ความหลากหลายทางพันธุกรรม แก่นฝาง

     หยุดเขียน blog ไปหลายวัน ทั้งภาระส่วนตัว และส่วนรวม วันนี้นั่งฟังการบรรยายเกี่ยวกับการทำสวน ก็เลยเอามาขยายให้พรรคพวกใน gotoknow ได้อ่านกันครับ

     เมื่อก่อนเวลาจะทำสวนยาง สวนผลไม้ หรือสวนปาล์ม เรามักจะได้รับคำแนะนำว่า จะต้อง ตัดต้นไม้ที่มีอยู่ในสวนออกให้หมด (clear cut) แบบว่าอย่าเว้นไว้ให้มันเกะกะสายตา สวนยางก็ควรจะมีแต่ต้นยาง สวนมังคุดก็ควรจะมีแต่มังคุด ซึ่งเป็นการคิดแบบฝรั่ง

     ในสวนเก่าๆของเรา มักจะเป็นสวน สมรม หมายถึง สวนที่มีพืชหลายอย่างขึ้นอยู่รวมกัน เลียนแบบสภาพป่า ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ เพียงแต่เราคัดเลือกต้นไม้ที่เราจะเอามาปลูกว่า ควรจะมีต้นอะไรบ้าง แล้วปลูกปนๆกันไป ต้นไม้ที่เราเอามาปลูก มักจะเป็นต้นไม้ที่ให้รายได้เชิงเศรษฐกิจ เช่นเมื่อปลูกยางไปได้ 6-7 ปีก็สามารถกรีดยางได้ หากปลูกผลไม้ก็ราวสาม สี่ หรือห้า หรือหกปี แล้วแต่ชนิดของพืชนั้นๆ เรามักจะเอารายได้มาเป็นเกณฑ์ในการตัดสินใจกำหนดชนิดของพืชที่จะนำมาปลูก

     ในทางปฏิบัติ ต้นไม้แต่ละชนิดก็มีความหลากหลายในทางพันธุกรรมของเขา แม้จะเป็นพืชพรรณเดียวกันก็ตาม หาก Clone มาเป็นเวลานานๆ (เช่น ยางพันธุ์ RRIM 600) ก็อาจจะเกิดการแปรผันในต้นยางรุ่นหลังๆได้ นั่นเป็นเรื่องของพันธุกรรม

     อีกสิ่งหนึ่งคือ สิ่งแวดล้อม ในแต่ละสวน ต้นไม้ที่อยู่ริมแดน จะไม่โตเท่ากับต้นไม้ที่อยู่กลางสวน เพราะถูกต้นไม้อื่นบังแดด จนไม่สามารถเติบโตได้ ดังนั้นต้นไม้ริมแดน จึงควรจะเป็นต้นไม้ที่ไม่มีปัญหาเกี่ยวกับการได้รับแสงแดดน้อยแล้วเอนเอียง

     ปกติเวลาทำสวนมักจะกั้นรั้วลวดหนาม ทั้งลวดหนามและเสาปูนก็มีราคาแพง เราอาจจะใช้เสาไม้ที่มีชีวิตแทนได้ เช่น ปลูกระกำ เป็นรั้วกั้น วัว ควายไม่ให้เข้ามาเดินเล่นในสวนของเรา ระกำไม่ต้องเอาใจใส่มากนัก ไม่ต้องกลัวคนมาขโมย เพราะระกำเปรี้ยว ขายก็ได้ราคาดีกว่า สละ ซึ่งต้นทุนในเรื่องต้นพันธุ์ก็แพงกว่า ต้องดูแลรักษามาก ต้องระวังโขมยอีก

     นอกจากนี้เราอาจจะใช้ไม้อื่นๆเป็นรั้วได้เช่น หมาก ไม่กี่ปีก็เก็บผลขายได้ หากหาพันธุ์ที่มีผลฝาดมากๆ (กินแล้วยัน = ยันหมาก = คล้ายๆกับ เมา หรือมึน) ผลหมากแบบนี้ก็เอาไปทำน้ำหมักชีวภาพได้อีก มีฤทธิ์ในการป้องกันกำจัดโรคพืชได้หลายชนิด หรือปลูต้นเนียง (ลูกเนียง) เอาไว้ในสวน หรือริมสวน เอาเปลือกผลมาหมักน้ำชีวภาพได้ ผลลูกเนียงก็ขายได้ ราคาก็ดี เลี้ยงมดแดงบนต้นลูกเนียงก็ได้อีก การปลูกลูกเนียง ควรเอาเมล็ดไปฝังดินไว้เลย อย่าเพาะใส่ถุง แล้วย้ายไปปลูก เพราะระบบรากจะสู้แบบปลูกด้วยเมล็ดโดยตรงไม่ได้

     ต้นไม้ที่เป็นรั้ว น่าจะคิดถึงรายได้ในอนาคตด้วย หมายถึงเมื่อครบ 20 หรือ 25 ปีก็ขายต้นได้ หรือนำไม้ไปสร้างบ้านได้ ไม้ยาง ไม้ตะเคียนทอง หรือไม้อื่นๆในท้องถิ่น แม้กระทั่งลิ้นฟ้า หรือเพกาก็น่าปลูก เพราะเป็นสมุนไพรด้วย ไม้ฝางก็น่าปลูก เอาเนื้อไม้หรือแก่นฝางมาต้มทำน้ำยาอุทัยได้