งานแบบนี้ แม่งาน ทีมงาน การประสานงาน การแบ่งงาน การมอบหมายงาน ความรับผิดชอบ การตัดสินใจ การปรึกษาหารือ การแก้ปัญหาต่างๆที่เกิดตลอดเวลา ฯลฯ ผู้จะก้าวเข้ามาเป็นแม่งานจะต้องเข้าใจและคล่องตัวในการมอบหมายงานให้แก่ทีมงาน และมีคนรับลูกไปเล่นต่ออย่างประสานงานกัน เพราะอุปสรรคมีตลอดเวลา

หากท่านจะต้องเป็นเจ้าภาพ หรือเป็นแม่งานศพท่านทราบไหว่าจะต้องเตรียมตัวอย่างไรบ้าง และมีขั้นตอนตามประเพณีอย่างไรบ้าง ผมคงได้คำตอบว่าไม่ทราบ หรือพอทราบบ้างแต่ไม่ทราบทั้งหมด  แต่เราต้องปฏิบัติตามประเพณีหากต้องไปจัดงานที่วัดในเมือง 

ผู้บันทึกเพิ่งผ่านบทเรียนนี้มายังไม่ทันหายเหนื่อย ก็เพราะมีรายละเอียดมากมาย เชื่อว่าหากแม่งานไม่มีทีมงานละก้อไม่มีทางจัดงานตามประเพณีได้เลย แต่ปัจจุบันระบบธุรกิจก้าวเข้ามาประกบติดหนึบแม่งานหน้าใหม่ทันทีที่ท่านไปปรากฏตัวที่วัดแล้วถามหาใครก็ได้ว่าจะติดต่อนำศพมาที่วัดนี้ เท่านั้นเองการเสนอแบบ Packages ก็จะตามมาเป็นชุด ตั้งแต่ น้ำดื่ม น้ำแข็งพร้อมถังแช่ ดอกไม่สำหรับพิธีกรรมต่างๆ ดอกไม้สำหรับพวงหรีด อาหารแบบต่างๆสำหรับแขก สำหรับพระ อาหารว่างกลางวัน กลางคืน เต็นท์สำหรับแขก หีบศพแบบต่างๆ ชุดพิธีสำหรับพระต่างๆ ชุดพิธีสำหรับศพ และพิธีพระราชทานเพลิงศพ การทำหนังสือที่ระลึก การพิมพ์การ์ดเชิญ การหาของที่ระลึก ฯลฯ ทุกเรื่องมีผู้ทำธุรกิจมากกว่าหนึ่งรายจึงเกิดการแข่งขันกันเป็นธรรมดา  ที่สำคัญพระที่วัดก็มีส่วนในธุรกิจดังกล่าวนี้ด้วย 

ทั้งหมดนี้ต้องรีบเร่งทำให้เสร็จทันตามกำหนดการตามประเพณีครบถ้วน ผู้บันทึกคิดว่า  “ไม่มีใครทำคู่มือการจัดการงานศพเลยหรือนี่...” ทั้งๆที่งานศพมีทุกวัน หรือเขารู้กันหมดแล้ว มีแต่เราเท่านั้นที่ไม่รู้..รึเปล่า.. 

จริงๆมีคนแนะนำพิธีกรรมต่างๆหลายคน แต่เป็นคนละส่วน คนละตอน และความคิดเห็นก็แตกต่างกันตามความเห็นเฉพาะตน การที่เจ้าภาพจะฟังใครนั้นควรต้องพิจารณาให้ดี เพราะทุกเรื่องล้วนมีต้นทุนทั้งสิ้น และพร้อมที่จะบานปลายตลอดเวลา เพราะเจ้าภาพไม่มีทางทราบเลยว่าแขกผู้จะมาร่วมงานนั้นมีจำนวนใกล้เคียงจำนวนจริงเท่าใด  เจ้าภาพจะกังวลมากๆเพราะน้อยไปก็อายแขก มากไปก็ต้นทุนทั้งสิ้น  

ส่วนใหญ่เจ้าภาพยอมที่จะเลือก “เหลือดีกว่าขาด”  ก็หมายถึงต้นทุนที่จะต้องสูงตามมาในทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับจำนวนแขกที่มาร่วมงาน  สำหรับเจ้าภาพที่มีฐานะก็ไม่เดือดร้อนอะไร เท่าไหร่เท่ากัน ส่วนเจ้าภาพที่อัตคัดย่อมคิดมากสักหน่อย พลอยเครียดไปด้วยเลย ไหนจะโศกเศร้าอยู่แล้วยังจะต้องมาเครียดกับเรื่องเกี่ยวกับประเพณีนี้อีก   

วัดใหญ่ๆจะมีคนที่หากินกับงานศพอยู่ประจำ ผู้บันทึกพบว่า ถังแช่น้ำที่เราสั่งมานั้นน้ำที่แช่อยู่บริการแขกมาร่วมวานสวดทุกครั้งนั้นมักจะเหลือ ค้างในถังแช่  แต่พบว่า รุ่งเช้าของในถังจะหายไปหมด หรือเกือบหมด เพราะมีผู้อาศัยวัดดังกล่าวถือวิสาสะมาหยิบเอาไป หรือขนเอาไปด้วยซ้ำ เช่นแม่ค้ามาขายของในวัดก็แอบมาเอาน้ำแข็งไป คนเดินผ่านไปมา หรือคนเร่ร่อนก็เดินมาหยิบไปตามสบายโดยไม่เกรงใจเจ้าของงานแม้แต่น้อย เราคิดว่าบริจาคไปเถอะ แต่พบว่ามันมากเกินกว่าที่เราจะรับได้ และก่อปัญหาต่อการสั่งสิ่งของต่างๆมาเพิ่มให้ทันเวลาพิธีกรรมต่างๆ  จนเราต้องซื้อกุญแจมาล็อค 

สิ่งของใช้ต่างๆที่จำเป็นต่องาน เช่น กระดาษ Tissue ซองขาวแบบสั้นแบบยาว ถาดบริการน้ำ ธูปเทียนแบบต่างๆ ชุดอาหารสำหรับพระพุทธ ชุดอาหารสำหรับศพ ฯลฯ ต้องซื้อมาเก็บไว้ที่งานศพ หากไม่มีคนเฝ้า ก็จะหายไปได้ เพราะวัดในเมืองเป็นสถานที่สาธารณะใครต่อใครเดินเข้าออกได้อิสระ ก็จำเป็นต้องจ้างคนเฝ้า ซึ่งก็หมายถึงเป็นคนในวัด หรืออาจจะเป็นเณรในวัดนั้นเองที่อาสามาช่วยเฝ้าให้ แต่ก็ต้องถวายปัจจัยให้ตามสมควร  

การทำหนังสือ ก็ต้องเร่งทำภายใน เวลาไม่เกิน 3 วัน เพราะต้องรีบเข้าโรงพิมพ์ ซึ่งในเมืองใหญ่โรงพิมพ์มักมีความพร้อมอยู่แล้วเหลือแต่ว่าเจ้าภาพจะเตรียมต้นฉบับให้ทันเวลา ดังนั้นเจ้าภาพต้องรีบเร่งเขียน ให้ดีที่สุด ค้นหารูปที่จะนำลงพิมพ์ให้เพียงพอ และเหมาะสม ตรวจสอบความถูกต้อง คัดเลือกแบบหนังสือ ตัดสินใจ ทุกอย่างเร่งด่วนภายในเวลาจำกัด 

พิธีกรในงาน ตั้งแต่มัคทายก ผู้มาทำหน้าที่ในพิธีกรรมเกี่ยวกับพระ การสวดมนต์ต่างๆ การจุดธูปเทียน และพิธีของคนกับพระทุกเรื่อง มันมีรายละเอียดมาก และมีคำอธิบายที่มาที่ไปว่าทำไมต้องเป็นเช่นนั้น เราๆ ท่านๆ มีสักกี่คนที่รู้เรื่องเหล่านี้ดี จึงต้องการผู้รู้มานั่งข้างๆเพื่อจะบอกว่าจะต้องทำอะไรบ้าง ขั้นตอนเป็นอย่างไร เมื่อไหร่ ฯ พิธีกรที่เกี่ยวกับพระราชทานเพลิงก็ต้องให้ผู้รู้ดีเท่านั้นเป็นผู้ดำเนินการ พิธีกรทั่วไป บุคลากรเหล่านี้เจ้าภาพทราบหรือไม่ว่าจะไปหาผู้รู้ที่ไหน..?  

 หากงานศพเป็นงานพระราชทานเพลิงศพ ก็ต้องเตรียมเอกสารที่จะขอพระราชทานเพลิงให้ครบถ้วน ถูกต้องตามระเบียบราชการ และทันเวลา การเตรียมรถตำรวจจราจรนำขบวนรถนำไฟพระราชทาน การเตรียมขบวนไฟพระราชทาน เตรียมขบวนรับไฟพระราชทาน เตรียมโต๊ะรับไฟพระราชทาน บริเวณเมรุและรายละเอียดการตั้งแถวรับไฟพระราชทาน ขั้นตอนต่างๆ รายละเอียดต่างๆตามระเบียบจากสำนักพระราชวังให้ถูกต้องครบถ้วน การแต่งกายของผู้เข้าร่วมขบวน ทั้งหมดนี้ต้องมีผู้รู้และตระเตรียมงานกันอย่างดีภายใต้เวลาที่จำกัด 

งานแบบนี้ แม่งาน ทีมงาน การประสานงาน การแบ่งงาน การมอบหมายงาน ความรับผิดชอบ การตัดสินใจ การปรึกษาหารือ การแก้ปัญหาต่างๆที่เกิดตลอดเวลา ฯลฯ ผู้จะก้าวเข้ามาเป็นแม่งานจะต้องเข้าใจและคล่องตัวในการมอบหมายงานให้แก่ทีมงาน และมีคนรับลูกไปเล่นต่ออย่างประสานงานกัน เพราะอุปสรรคมีตลอดเวลา 

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงเสี้ยวส่วนของงานศพแบบที่ผู้บันทึกเพิ่งจะผ่านมาสดๆร้อนๆ จึงนำมาบันทึกแบบคร่าวๆให้ทุกท่านได้ผ่านหูผ่านตาบ้าง เผื่อวันหนึ่งท่านอาจจะอยู่ในทีมงานเหล่านี้บ้างก็ได้ หรืออาจจะเป็นแม่งานเองก็ได้