ตับอ่อนอักเสบเป็นโรคที่คนไข้มักจะบอกว่า "ปวดมากที่สุดในชีวิต" เพราะเวลาปวดมักจะปวดร้าวไปทางด้านหลัง แถมยังมีอาการท้องอืดแบบสาหัสสากรรจ์ไปนาน

หลังสงกรานต์ปีนี้ (2550)... มีคนไข้ตับอ่อนอักเสบเข้าโรงพยาบาลแห่งหนึ่งหลายราย

คนไข้ท่านหนึ่งตับอ่อนอักเสบอย่างเดียวไม่พอ เกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคคือ เป็นถุงน้ำ (pancreatic pseudocyst) ขนาดเกือบ 16 เซนติเมตร นี่เป็นผลจากการดื่มเหล้ามากเกิน

ตับอ่อนอักเสบเป็นโรคที่คนไข้มักจะบอกว่า "ปวดมากที่สุดในชีวิต" เพราะเวลาปวดมักจะปวดร้าวไปทางด้านหลัง แถมยังมีอาการท้องอืดแบบสาหัสสากรรจ์ไปนาน

วันนี้มีข่าวดีจากจดหมายข่าวเมโยคลินิกเกี่ยวกับวิธีป้องกันตับอ่อนอักเสบครับ

ปัจจัยเสี่ยงของโรคตับอ่อนอักเสบได้แก่

  • คนที่ติดเหล้า
  • นิ่วในถุงน้ำดี
  • สถิติของสหรัฐฯ พบตับอ่อนอักเสบในคนอาฟริกันอเมริกันมากกว่าฝรั่ง(ผิวขาว)
  • คนที่เป็นโรคกรรมพันธุ์บางอย่าง (เช่น cystic fibrosis ฯลฯ - โชคดีที่โรคนี้พบน้อยมากในคนไทย)

 

เราป้องกันตับอ่อนอักเสบได้หลายสิบเปอร์เซนต์ด้วยวิธีดังต่อไปนี้...

  1. งด-ลด-ละ-เลิกเหล้า (+เบียร์ ไวน์...)... เหล้ากระตุ้นให้เกิดตับอ่อนอักเสบได้ทั้งชนิดเฉียบพลัน (acute) และเรื้อรัง (chronic - ตับอ่อนอักเสบเรื้อรังเพิ่มโอกาสเป็นเบาหวานให้สูงขึ้นได้ด้วย) ปริมาณเหล้าที่กระตุ้นทำให้เกิดตับอ่อนอักเสบในคนแต่ละคนไม่เท่ากัน มากบ้างน้อยบ้าง ทางที่ดีที่สุดคือ ไม่ดื่มเหล้า
  2. งด-ลด-ละ-เลิกบุหรี่... บุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคตับอ่อนอักเสบ โดยเฉพาะคนที่สูบ(บุหรี่)ไปด้วย-ดื่ม(เหล้า)ไปด้วย
  3. ไม่กินอาหารมันมากเกิน... อาหารมันเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี ซึ่งอาจหลุดไปอุดท่อน้ำดีส่วนปลาย ซึ่งเป็นทางออกร่วมของท่อน้ำดี ทำให้ความดันในท่อน้ำดีสูงขึ้น น้ำย่อยจากตับอ่อนอักเสบจะรั่ว หรือซึมออกจากท่อ ทำลายเนื้อเยื่อตับอ่อน ทำให้เกิดตับอ่อนอักเสบ
  4. รักษาน้ำหนักไว้ อย่าให้อ้วน... คนที่อ้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี
  5. ถ้าอ้วน อย่าลดน้ำหนักเร็วเกิน... มีการศึกษาพบว่า คนที่ลดน้ำหนักลงเร็วๆ เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี

อาจารย์ท่านแนะนำเพิ่มเติมมาอีกว่า วิธีป้องกันนิ่วถุงน้ำดีในระยะยาวคือ

  • ไม่ดื่มเหล้า (+เบียร์ ไวน์...) 
  • กินอาหารให้ครบทุกหมู่ให้พอดี (balance diet) ได้แก่ กินข้าวกล้อง ถั่ว ผัก งา ปลา เห็ด ผลไม้... ไม่กินมากจนอ้วน
  • ไม่กินไขมันมากเกิน โดยเน้นลดอาหาร "ทอด" ให้น้อยลง
  • กินโปรตีนประเภท "ไม่ติดมัน (lean protein)" เช่น ถั่ว งา ปลา เนื้อไม่ติดมัน ฯลฯ ลดเนื้อติดมัน และไม่กินเนื้อมากเกิน(แม้แต่เนื้อแดงก็มีไขมันแฝงอยู่มาก) อย่าลืมว่า สุดยอดของโปรตีนไม่ติดมันคือ โปรตีนเกษตร และเต้าหู้
  • ออกกำลัง... เทียบเท่าเดินเร็ว 30 นาทีขึ้นไปต่อวัน ถ้ากินอาหารทอด มีโรคอ้วนลงพุง หรือโรคอ้วนควรออกกำลังเทียบเท่าการเดิน 60 นาทีขึ้นไปต่อวัน

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีตับอ่อนดีไปนานๆ ครับ

ขอแนะนำ...                                                                  

    แหล่งที่มา:                                      

  • Thank > Pancreatitis > Risk factors > http://www.mayoclinic.com/health/pancreatitis/DS00371/DSECTION=4 > June 10, 2007.
  • Thank > Pancreatitis > Prevention > http://www.mayoclinic.com/health/pancreatitis/DS00371/DSECTION=9 > June 10, 2007.
  • Thank > Pancreatitis – Prevention > [ Click ] > http://www.webmd.com/digestive-disorders/tc/Pancreatitis-Prevention > June 10, 2007.
  • Thank WebMD > Author Kerry V. Cooke, Author Amy Fackler, MA; Editor Kathleen M. Ariss, MS. Primary Medical Reviewer Patrice Burgess, MD - Family Medicine > Gallstones > June 10, 2007.
  • บันทึกและการอ้างอิงในบล็อก "บ้านสุขภาพ" มีไว้เพื่อส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค ไม่ใช่เพื่อการรักษาโรค
  • ท่านที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำไปใช้
  • ขอขอบพระคุณ > อาจารย์เทวินทร์ อุปนันท์ IT โรงพยาบาลค่ายสุรศักดิ์มนตรี
  • ขอขอบพระคุณ > อาจารย์ ณรงค์ ม่วงตานี และอาจารย์เทพรัตน์ บุณยะประภูติ IT ศูนย์มะเร็งลำปาง
    •
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ > 11 มิถุนายน 2550.
    •