เรื่องเล่าจากอาสาสมัครต้อนรับ ติช นัท ฮันห์ : เมื่อคำตอบของชีวิตอยู่ที่การลงมือทำ

เรื่อง : ธิติมา อุรพีพัฒนพงศ์ เครือข่ายจิตอาสา
จากเว็บไซต์ เครือข่ายจิตอาสา http://www.jitasa.com/enews/?q=node/21 การเดินทางมาเยือนประเทศไทยของท่านติช นัท ฮันห์พระเถระนิกายเซ็นชาวเวียดนาม และคณะภิกษุภิกษุณีกว่า 90 รูป แห่งหมู่บ้านพลัมประเทศฝรั่งเศส เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมาก่อให้เกิดความเคลื่อนไหวในสังคมไทยไม่มากก็น้อย ปาฐกถาธรรมและ การภาวนา "สู่ศานติสมานฉันท์" ดำเนินไปด้วยดี แต่เบื้องหลังความสำเร็จที่เกิดขึ้น น้อยคนนักจะรู้ว่าส่วนหนึ่งเป็นผลจากการทำงานของอาสาสมัครที่มาทำงานด้วยใจอีกหลายชีวิต และพวกเขาเองก็เกิดความเปลี่ยนแปลงในตัวเองไม่มากก็น้อยเช่นเดียวกัน “มาทำทีแรก ผมยังไม่รู้เลยนะว่าหลวงปู่นี่ใคร รู้แค่ว่าชื่ออะไรแต่ไม่รู้จักงานของท่านและบริบทต่อสังคมของท่านเลย” โอม-ปรเมษฐ์โพยมรัตน์อีกหนึ่งคนที่อาสามาช่วยเตรียมงานสำคัญครั้งนี้เล่าถึงบรรยากาศการทำงานในช่วงแรกของตนเอง ก่อนที่จะเล่าให้ฟังถึงความเป็นมาที่เป็นเหตุให้เด็กหนุ่มวัย 21 ปีที่เพิ่งเรียนจบทางด้านสิ่งแวดล้อมมาหมาดๆตัดสินใจเข้ามาทำงานนี้ว่าเกิดขึ้นจากการที่ตนเองไม่ค่อยพอใจกับการเรียนในมหาวิทยาลัยของตนเองซึ่งเขารู้สึกว่า ตนถูกสอนให้รับใช้ระบบเพื่อได้เงินมาแลกปัจจัยดำรงชีพ “พอปี4ใกล้จบ มันก็เริ่มกลัวมากๆรู้สึกว่าตัวเองไม่มีอะไรเลยที่จะเอาไปใช้ได้ ไม่พอใจทุกสิ่งรอบข้างคำถามที่มีให้ตัวเองก็ไม่มีคำตอบ จมกับตัวเองรู้สึกทุกข์มากมีเจ้าของร้านร้านกาแฟเล็กๆหน้าคณะเริ่มสอนให้เห็นว่าคำตอบของชีวิตมันไม่สามารถหาได้จากการคิด แต่ต้องหาจากการออกไปทำแล้วพี่เขาก็ชวนไปฟังหลวงพี่นิรามิสาที่ สสส. รู้สึกว่า เออ...มีอย่างนี้ด้วย ตอนนั้นท่านพูดเรื่องความรัก เจ๋งดี ไม่เคยเห็นการกล่าวถึงพุทธศาสนาในมุมมองที่เรียบง่ายขนาดนี้” หลังจากนั้นโอมก็ได้ติดตามไปฟังการนำภาวนาของคณะภิกษุภิกษุณีจากหมู่บ้านพลัม อีกหลายครั้งและทุกครั้งเด็กหนุ่มจะพกคำถามที่ติดค้างในใจด้วยเสมอเกี่ยวกับการทำงานและมักได้รับคำตอบเดียวกันว่า การจะหาคำตอบให้กับชีวิต ต้องมาจากการลงมือทำไม่ใช่ความคิดเท่านั้น ดังนั้นเมื่อได้รับคำชวนให้มาช่วยงานนี้ จึงก้าวเข้ามาทำงาน ซึ่งถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการหาคำตอบให้กับตัวเอง หน้าที่ของเด็กหนุ่มช่างสงสัยคนนี้ เริ่มตั้งแต่ การหาร้านซักรีดจีวรติดต่อเช่าเตนท์ เป็นอาสาสมัครฝ่ายสถานที่ ตลอดจนติดตามท่านติช นัท ฮันห์แทบทุกที่เพื่อเตรียมพร้อมในกรณีที่ต้องการอาสาสมัครเร่งด่วน และเพียงงานแรกเท่านั้นโอมก็ได้รับบทเรียนแล้ว เขาบอกว่าเริ่มงานในช่วงแรกหงุดหงิดมากตอนเริ่มไปทำความสะอาดที่พักของหลวงปู่ ที่หออาคันตุกะ พุทธมณฑล รู้สึกเหนื่อยมากเพราะที่บ้านยังไม่ตั้งใจทำมากเช่นนี้เลย ต้องขัดห้องน้ำเพื่อขจัดคราบที่เอาไม่ออกอยู่หลายหนเนื่องจากอาสาสมัครคนอื่นๆไม่เข้าใจที่ตนเองสื่อสาร หรือเมื่อต้องบอกให้คนกลุ่มหนึ่งร่วมกันทำงานชิ้นเดียวกัน เช่น เอาโต๊ะในห้องเก็บของมากางใต้บันได ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย “เมื่อเทียบกับมดมันเรียบง่ายนกว่ามากโดยมันจะปล่อยกลิ่นไว้ตามเส้นทางให้มดตัวอื่นเดินตามเหมือนรถไฟเลยไม่มีพลาดแน่นอน แต่คำพูดคนมันต่างออกไป เป็นสิ่งที่เราไม่เคยคิดถึงมาก่อนเลยถือเป็นจุดอ่อนใหญ่มากในตัว ก่อนหน้าผมมักจะหาคำตอบอะไรด้วยความคิดของตัวเองเสมอ ทุกสิ่งที่เป็นคำตอบมันเลยเป็นแค่ตัวผมเอง ซึ่งแคบมาก” นอกจากนี้ด้วยพื้นเพเดิมที่เรียนทางด้านสิ่งแวดล้อมเขาจึงฝันอยากเปลี่ยนแปลงโลกให้ดีขึ้นกว่าเดิม แต่ที่ผ่านมามองแต่เรื่องขนาดใหญ่เท่านั้น เมื่อลงมือทำสิ่งเล็กๆเช่นนี้จึงทำให้รู้จักตัวเองชัดเจนขึ้น “ผมเชื่อในเรื่องระบบนิเวศมากทุกสิ่งในระบบมีความสัมพันธ์เกื้อหนุนกันและกันไม่อาจขาดสิ่งใดได้แม้สิ่งนั้นจะเล็กเพียงใดงานนี้ตอกย้ำความเชื่อนั้นมากเมื่อตัวเองได้กลายเป็นคนตัวเล็กๆทำงานเล็กๆที่อาจไม่มีใครเห็นวิ่งไปวิ่งมาแล้วส่งเสริมให้มีงานใหญ่ๆได้ก่อนหน้านี้ตัวเรามันใหญ่โตมหาศาล ใครทำเราไม่พอใจ เราสู้สุดตัวเลย พอมาทำตรงนี้คนมากมายเดินไปมา ทุกคนแตกต่างกันหมด แต่มาเพราะจุดประสงค์เดียวกันซึ่งจุดนี้เองทำให้ผมคิดว่าเราไม่ต่างกันเลยเพราะฉะนั้นจะให้ผมอยู่ตรงไหนหรือให้ผมทำอะไรก็ได้” สำหรับการทำงานกับนักบวชจากหมู่บ้านพลัมที่เด็กหนุ่มผู้นี้ไม่คุ้นเคยมาก่อนเลยนั้น เขาสารภาพว่ารู้สึกเหนื่อยมากบางครั้งถึงกับตั้งคำถามกับตัวเองว่า กำลังทำอะไรอยู่ ถึงกระนั้นก็ตามก็รู้สึกว่าหัวใจของเขาได้รับการเยียวยาอยู่ตลอดเวลา และเข้าใจถึงความสำคัญของรอยยิ้มในการทำงานร่วมกัน

“มีหนหนึ่งที่เชียงใหม่ ห้องที่เด็กจะเข้าไปทำกิจกรรมถูกล็อกเด็กๆรอกันเต็มหน้าห้อง เราวิ่งหากุญแจไปทั่ว ไปหาพี่เจ้าหน้าที่ซึ่งหลวงพี่สิกขากำลังให้ช่วยทำอะไรบางอย่างอยู่เจ้าหน้าที่ก็พยายามโทรตามหาคนเปิดห้อง ขณะที่หลวงพี่ก็จะเอางาน โห! ร้อนใจมาก เพราะเด็กรอเต็มไปหมดเลย ทุกคนกดดันหมด ทันใดนั้นหลวงพี่พิทยาเดินร้องเพลงเข้ามาแล้วทุกคนก็ร้องเพลงกันอย่างนั้น เลยรู้สึก เออ…ดีจริงๆยิ้มออกเลยเพราะถึงรีบหรือโวยวายไปกุญแจมันก็ไม่บินมา ถ้ามันต้องรอก็ต้องรอ จะไปลนทำไมทุกคนยิ้มออก กุญแจก็มา งานดำเนินต่อไป” ขณะเดียวกัน ผลจากการเข้ามาทำงานทำให้โอมได้ซึมซับธรรมะที่ได้ฟังจากหลวงปู่ติช นัท ฮันห์มากมาย และเขาประหลาดใจมากที่ทุกครั้งที่เขามีความทุกข์ในใจวันรุ่งขึ้นก็จะได้ฟังคำสอนเพื่อบรรเทาความทุกข์ในใจเสมอ “ยังกับว่าหลวงปู่มาแอบฟัง ไปเชียงใหม่วันแรกผมไม่รู้จักใครเลยเหงาและฟุ้งซ่านมาก วันรุ่งขึ้น หลวงปู่พูดเรื่องการเจริญสติใช้ลมหายใจให้กายกับจิตอยู่ด้วยกัน ปิ๊งทันทีแล้วก็เริ่มสงบ เมื่อเริ่มว่างก็เกิดอาการหดหู่ พอวันรุ่งขึ้นหลวงปู่สอนเรื่องการเอาสติไปบำบัดเมล็ดพันธุ์ที่ไม่ดี ก็รู้สึกผ่อนคลายขึ้นแต่แล้วก็ทะเลาะกับแฟนในเย็นวันเดียวกันนั้นเอง ซึ่งวันถัดมาท่านก็เทศน์เรื่องการเจริญสัมพันธ์กับคนรอบข้างพอดี พอวันสุดท้ายที่เชียงใหม่ที่ว่าด้วยเรื่องนิพพาน รู้สึกเลยว่า จะสุขหรือทุกข์มันอยู่ที่การเปลี่ยนมุมมองนิดเดียวเท่านั้น” อย่างไรก็ตามโอมเปรียบการที่ได้ฟังธรรมจากหลวงปู่ว่า เหมือนกับการบอกถึงเส้นทาง การทำงานหรือการปฏิบัติคือการเดิน หากเรารู้แต่วิธีเดินเพียงอย่างเดียวแต่ไม่เดินคงไม่ถึงจุดหมาย หนึ่งในคำสอนของหลวงปู่ติช นัทฮันห์ ที่โอมชอบมากที่สุด คือ Peace is every step. หรือสันติภาพทุกย่างก้าว เขาขยายความให้ฟังว่า “รู้สึกว่ามันจริงมากเราสัมผัสถึงความจริงของคำพูดนั้นได้ตลอดเวลาอารมณ์ทุกสิ่งมันเป็นเพียงปฏิกิริยาเคมีและไฟฟ้าในสมอง แต่มันทำชีวิตเราป่วนได้หากมีสติตระหนักถึง มันก็ไม่มีอะไรเลย มันเบิกบานและรู้สึกสงบเวลานึกแบบนี้ มัน peace is every step จริงๆ อยากอยู่กับคำนี้ได้เลยโดยไม่ต้องนึก” นอกจากภาพขณะที่หลวงปู่ติช นัทฮันห์จุดไม้ขีดไฟ ขณะบรรยายธรรมแล้ว ความประทับใจอีกอย่างหนึ่งที่หนุ่มคนนี้รู้สึกก็คือบรรยากาศการทำงานที่ห้อมล้อมไปด้วยคนที่มีชีวิตเต็มไปหมดต่างจากภาพของคนทำงานที่เขาพบเห็นอยู่ทั่วไปซึ่งหลังเลิกงานแต่ละคนดูราวกับไม่มีชีวิต เมื่อถามถึงประสบการณ์ที่ได้รับจากการทำงานมีผลทำให้มุมมองและความคิดของเขาเปลี่ยนแปลงไปด้วยหรือไม่นั้น โอมตอบว่าเขากลายเป็นคนที่มีความสุขง่ายขึ้น โดยมองจากที่ตัวเองก่อนแทนที่จะมองในสิ่งที่ใหญ่เกินตัว “เลิกคิดแล้วว่าถ้าจะแก้ปัญหาโลกร้อนผมต้องรอวันที่กลายเป็นศาสตราจารย์ด๊อกเตอร์ก่อนแต่ผมทำได้ในวินาทีนี้เลย ถึงแม้จะเป็นแค่ผมคนเดียว แต่ 1 มันก็มีค่ามากกว่า 0 อย่างมหาศาล หรือ ผมจะมีความสุขได้เมื่อผมได้ไปทะเล แต่ตอนนี้ผมคุยอยู่ก็เป็นความสุขที่ไม่ด้อยกว่าเลย”

ที่มา : ประชาไท<hr width="100%" size="2" />

เรื่องเล่าจากอาสาสมัครต้อนรับ ติช นัท ฮันห์ : เมื่อคำตอบของชีวิตอยู่ที่การลงมือทำ

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน