ช่วงตั้งแต่วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๐๙ ถึง ๓๑ มีนาคม ๒๕๑๐ ผมเป็น อินเทิร์น อยู่ที่ รพ. ศิริราช อินเทิร์น แปลว่าทำงานหมุนเวียนแผนก ผมหมุนอยู่ใน ๔ แผนก คือ อายุรศาสตร์ กุมารฯ สูติฯ และศัลย์ งานที่แต่ละแผนกจะให้ความประทับใจต่างกัน แต่ผมเป็นคนจำความหลังได้ไม่ดี จึงเล่าเรื่องเก่าได้ไม่สนุก เวลามีปาร์ตี้กับเพื่อนเก่า จะมีบางคนเล่าเรื่องเก่าได้สนุกมาก ผมสงสัยว่าเขาจดจำมาได้อย่างไร
แต่ที่ตึกศัลย์ชาย ๒ ผมจำได้แม่นยำ ตึกผู้ป่วย (ที่จริงเป็นเรื่อนไม้ ชื่อมหิดลบำเพ็ญ) ชั้นนี้เป็นหอผู้ป่วย ยูโร คือโรคทางเดินปัสสาวะ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะ "ใส่ แคธ" คือสวนท่อยางเข้าไปทางท่อปัสสาวะ ให้น้ำปัสสาวะไหลออกทางท่อยาง เพราะผู้ป่วยถ่ายปัสสาวะเองไม่ได้ด้วยสาเหตุต่างๆ กัน พี่ เรสสิเด้นท์ ปี สาม สอง หนึ่ง จะตื่นมาทำแผลและเปลี่ยนสายยางให้ผู้ป่วยกันตั้งแต่ตีห้า เพื่อให้เสร็จก่อนอาจารย์มา "ราวนด์" ตอน ๗ โมงเช้า อาจารย์แผนกยูโร มีวัฒนธรรมการทำงานขยันอย่างนี้ต่อๆ กันมาจนทุกคนรู้กัน ไม่ต้องมีการกำชับกัน
จำได้ว่า ซีเนียร์ เรสสิเด้นท์ ตอนนั้นคือ พี่ธงชัย พรรณลาภ ที่ขณะนี้เป็นประธานสหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยมหิดล ท่านเป็นคนใจดี ไม่ดุน้องๆ และช่วยให้คำแนะนำ หรือสอนน้องๆ ดีมาก อาจารย์หัวหน้าหน่วย ยูโร คือ ศ. นพ. สัมพันธ์ ตันติวงษ์ ซึ่งก็ใจดีมาก รองหัวหน้าคือ อาจารย์หมอ ตุ๊ ชัยวัฒน์ อาวุโสถัดมาคือ อาจารย์หมอโชติ พานิชกุล
งานตอนเช้าที่ใช้เวลามากที่สุดคือ งาน "เออริเกต แบลดเดอร์" (irrgate bladder) คือเอาน้ำเกลือล้างก้อนเลือดที่อยู่ภายในกระเพาะปัสสาวะออกไห้หมดและน้ำออกมาใส ซึ่งจะช่วยให้ท่อยางสวนปัสสาวะไม่ตัน การที่ท่อตัน จะทำให้เกิดการติดเชื้อ และโรคแทรกซ้อนอื่นๆ ตามมา เรื่องท่อตันนี้พวก นศพ. จะท่องกันขึ้นใจ ว่าไม่ว่าท่ออะไรก็ตามในร่างกาย ถ้าเกิดอุดตัน โรคติดเชื้อจะตามมาทันที
งานเปลี่ยนท่อสวนปัสสาวะส่วนใหญ่ทำได้ไม่ยาก แต่บางครั้งอินเทิร์นมือใหม่ก็เหงื่อตก เพราะท่อปัสสาวะคนไข้บางคนตีบ สวนยาก แต่ที่เราทำด้วยความยากลำบาก และเห็นใจคนไข้ที่สุดคืองานใส่แท่งเหล็กถ่างท่อปัสสาวะในคนไข้ที่ท่อปัสสาวะตีบ เหล็กชิ้นมันใหญ่ เวลาใส่แท่งเหล็กเราทาเยลลี่ยาชาก่อน แต่มันก็เจ็บสุดฤทธิ์อยู่ดี คนที่ท่อปัสสาวะตีบส่วนใหญ่เกิดจากเป็นโรคหนองในเรื้อรัง
วิจารณ์ พานิช
๗ เม.ย. ๕๐
