ชุมชนเข้มแข็งต้องดูแลตัวเองได้: ประสบการณ์อบรมอาสาสมัคร


การอบรมอาสาสมัครสุขภาพเป็นอีกประสบการณ์ที่ให้บทเรียนดีๆกับนักศึกษาและอาจารย์

           จากเวทีประชาคมที่ผ่านมา   ชุมชนสนใจ  อยากดูแลตนเองและส่งชื่อผู้ที่จะเป็นอาสาสมัครสุขภาพของชุมชน   นักศึกษาพยาบาลเตรียมการเป็นอย่างดี  ทั้งความรู้  คู่มืออาสาสมัคร  สื่อใช้ในการสอน  อุปกรณ์การสอนเช่นเครื่องวัดความดันโลหิต  หุ่นเต้านมเป็นต้น  นักศึกษาไม่ได้แสดงความเหนื่อย  หรือความเบื่อเลย ทุกคนตั้งใจทำงานเพื่อชุมชน

            วันจัดอบรม  พวกเรารู้สึกทึ่งที่เห็นชุมชนเรี่ยไรเงินจากชาวบ้านมาจำนวนหนึ่ง  เพื่อซื้อเครื่องวัดความดันโลหิตและเครื่องตรวจน้ำตาลในเลือดเพื่อใช้ในชุมชน  นี่คือตัวชี้วัดอย่างหนึ่งที่บอกได้ว่าเป็นความเข้มแข็ง ร่วมมือร่วมใจของชุมชน  เพิ่งได้ยินข่าวจากสื่อว่า กระทรวงสาธารณสุขมีโครงการให้ชุมชนต่างๆ มีเครื่องวัดความดันโลหิตและเครื่องตรวจน้ำตาลในเลือดใช้เอง  แต่โครงการนี้คาดว่าจะเริ่มประมาณธันวาคม 2550 

            กลับจากชุมชน  อาจารย์และนักศึกษาร่วมกันถอดบทเรียน  และต่อไปนี้คือบันทึกที่นักศึกษาที่อาสาเป็นคุณลิขิตเขียนไว้ได้ดีมาก

         

ประสบการณ์การจัดอบรมอาสาสมัครสุขภาพของชุมชนหลังโรงกรองน้ำภาษีเจริญ                                                                                             

 น.ส.ชลธิชา   เจริญทรัพย์                                                                                  

 น.ส.ชุติกาญจน์   ศรีปราชญ์ 

วัตถุประสงค์ของการจัดอบรม1.     เพื่อสอนอาสาสมัครสุขภาพให้สามารถวัดความดันโลหิต และสำหรับอาสาสมัครที่เป็นผู้หญิงให้สามารถตรวจเต้านมด้วยตนเองได้ด้วย 2.     ประชาสัมพันธ์โครงการ สุขภาพปลอดภัยห่างไกลโรค ที่จะจัดขึ้นในวันศุกร์ที่ 22 มิถุนายน 25503.     เพื่อให้คนในชุมชนดูแลสุขภาพตนเองได้อย่างยั่งยืน 

ขั้นตอนการจัดอบรมอาสาสมัคร                ในวันพุธที่  20  มิถุนายน 2550  นักศึกษาจัดเตรียม อุปกรณ์ต่างๆ เพื่อที่จะใช้ประกอบการฝึกอบรมอาสาสมัครสุขภาพ เช่น เครื่องวัดความดันโลหิตแบบปรอท เครื่องวัดความดันโลหิตแบบดิจิตอล บอร์ดให้ความรู้เรื่องความดันโลหิต บอร์ดให้ความรู้การตรวจเต้านม หุ่นเต้านมครึ่งตัว เป็นต้น  เมื่อไปถึงที่บ้าน คุณชลิต มีอาสาสมัครมารออยู่ 2 คน นักศึกษาและอาสาสมัครร่วมกันจัดสถานที่และนักศึกษาอีก 3 คนไปเชิญชวนคนในชุมชนมาเป็นอาสาสมัครเพิ่ม และนักศึกษาพบว่ามีกล่องรับบริจาคที่คนในชุมชนทำขึ้นเอง ที่กล่องเขียนว่า สมทบทุนซื้อเครื่องวัดความดัน มีกระดาษที่เขียนรายชื่อของผู้บริจาคและจำนวนเงินที่บริจาควางอยู่ด้วย                

ขณะเริ่มการอบรม มีอาสาสมัคร 3 คน เริ่มด้วยการอธิบายความรู้เรื่องของความดันโลหิต ค่าปกติของความดันโลหิต ค่าที่ผิดปกติ สาเหตุที่ทำให้เป็นโรคความดันโลหิตสูง อาการของผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง วิธีป้องกันการเกิดความดันโลหิตสูง จากนั้นก็เป็นการอธิบายส่วนประกอบของเครื่องวัดความดันโลหิตทั้งแบบปรอท และแบบดิจิตอล เมื่ออธิบายเสร็จ จึงแบ่งนักศึกษาสาธิตการวัดความดันโลหิตทั้งแบบปรอทและแบบดิจิตอลให้กับอาสาสมัครแต่ละคน ขณะที่สอนอยู่นั้นมีอาสาสมัครตามมาเพิ่มจึงจัดให้นักศึกษาที่ยังว่างอยู่เข้าไปสอนเมื่อนักศึกษาสอนการวัดความดันโลหิตเสร็จ จึงให้อาสาสมัครสาธิตการวัดความดันด้วยเครื่องดิจิตอลกลับให้นักศึกษาประเมินว่าทำถูกต้องหรือไม่ พร้อมทั้งบอกผลที่วัดได้ว่ามีความผิดปกติหรือไม่ เมื่อพบว่ายังมีสิ่งที่ยังทำได้ไม่ถูกต้องหรือไม่เข้าใจนักศึกษาจะอธิบายและแก้ไขจนอาสาสมัครวัความดันโลหิตได้อย่างถูกต้อง อาสาสมัครทุกคนมีความสนใจและกระตือรือร้นที่จะวัดความดันโลหิตและสอบถามในสิ่งต่างๆที่ยังไม่ทราบหรือยังไม่ค่อยแน่ใจรวมถึงคุณชลิตเมื่อวัดความดันโลหิตเป็นแล้วจึงนำเครื่องวัดความดันโลหิตไปวัดให้กับคนอื่นๆในบ้านอย่างกระตือรือร้น ขณะที่สอนการวัดความดันโลหิตก็ได้ให้อาสาสมัครที่มาลงชื่อ และลงค่าความดันของตนเองที่วัดได้เพื่อให้อาสาสมัครเกิดความคุ้นเคยในการเขียนค่าความดันลงในสมุดบันทึกจากนั้นได้สรุปขั้นตอนของการวัดความดันโลหิตอีกครั้งหนึ่ง                

เมื่อจบจากการวัดความดันโลหิตก็เป็นการสอนเรื่องของการตรวจเต้านมให้กับอาสาสมัครที่เป็นผู้หญิง เริ่มด้วยการอธิบายความสำคัญของการตรวจเต้านม ความถี่ของการตรวจเต้านม ปัจจัยเสี่ยงและวิธีป้องกันตนเองจากมะเร็งเต้านม สอนขั้นตอน และวิธีการตรวจเต้านมอย่างถูกต้อง ด้วยแผ่นภาพพลิกของศูนย์ถันยรักษ์ โรงพยาบาลศิริราช    จากนั้นสาธิตขั้นตอนและวิธีการตรวจเต้านมที่ถูกต้องโดยนักศึกษา 2 คน สวมหุ่นเต้านมในการประกอบการสาธิตเมื่อสาธิตเสร็จ จึงให้อาสาสมัครสาธิตการตรวจเต้านมกับหุ่นให้นักศึกษาประเมินว่าทำถูกต้องหรือไม่ เมื่อพบว่ายังมีสิ่งที่ยังทำได้ไม่ถูกต้องหรือไม่เข้าใจนักศึกษาจะอธิบายและแก้ไขจนอาสาสมัครตรวจเต้านมได้อย่างถูกต้อง อาสาสมัครทุกคนมีความสนใจและกระตือรือร้นในการตรวจเต้านมเป็นอย่างดี    เมื่ออาสาสมัครตรวจเต้านมกับหุ่นได้อย่างถูกต้องแล้วจึงให้อาสาสมัครตรวจเต้านมของตนเองภายในห้อง ในตอนแรกนั้นอาสาสมัครบางคนไม่กล้าเข้าไปตรวจเพราะว่าอาย  แต่เมื่อป้าอนงค์อาสาที่จะเป็นหุ่นให้ อาสาสมัครทุกคนจึงยอมเข้าไปตรวจในห้อง โดยที่ทุกคนถอดเสื้อตรวจเต้านมด้วยตนเองและมีนักศึกษาคอยให้คำแนะนำอยู่ข้างๆและคอยประเมินว่าทำได้ถูกต้องหรือไม่ ถ้ายังทำไม่ถูกหรือไม่ค่อยแน่ใจนักศึกษาจะแนะนำจนสามารถทำได้อย่างถูกต้องและมั่นใจมีอาสาสมัครเพียงคนเดี่ยวที่ไม่ถอดเสื้อขณะตรวจแต่ก็มีความตั้งใจในการตรวจดี และสามารถตรวจได้ถูกต้อง เมื่อตรวจเต้านมเสร็จจึงออกมาจากห้อง มีการทำแบบทดสอบเพื่อประเมินว่าอาสาสมัครมีความเข้าใจในสิ่งที่ได้สอนไปมากน้อยเพียงใด โดยใช้คำถามทั้งหมด 10 ข้อ แบ่งเป็นคำถาม เรื่องความดันโลหิต 5 ข้อ และการตรวจเต้านมอีก 5 ข้อ โดยให้นักศึกษาจับคู่กับอาสาสมัครนักศึกษาจะเป็นผู้ถามคำถามให้อาสาสมัครตอบ ถ้าตอบถูกก็จะชมเชย แต่ถ้าตอบผิดนักศึกษาจะอธิบายในสิ่งที่สิ่งทีถูกต้องจนกว่าอาสาสมัครจะเข้าใจ                

จากการอบรม มีผู้ที่เข้าร่วมอบรมเป็นอาสาสมัครทั้งหมด 5 คน มีผู้ที่ผ่านการอบรมทั้งหมด 4 คนผู้ที่ผ่านการอบรมทั้งหมด 4 คนนี้รับปากว่าจะมาร่วมงานในวันศุกร์ที่ 22 มิถุนายน 2550 หลังจากนั้นได้มอบคู่มือสำหรับอาสาสมัครสุขภาพให้กับอาสาสมัครสุขภาพ     สังเกตว่าอาสาสมัครสุขภาพมีความสนใจในคู่มือนี้ และภูมิใจในตนเอง เมื่อมอบคู่มือแล้วจึงมีการถ่ายรูปร่วมกันระหว่าง นักศึกษา อาจารย์ อาสาสมัครสุขภาพ ผู้ร่วมงานทุกคน และขอบคุณอาสาสมัครและผู้ที่ร่วมงานทุกคนก่อนลากลับ 

สิ่งที่ได้เรียนรู้

                ในตอนแรกที่มาถึงบ้านคุณชลิตได้มีการจัดเตรียมสถานที่ในการฝึกอบรมไว้อย่างเรียบร้อยและที่น่าแปลกใจไปยิ่งกว่านั้น  คือ  คุณชลิตได้ถือกล่องรับบริจาคสมทบทุนซื้อเครื่องวัดความดันโลหิตและเครื่องตรวจน้ำตาลในเลือดซึ่งแสดงให้เห็นถึงความตั้งใจ  ความสนใจ  ความใส่ใจสุขภาพ  ความกระตือรือร้นของผู้นำและความมีพลังที่เข้มแข็งของชุมชน  การมาฝึกอบรมในครั้งนี้จึงได้ทราบความต้องการที่แท้จริง คือ ความต้องการที่จะสามารถมีเครื่องตรวจระดับน้ำตาลในเลือดเพื่อเป็นการคัดกรองโรคให้แกประชาชนในชุมชน ในการใช้เครื่องตรวจน้ำตาลในเลือดนั้นอาสาสมัครจะต้องมีความรู้ในการใช้เครื่องพอสมควร    นักศึกษาจึงจะสอนการใช้เครื่องตรวจน้ำตาลในเลือด ในวันที่จัดโครงการ                   การมาฝึกอบรมอาสาสมัครสุขภาพครั้งนี้นักศึกษาทุกคนรู้สึกดีใจที่สอนคนอื่นแล้วเขาสามารถเรียนรู้และเข้าใจที่เราสอนได้ นอกจากนี้ยังให้ความสนใจและปฏิบัติตามที่ได้แนะนำ  ทำให้ผู้สอนเกิดความมั่นใจที่จะสอน ในตอนแรกแบ่งกลุ่มกันในการสอนอาสาสมัครคนที่เตรียมเรื่องการสอนตรวจเต้านมด้วยตนเองก็จะไม่ได้เตรียมเรื่องการวัดความดันโลหิต   ส่วนคนที่เตรียมสอนเรื่องการวัดความดันโลหิตก็จะไม่ได้เตรียมเรื่องการสอนตรวจเต้านมด้วยตนเอง  เมื่ออาสาสมัครมีจำนวนมากขึ้นคนที่เตรียมสอนตรวจเต้านมด้วยตนเองจึงต้องมาช่วยกันสอนวัดความดันโลหิต   ดังนั้นเราทุกคนควรที่จะมีความรู้ในทุกเรื่องที่จะมาสอน               บรรยากาศก็สนุกสนานไม่น่าเบื่อเหมือนเรียนอยู่ในห้องเรียน  ถึงแม้ว่าจะมีเหตุการณ์ชุลมุนวุ่นวายก็ตาม อาสาสมัครแต่ละท่านมีพื้นฐานความรู้และสมาธิที่แตกต่างกันจึงอาจเกิดเหตุการณ์วุ่นวายหรือนอกเหนือจากแผนที่เราได้เตรียมไว้     ดังนั้นในการทำงานทุกครั้งควรที่จะมีหัวหน้ากลุ่มที่คอยควบคุมเหตุการณ์และแก้ปัญหาเฉพาะหน้า  ในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้านั้นอาจทำให้ไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้  สมาชิกในกลุ่มก็ไม่ควรต่อว่าหรือโกรธเพื่อนเพราะการทำงานทุกอย่างไม่ได้เป็นไปตามแผนเสมอไป  จะต้องมีปัญหามาให้เราแก้ไขอยู่เสมอ 

ความรู้สึกที่ได้รับ§ รู้สึกภูมิใจที่ได้สอนให้ความรู้กับอาสาสมัครจนอาสาสมัครสามารถวัดความดันโลหิตและตรวจเต้านมเป็นถึงแม้ว่าเราจะเป็นเพียงแค่นักศึกษา§ ดีใจที่ประชาชนให้ความร่วมมือ§ การหาอาสาสมัครสุขภาพมีความยาก ง่าย แตกต่างกัน ที่ง่ายเพราะ คนในชุมชนมีความสนใจในการทีจะดูแลสุขภาพของตนเองอยู่แล้ว ที่ยากเพราะถ้าในชุมชนนั้นไม่มีผู้นำหรือคนที่จะกระตุ้นให้เกิดสิ่งเหล่านี้  สรุปก็คือการหาอาสาสมัครจริงแล้วไม่ยาก เราต้องรู้จักวิธีการที่จะทำให้เค้าเห็นถึงความสำคัญของการมีอาสาสมัครสุขภาพ§ อาจารย์ได้ใช้เวลาส่วนตัวในการที่จะประสานให้ได้อาสาสมัครสาธารณสุข 3 คน จะต้องใช้วาทศิลป์ในการพูดโน้มน้าวให้คน 3 คน ไปอบรมการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุข ระยะเวลา 3 วัน และนี้คือส่วนหนึ่งของการทำงานของอาจารย์   รุ่นพี่ที่ทำไว้ปีที่แล้ว และนักศึกษารุ่นนี้ 

ข้อบกพร่องหรือสิ่งที่ต้องแก้ไข1.  การเตรียมตัวในการฝึกอบรมในครั้งนี้  ในตอนแรกแบ่งกลุ่มในการสอนเรื่องการตรวจเต้านมด้วยตนเองและการวัดความดันโลหิต  แต่เมื่อถึงเวลาในการอบรมมีผู้เข้ารับการฝึกจำนวนมาก  กลุ่มที่เตรียมตัวในการสอนเรื่องการตรวจเต้านมด้วยตนเองจึงต้องมาช่วยสอนวัดความดันโลหิต  จึงไม่มั่นใจว่าจะสอนได้หรือไม่  ดังนั้นเมื่อแบ่งกลุ่มในการศึกษาเรื่องนั้นๆแล้วควรที่จะมีการมาพูดให้เพื่อนฟังอีกรอบหนึ่งก่อนไปสอน  เพื่อให้ทุกคนมีความรู้ครอบคลุมทุกอย่างเหมือนกันทุกคน                การที่ไม่ได้ให้ทุกคนศึกษาในทุกเรื่องที่จะสอน  อาจเนื่องมาจาก                -ไม่มีเวลาในการเตรียมตัวในเรื่องที่จะสอนทุกเรื่อง                -ไม่คิดว่าในการอบรมครั้งนี้จะเกิดความวุ่นวาย2.  ป้องกันเหตุการณ์วุ่นวายโดย                -กระจายประชาชนไปในจุดตรวจที่ยังว่างอยู่                -เตรียมคนคอยต้อนรับพูดคุยกับประชาชนที่กำลังรอตรวจ  เพื่อไม่ให้รู้สึกว่าไม่มีใครสนใจ                -ให้คนที่ตรวจในโต๊ะสุดท้าย(ขณะที่ไม่มีคนมาตรวจ)มาช่วยโต๊ะลงทะเบียนก่อน3.  ถ้าจำนวนผู้เข้าร่วมงานไม่เป็นไปตามเป้าหมาย                  -เดินประชาสัมพันธ์ตามซอยต่างๆโดยใช้เครื่องกระจายเสียง                -เดินประชาสัมพันธ์ตั้งแต่ลงมาจากรถและแยกย้ายกันออกไปตามซอยต่างๆ                -การประชาสัมพันธ์ควรที่จะออกไปนอกพื้นที่ๆเราศึกษาด้วยเพราะเราเป็นพยาบาลไม่เลือกประชาชนที่จะมารับการตรวจ เช่น ซอยสุพรรณ เป็นต้น4.  ข้อเสนอแนะจากอาจารย์ : การออกไปพูดควรที่จะออกเสียงควบกล้ำให้ชัดเจน เช่น การแนะนำตัวเอง   และนักศึกษายังขาดการชมเชย   การกระตุ้นให้อาสาสมัครถามเพราะการสื่อสารที่ดีควรจะเป็นแบบ two way  communication5.  การถ่ายรูปติดบอร์ด เพื่อให้ประชาชนรู้ที่มาที่ไปของการเกิดโครงการนี้  ไม่ใช่ว่าเราคิดจะทำก็สามารถทำได้เอง แต่เกิดจากชาวบ้านทุกคนมีส่วนร่วมทำให้เกิดโครงการนี้ขึ้นมา โดยต้องมีการสร้าง empowerment ให้กับชุมชน ในตอนแรกอาจารย์จะต้องมี power    ก่อนแล้วจึงสร้าง power  ให้กับนักศึกษาและร่วมกันสร้าง power  ให้กับชุมชน     จะเห็นได้จากในตอนแรกชุมชนจะเฉยๆ  ต่อมา เริ่มมีความกระตือรือร้น    มีผู้นำชุมชนชัดเจนขึ้นและมีการบริจาคเงินเพื่อสมทบทุนการซื้อเครื่องวัดความดันและเครื่องวัดระดับน้ำตาลในเลือด6.  ควรทำให้รูปภาพมีความหมายมากกว่ารูปภาพธรรมดา  โดยการเขียนเล่าเรื่องใต้ภาพเป็นภาษาพูด7.  อาหารว่างเราควรเตรียมไปให้พร้อม  แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะให้เราเตรียมไปหมดทุกอย่าง  ชุมชนควรที่จะช่วยลงทุนบ้างเพื่อให้เขามีส่วนร่วมในโครงการครั้งนี้  เพราะต้องการให้ชุมชนคิดว่าโครงการนี้เป็นของชุมชนเอง8.  ควรที่จะไปถึงสถานที่จัดโครงการก่อนเวลาเพื่อจัดเตรียมสถานที่และอุปการณ์ให้พร้อมเพราะประชาชนอาจมาถึงก่อนเวลา  เมื่อประชาชนมาถึงก่อนเวลาเราไม่ควรที่จะว่าเขาและไม่ควรทำให้รู้สึกเครียดเหมือนอยู่โรงพยาบาล  ต้องทำให้บรรยากาศสนุกสนาน เป็นกันเอง9.  ควรมีการถ่ายรูปรวมเมื่อเสร็จสิ้นโครงการ โดยมีบุคคลสำคัญในชุมชน อาจารย์และนักศึกษาในการถ่ายรูปร่วมกัน เพื่อเป็นสิ่งแทนความสำเร็จของโครงการในครั้งนี้   

  

หมายเลขบันทึก: 106812เขียนเมื่อ 27 มิถุนายน 2007 18:24 น. ()แก้ไขเมื่อ 2 พฤษภาคม 2012 11:52 น. ()สัญญาอนุญาต:


ความเห็น (1)

ดีครับ

พอดีอยากที่จะเสนอสินค้า

- เครื่องวัดระดับน้ำตาลในเลือด

- แผ่นตรวจวะดับน้ำตาล

- ON CALL PLUS

ต้องเสนอราคาไปที่ไหนครับ

085-1375069 คุณบิวคุง

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี