ตอนที่ ๒
ประมาณ ๑๑.๓๐ น. เป็นการบรรยายเรื่อง “พลังเครื่องมือ AAR ในการพัฒนาปรับปรุงระบบการทำงาน” โดยคุณศากุน ปิติไกรศร หัวหน้ากลุ่มงานพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้ การไฟฟ้าฝ่ายผลิต ซึ่งมาพร้อมกับทีมวิทยากร KM ทั้งจากส่วนของการไฟฟ้าและเขื่อน
พลังเครื่องมือ AAR
คุณศากุนได้เล่าพัฒนาการการใช้เครื่องมือ KM ของการไฟฟ้าฯ ระยะแรกเชื่อว่า Knowledge is Power แผนแม่บทการพัฒนาหน่วยงานให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ ฉบับที่ ๑ ปี ๒๕๔๘-๒๕๕๒ มีอะไรเกิดขึ้นบ้าง แสดงตัวอย่างคลังความรู้ของหลายหน่วยงาน
 |
คุณศากุน ปิติไกรศร
ต่อมาสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.) ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ดร.ประพนธ์ ผาสุขยืด เป็นผู้ให้ความรู้และแนวทางในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อพัฒนาไปสู่ LO
แผนแม่บทพัฒนาสู่ LO ฉบับที่ ๒ ปี ๒๕๕๒-๒๕๕๖ สายงานผลิตไฟฟ้า ใช้แนวคิดใหม่ Sharing Knowledge is Power ไม่ได้มุ่งเน้นการจัดทำองค์ความรู้ไปเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์ดังฉบับที่ ๑ แต่มุ่งพัฒนาสร้างคนให้มีวินัย ๕ ประการ เพื่อยกระดับขีดความสามารถคนร่วมอาชีพให้สูงขึ้น เพื่อความเข้มแข็งและยั่งยืนขององค์กร
บันไดสู่ LO
- Mental Model เริ่มจากการปรับทัศนคติของคนให้เข้าใจ KM รู้จักเครื่องมือต่างๆ เปิดใจ มีการอบรม ๑๐๐%
- Personal Mastery ยกระดับความรู้ของตนเอง ใช้ AAR การทบทวนหลังการปฏิบัติงาน ตีความ ค้น คว้า ควัก ความรู้ เรียนรู้จากการทำงาน
- Team Learning เรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม จัดตลาดนัดความรู้
- Shared Vision มีเป้าหมายร่วมกัน ผู้บริหารเป็นคนวางเป้า มีการกำหนดหัวปลา การตีความหัวปลา
- System Thinking เข้าใจภาพใหญ่ มุ่งสู่วิสัยทัศน์ขององค์กร
กระบวนการ KM สายงานผลิตไฟฟ้า เป็นอย่างไร ที่แม่เมาะมีเครื่องมือมากกว่า AAR คุณศากุนเล่าประวัติความเป็นมาของ AAR หลักในการทำ AAR ตัวอย่างคำถาม ขั้นตอนในการทำ AAR คำแนะนำในการทำ AAR ประโยชน์ และแบบฟอร์มที่ใช้ วงจรของ AAR เทียบกับวงจร SECI
การทำ AAR ของการไฟฟ้าฯ ทำให้ได้ข้อเสนอแนะที่เฉพาะเจาะจงและปฏิบัติได้ (Specific Actionable Recommendations, SARs) ทำให้เรามองเห็นว่าคุณค่าของเครื่องมือเล็กๆ นี้ได้อย่างชัดเจน ที่การไฟฟ้าฯ มีการกำหนดให้ทุกหน่วยงานต้องทำ AAR ให้ได้ ๑๐๐ เรื่องต่อปี ในปี ๒๕๕๕ จะเน้นว่าถ้าทำแล้วไม่มี SARs จะไม่นับ (SARs เป็นเครื่องมือให้ผู้บริหารได้พูดคุยกับทีมงาน)
เราคนฟังยังได้คำตอบไม่ชัดนักว่าเมื่อใดที่ต้องทำ AAR ทำบ่อยแค่ไหน มีวิธีการรวมคนอย่างไร อาจเพราะบริบทการทำงานในมหาวิทยาลัยกับของการไฟฟ้าแตกต่างกัน ฟังดูเหมือนว่าจะไม่ทำในงานที่ทำตลอดเวลา ใช้กับงานที่เป็น job งานที่ใช้เวลา ๒-๓ วัน
ขั้นตอนในการทำ AAR ของการไฟฟ้า ทั้งคุณอำนวย คุณกิจ และคุณลิขิต มีบทบาทที่ชัดเจนและทุกคนต้องเคร่งครัดในกติกาการสนทนาคือ
- เปิดใจรับฟัง ไม่ตัดสิน ใช่/ไม่ใช่
- เปิดโอกาสให้ทุกคนได้พูด
- ไม่จับผิด แต่จับถูก
- ไม่พูดแทรก พูดทีละคน
- ไม่แยกวง ไม่คุยกลุ่มย่อย
- ไม่พูดโน้มน้าวผู้อื่นให้คล้อยตาม
เราพักรับประทานอาหารกลางวันเมื่อเลยเวลา ๑๒.๓๐ น. ไปเล็กน้อย
การประชุมภาคบ่ายเริ่มเมื่อเวลา ๑๓.๔๐ น. ด้วย VDO เรื่อง “ประสบการณ์หน้างาน คนเบิกบาน งานสำเร็จ” ประสบการณ์ของโรงไฟฟ้าบางปะกง แล้วทีมวิทยากรล้อมวงคุยกับผู้เข้าประชุม
KM สายงานผู้ช่วยผู้ว่าการผลิต ปี ๒๕๔๙ มีการ ลปรร. ในหน่วยงานเดียวกัน ตั้งแต่ปี ๒๕๕๐ ได้มีการใช้เครื่องมือ KM เด่นชัดขึ้น ข้ามหน่วยงาน มีการตั้ง CFT ๗ คณะ ปี ๒๕๕๒ สร้างทีมวิทยากร KM
ผลสำเร็จยังจำกัดเฉพาะคณะทำงาน การแพร่กระจายความรู้ยังไม่ทั่วถึง ทีมวิทยากรทำสื่อการสอนหลายรูปแบบ เสนอเครื่องมือ ๓ ชิ้นคือ Storytelling, BAR เพื่อตระหนักรู้ในงาน ลดความผิดพลาด (รู้จุดที่ควรระวัง ควรป้องกัน) AAR เพื่อช่วยการเรียนรู้ สร้างความรู้ใหม่ เอาเข้ามาใช้ในการปฏิบัติงานอย่างจริงจัง
BAR = วางแผนการทำงาน เตรียมความพร้อมให้งานสำเร็จเรียบร้อย มองที่คน อุปกรณ์ ส่งออกผลการปฏิบัติ ทำ Board นำเสนอทั้งภายในและภายนอก...คนทำงานที่ใช้ KM เล่าความรู้สึก...นักวิชาการของเขื่อน มีหน้าที่เป็นเลขาฯ KM Office เวลาที่จัดอบรมเอา AAR เป็นตัว check list ว่าต้องทำอะไร เอา AAR มาทำ BAR เพื่อไม่ให้เกิดข้อผิดพลาด เวลาจัดงานใหญ่ๆ ชุดเล้กๆ ต้องไปทำของตัวเองก่อน แล้วเอาประเด็นมาเสนอในที่ประชุม (ถ้า AAR ไปเรื่อยๆ จะได้วิธีปฏิบัติออกมา)
โรงไฟฟ้าจะนะ มีคนทำงานใหม่ประมาณ ๔๐% ซึ่งรับจากคนในพื้นที่ เมื่อมานั่งคุยกัน ทบทวนกัน นำไปสู่การปฏิบัติได้จริง การทำงานมีขั้นตอนการปฏิบัติ ทำ AAR แล้วมีการ revise Work Instruction ปรับและต่อยอดให้ดีขึ้น (งานเทคนิค) งานอื่นก็ใช้ได้ เช่น ตอนเกิดเหตุการณ์น้ำท่วม ทำงาน CSR ถ้าไม่ทำ AAR ทันที ผ่านไปจะลืม เขียนเป็น list ไว้ ถ้ามีน้ำท่วมครั้งต่อไปจะได้ตอบสนองได้ทันเหตุการณ์ (งานสนับสนุนอื่นก็ใช้ได้)
คำถาม-คำตอบ
# ความถี่ของการทำ AAR
เรื่องเล็กๆ ก็ทำ AAR ได้ ความถี่คือทำเมื่อจบงาน (ถ้าเรื่องยาวๆ จะเป็นการติดตามงาน ให้ใช้ BAR เล็กๆ) ...ถ้าเข้ากะแล้วเหตุการณ์ปกติ อาจไม่ทำ AAR ถ้าเข้ากะแล้วมีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้นก็ทำ...งาน Office จบ job แล้วทำ มีการทำภาพย่อยและภาพรวม จริงๆ เป็นอัตโนมัติทำกันอยู่แล้ว แต่ไม่มีการ record ของโรงไฟฟ้าฯ เห็นชัดว่าต่อยอดพัฒนาได้ ขยายผลได้
# AAR แล้วใส่ IT ทุกครั้งหรือเปล่า
ใส่ IT เพื่อการกระจาย มีการทำบล็อกขึ้นมาเพราะคนเจอกันยาก
ทีมวิทยากรช่วยกันเล่าว่าใช้ AAR พัฒนาการทำงานได้อย่างไร เช่น คนจดรายงานการประชุม สามารถทำผังว่าคนเข้าประชุมดื่มชา กาแฟ หรืออะไร ไม่ต้องมาถามระหว่างการประชุม ซึ่งเป็นการขัดจังหวะ การจดรายงานการประชุมก็เอามาพัฒนาได้...งานจัดอบรมมีหลายขั้นตอน ก็มา AAR ว่าทำอะไรผิดพลาดบ้าง เอามาปรับปรุงการทำงานครั้งต่อไป
ทีมวิทยากรให้ผู้เข้าประชุมแบ่งเป็น ๓ กลุ่มย่อย เรียนรู้การทำ AAR ด้วยกิจกรรมภาพต่อขยาย
 |
 |
 |
 |
ทุกกลุ่มตั้งใจทำงานที่ได้รับมอบหมาย
ดิฉันขอเป็นผู้สังเกตการณ์ ดูการทำงานของผู้เข้าประชุม ๓ กลุ่ม ที่ใช้เวลากันยาวนาน แต่ละกลุ่มมีวิทยากรเข้าไปพูดคุย อธิบาย
เสร็จกิจกรรมในเวลา ๑๖.๐๐ น.
วัลลา ตันตโยทัย
