ผมเป็นคนชอบดาราศาสตร์     สมัยเป็นเด็กนักเรียน-นิสิต-นักศึกษา ผมซื้อหนังสือดาราศาสตร์มาอ่านด้วยความสนใจ     ความรู้ด้านดาราศาสตร์ และอวกาศ จักรวาล ในปัจจุบันรู้เพิ่มมากขึ้นอย่างมากมาย     เรื่องนี้ต้องชมสหรัฐอเมริกาที่ลงทุนวิจัยเรื่องนี้    เป็นการวิจัยที่เน้นความอยากรู้อย่างแท้จริง     จนเราเรียกการวิจัยพื้นฐานขนานแท้ ว่า Blue Sky Research 

          นิตยสาร ไทม์ ฉบับวันที่ ๒๑ พ.ค. ๕๐ ลงเรื่องความรู้เกี่ยวกับการสิ้นอายุขัยของดาว      ในลักษณะที่เรียกได้ว่า "ตายดัง"    เขาให้ชื่อเรื่องว่า The Greatest Show in Space และบอกว่าสภาพอย่างนี้จะมีอีก และถ้าเกิดใกล้โลกเราก็เดือดร้อนแน่     อาจจะยิ่งกว่าปัญหาโลกอุ่นเสียอีก

          ความรู้นี้ได้จากภาพถ่ายจากกล้องโทรทัศน์ด้วยระบบรังสีเอ็กซ์ และระบบรังสีอินฟราเร็ด    เป็นภาพที่เกิดขึ้นเมื่อ ๒๔๐ ล้านปีที่แล้ว     คือดาวที่กำลังจะดับนั้นอยู่ห่างจากโลกตั้ง ๒๔๐ ล้านปีแสง    นักดาราศาสตร์ตั้งชื่อดาวนี้ว่า SN 2006gy     เป็นดาวที่มีมวลประมาณ ๑๕๐ เท่าของพระอาทิตย์ของเรา     คือเป็นดาวขนาดมหึมา     ดาวเล็กกับดาวใหญ่นี่ตายคนละแบบนะครับ     ดาวเล็ก (ขนาดดวงอาทิตย์) ก่อนตายจะยุบตัว เกิด fusion ที่แกนกลาง ทำให้เกิดไฮโดรเจน พลุ่งออกมา เห็นเป็นการขยายขนาดและมีสีแดง เรียกว่า red giant     ก๊าซที่พลุ่งออกมารวมตัวกันเป็นสะเก็ดเล็กๆ เรียกว่า planetary nebula     ส่วนแกนกลางเหลือเป็นก้อนถ่าน (คาร์บอน) เรียกดาวที่ตายแล้วนี้ว่าว่า white dwarf

           แต่ดาวใหญ่ (ใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ ๑๐ เท่าขึ้นไป) ตายดัง     คือการยุบตัวรุนแรงมากเพราะมวลมาก     จึงเกิดระเบิดรุนแรงเป็น supernova     การระเบิดนี้อาจเกิดต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี     ปล่อยสะเก็ดดาวออกไปในอวกาศ     เชื่อกันว่าสะเก็ดเหล่านี้แหละที่รวมตัวกันเกิดเป็นดาวเคราะห์เช่นโลก    (ดังนั้นทฤษฎีโลกแยกตัวออกมาจากดวงอาทิตย์ที่เราเรียนตอนเป็นเด็กจึงไม่ตรงไปตรงมาแบบต่อยก้อนหินแยกเป็นก้อนเล็กกับก้อนใหญ่)     ส่วนแกนกลางที่เหลืออาจกลายเป็นหลุมดำ (black hole)  หรือเป็น neutron star  

          ตอนนี้เราได้เห็นภาพของ Supernova SN 2006gy ที่เกิดขึ้นเมื่อ ๒๔๐ ล้านปีมาแล้ว     ผมสงสัยว่าขณะนี้ดาวดวงนี้ยังอยู่หรือไม่  ถ้ายังอยู่มีสภาพเช่นไร     อ่านดูแล้วดาวตาย หมายความว่าหมดสภาพความเป็นดาวฤกษ์ กลายเป็นดาวไร้แสงในตัวเอง

         พอดีอ่านเรื่องนี้พร้อมกับข่าวการเสียชีวิตของท่านผู้หญิงพูนสุข พนมยงค์     และท่านสั่งไว้ให้ทำศพของท่านอย่างง่ายที่สุด คือไม่สวดเลย     ถือเป็นการตายอย่างเงียบที่สุด     แต่ท่านก็เป็นข่าวอยู่ดีเพราะท่านเกี่ยวข้องกับการเมืองไทยผ่านสามีคือนายปรีดี พนมยงค์     และเป็นตัวอย่างของชีวิตที่มีขึ้นมีลงอย่างรุนแรง      และเป็นชีวิตที่ต้องอดทนอย่างที่สุด

วิจารณ์ พานิช
๑๓ พ.ค. ๕๐