางฟ้าด้วยนับรวมแล้วมากกว่า ๑๐๐ ชนิดผมเรียนให้ทราบว่าผักบางชนิดอย่างผักบุ้ง ผมปลูกชาติละครั้งครับตัดยอดมากิน รดน้ำมันก็งอกมาอีก กะเพรา แมงลัก กะเจี๊ยบเขียว เมล็ดมันแพร่ไปทั่วบริเวณหลังบ้าน กินได้ทั้งชาติมีบ่อปลาขนาดพื้นที่ ๑ งานเลี้ยงปลานิล ปลาไน ปลายี่สก ปลาดุกและปลาตะเพียน อย่างละร้อยสองร้อยตัวระยะเวลาผ่านไป ๑ เดือนปรากฏว่าเหลือปลาช่อนตัวเขื่องขนาดเท่าแขนท่อนบนอยู่เพียง ๒ – ๓ ตัว ทำให้ทราบว่าครั้งต่อไปก่อนปล่อยปลาลงบ่อต้องกำจัดไอ้ ๒-๓ ตัวนั่นเสียก่อนหรือไม่ก็ต้องเลี้ยงในกระชังให้โตพอประมาณแล้วจึงค่อยปล่อยลงผจญภัย ”ลุงด่อง”ซึ่งปลูกบ้านอยู่ติดกันมีเพียงรั้วกั้นกลาง แกปลูกต้นกระทกรก แล้วปล่อยให้ยอดมันเลื้อยมาเจริญเติบโตทางบ้านผม ผมก็เลยปลูกผักข้าว(ตระกูลเดียวกันกับผักตำลึง) แล้วปล่อยให้ยอดเลื้อยไปขึ้นหลังคาของบ้านแก ซึ่งเป็นภาพที่บ่งบอกถึงความเป็นพี่เป็นน้อง ความผูกพัน โดยที่ไม่ต้องมีคำอธิบาย ความรู้จากการสร้างอาหารไว้ในบริเวณบ้านอีกอย่างหนึ่งคือการรู้จักถนอมอาหารครับ ผมทำผักกาด หน่อไม้ดอง ได้ด้วยนะครับ

          จัดการสมุนไพร ทำอย่างไงจะเอาสมุนไพรมาทดแทนยา ได้ฟังอาจารย์บรรยายแล้ว แม้แต่หญ้าแห้วหมู ไมยราพ หญ้าคา เมื่อก่อนนี้ ถางแล้วทิ้ง ถางแล้วทิ้ง แต่ต่อนี้ไป จะเอามาใช้ให้เกิดประโยชน์ และยังมีอย่างอื่นอีกที่ตั้งใจและไม่ตั้งใจปลูก เช่น หนุมานประสานกาย ผักหนอก (ใบบัวบก) ดอกกระเจียว ยี่หร่า ตังกุยสด ฯลฯ สำหรับตัวผม(ไม่เกี่ยวกับครอบครัว) ได้ตั้งเป้าหมายเอาไว้ว่านอกจากได้รับอุบัติเหตุเลือดตก ยางออกแล้ว กระผมจะไม่รับยาอื่น ๆ เข้าสู่ร่างกายนอกจากสมุนไพร ส่งเสริมสุขภาพตนเองด้วยการออกกำลังกายสม่ำเสมอ ทานอาหารที่มีประโยชน์

          จัดการของใช้จะทำอย่างไงที่จะทำใช้ได้เอง ทุกวันนี้ทำน้ำยาล้างจาน ไว้ใช้เองครับ ขอแนะนำให้ไปติดต่อซื้อหัวเชื้อได้ที่ ธกส.(สกต.) ลงทุนซื้อหัวเชื้อ ๒๐๗ บาท ใช้เวลาผสมประมาณ ๑ ชั่วโมง ถ้าคล่องอาจจะใช้เวลาน้อยกว่านี้ (มีคำอธิบายมากับสินค้า)สามารถนำไปใช้ในครัวเรือนได้ปีหนึ่งยังไม่หมด นอกจากนี้ยังมีน้ำยาปรับผ้านุ่มหัวเชื้อชุดละ ๓๒๐ บาท สบู่เหลวสำหรับอาบน้ำใช้แล้วไม่มีผลข้างเคียงครับ

          จัดการปุ๋ยทำอย่างไรจึงจะใช้ปุ๋ยอินทรีย์ มูลสัตว์ ผมลงทุนซื้อวัวมาเลี้ยง จุดประสงค์หลักก็คืออยากได้ขี้วัว มาใส่ในนาข้าว ในสวนผัก ในบ่อปลา เลี้ยงไว้ทีละตัว สองตัว ถ้าพ่อค้าวัวมาขอซื้อได้กำไร ๓๐๐ – ๕๐๐ บาท ผมก็ขายไม่ได้กำไรผมก็ไม่ขาย เพราะกำไรจากการขายวัวไม่ใช่จุดหมายหลักของผม ขายแล้วไปซื้อมาไว้แทนที่เดิม นอกจากนี้ยังขยายหัวเชื้อจุลินทรีย์ อีเอ็ม ไว้ใช้ วัชพืชที่ตัดถางจะนำไปกองไว้ตรงมุมหลังบ้าน นอกจากนี้แล้วยังไปขี้แกลบจากโรงสีมาเป็นส่วนผสมด้วย มีการใช้ปุ๋ยเคมีผสมบ้าง(ถุงละ ๑๐ บาท) เพื่อเป็นตัวกระตุ้นความเจริญงอกงามของพืชผัก เดี๋ยวจะหาว่าไม่ยอมรับนวัตกรรมทางการเกษตร

          ชีวิตผมก่อนเข้ามาเป็นนักศึกษาในโครงการมหาวิทยาลัยชีวิต เป็นชีวิตที่ติดลบ หนี้สินมากมาย เป็นหนี้ที่เกิดมาจากการกระทำของผมเองทั้งนั้น เคยคล้องพวงมาลัยนักร้อง แจกเงินเด็กบริการตามห้องอาหาร เข้าคลับบาร์ (ดีที่บ้านผมไม่มีอาบ อบ นวด) ก็ไม่เคยไปมีเรื่องมีราวกับใครหรอกครับแต่เงินเดือนไม่เคยเหลือ เคยคิดแม้กระทั่งจะให้เมียไปทำงานในกรุงเทพฯ เพื่อที่จะได้เงินเอามา ”ซื้ออยู่ซื้อกิน” ชีวิตที่ผ่านมรสุมหรือเรียกว่าอุบัติเหตุชีวิตมามากมายเคยลงข่าวหน้าหนึ่งหนังสือพิมพ์ทุกฉบับมาแล้วเมื่อเดือน พ.ย.๒๕๔๕ เมื่อได้เข้ามาเรียนรู้ในโครงการฯ ก็ได้ปรับวิธีคิดใหม่ พยายามที่จะรู้สาเหตุของปัญหาชีวิตแบบรอบด้าน รวมถึงได้ศึกษาชีวิตของผู้สำเร็จปริญญาชีวิตทั้งหลาย นำมาปรับใช้แก้ปัญหาด้วยวิธีการจัดการทั้ง ๕ อย่างที่กล่าวมาแล้ว การจัดการทั้ง ๕ มีเป้าหมายอยู่ที่การพึ่งตนเองซึ่งมีการลดรายจ่ายเป็นประเด็นสำคัญ ท่านผู้อ่านคงทราบว่าการจัดการทั้ง ๕ นั้นสามารถลดรายจ่ายในครัวเรือนได้จริง ไม่ว่าจะเป็น ข้าว อาหาร สมุนไพร ของใช้ ปุ๋ย ซึ่งได้อธิบายขยายความมาแล้วนั้น นอกจากนี้ยังมีการลดรายจ่ายในครัวเรือนโดยการที่ปั่นรถจักรยานไปทำงานโดยระยะทางประมาณ ๖ กม.ไป – กลับ ทุกวันก่อนหน้านี้เคยใช้เงินค่าน้ำมันรถยนต์เดือนละกว่า ๑,๕๐๐ บาท นั่นเท่ากับว่ากระผมมีเงินเหลือเก็บอีกเดือนละ ๑,๕๐๐ บาท ๒ เดือนซื้อรถจักรยานได้ ๑ คัน ผมใช้จักรยานคันละ ๓,๐๐๐ บาทปีหนึ่งซึ้อจักรยานได้ ๖ คัน ( ๑๘,๐๐๐ บาท ) ได้ลดรายจ่ายไปพร้อมกับได้ออกกำลังกายไปด้วย เสียเหงื่อจนโทรมกาย ดีกว่าปล่อยให้ละลายออกนอกประเทศ ซึ้งไหมครับ ? ไปไหน ๆ ในระยะทางไม่เกิน ๕ กม. ก็เอาจักรยานคู่ใจไป เหนื่อยพักเดี๋ยวเดียวก็หาย ร้อนอาบน้ำก็หาย อีกเรื่องหนึ่ง หลังจากทำโครงงานวิชา สปช.๑ ผมเริ่มรณรงค์ลดค่ากระแสไฟฟ้าในครัวเรือนตั้งแต่เดือนมีนาคมชำระค่าไฟฟ้า ๗๗๘.๒๒ บาท จนถึงรอบบิลค่าไฟครั้งล่าสุดอยู่ที่ ๓๕๘.๐๑ บาท(ระยะเวลาแค่ ๓ เดือน) ซึ่งเกิน ๕๐% จากข้อมูลที่เล่ามาทั้งหมดตั้งแต่การจัดการทั้ง ๕ อย่างมาแล้วนั้นผลที่ได้รับก็คือนอกจากผมเปลี่ยนใจไม่ให้เมียไปทำงานกรุงเทพฯ แล้วยังตั้งใจผลิตสมาชิกเพิ่มอีก ๑ คน และเพื่อให้มีอะไรที่คอยย้ำเตือนจิตใจอยู่ตลอดเวลาจึงได้ตั้งชื่อให้กับสมาชิกใหม่ของครอบครัวว่า “พอเพียง” ซึ่งเป็นชื่อจริงตามสูติบัตร ทุกวันนี้ถึงแม้หนี้สินจะยังไม่หมดไปก็ดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยความมั่นใจ เรื่องที่จะไปหวังพึ่งพาสิ่งนอกตัวนั้นหลุดพ้นไปจากวงจรความคิดของผมตั้งนานแล้วครับ ตั้งแต่ค้นพบตัวเองรู้ว่ารายรับ กับรายจ่าย และรู้ปัญหาตลอดจนทรัพยากรที่มีอยู่ ทุกวันนี้มีเงินเดือนเหลือใช้หนี้กตัญญูคือให้เงินแม่ใช้ทุกเดือน เดือนละ ๑,๐๐๐ บาท สักวันหนึ่งหนี้สินต้องลดลงและหมดไปในที่สุด ขอขอบคุณมหาวิทยาลัยชีวิตที่ให้ชีวิตใหม่กับผมอย่างหาที่สุดมิได้ ขอวิงวอนให้คณาจารย์ผู้พัฒนาหลักสูตรได้นำเอาวิชา การจัดการความรู้ การวางเป้าหมาย และแผนชีวิต ไว้ในภาคเรียนแรกตลอดไป และถ้าเป็นไปได้ขอให้วิชานี้จงเข้าถึงทุกสถาบันทั่วประเทศด้วย อย่างไรก็ตามการจัดการเหล่านี้ต้องจัดการด้วยความรู้ ด้วยปริญญาชีวิต ที่ไม่ได้เน้นความเป็นเลิศทางวิชาการ ซึ่งกระผมพอจะรู้ตัวผมดีว่าความรู้ทางวิชาการของผมนั้นไม่ได้มากไปกว่าคนขับรถเมล์ ขสมก.พวกนั้นเลย แต่จิตใจก็ไม่ได้ต่ำทรามเหมือนไฮโซที่ขับรถเบนซ์พุ่งชนชาวบ้าน ท่านอาจารย์บรรยายว่า ๓ ปีนี้หากจัดการสิ่งเหล่านี้ (สูตร ๓๕๓) ไม่ได้ และจัดการ “ ทุน ” ไม่ได้ก็เสียเวลาเปล่า ใช่ไหมครับ? ฤาจะเป็นดังบทความนี้

ฉันเยาว์ ฉันเขลา ฉันทึ่ง

ฉันจึง มาหา ความหมาย

ฉันหวัง เก็บอะไร ไปมากมาย

สุดท้าย ให้กระดาษ ฉันใบเดียว

 สวัสดีครับ

ดาบตำรวจ เชาวฤทธิ์ สุคนธา