เมื่อวันเสาร์ที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๕๐ ดิฉันไปทำหน้าที่ “กองเชียร์” คุณไพฑูรย์ ช่วงฉ่ำ ในการสอบเค้าโครงวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยบูรพา บางแสน ซึ่ง ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ได้เขียนถึงไปแล้ว (ที่นี่) เราเดินทางไปพร้อมกันด้วยรถของคุณไพฑูรย์ สามีของคุณไพฑูรย์ทำหน้าที่สารถีกิตติมศักดิ์
ดิฉันและคุณไพฑูรย์นัดพบกันที่ปากซอยพหลโยธิน ๔๗ หน้าโรงเรียนสารวิทยา เวลา ๐๖.๓๐ น.เพื่อไปรับ ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ที่บ้านแถวปากเกร็ด คุณเก๋ เลขานุการของอาจารย์วิจารณ์เขียนแผนที่การเดินทางให้คุณไพฑูรย์ไว้แล้ว แต่ดิฉันอ่านแผนที่ไม่เก่ง ต้องฟังคนบอกเล่าจึงจะนึกภาพออกและเป็นคนที่มักจะหลงทางบ่อยๆ คืนวันที่ ๓๐ ดิฉันจึงโทรศัพท์ถามเส้นทางกับคนขับรถของอาจารย์วิจารณ์อีกครั้ง คราวนี้ไม่หลงไปถึงบ้านอาจารย์วิจารณ์ก่อนเวลานัดหมาย
เราเดินทางแบบไม่เร่งรีบมาก นั่งรถสบายๆ จึงได้คุยกันหลากหลายเรื่องราว ตั้งแต่เรื่องรถ ราคารถ การใช้งาน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการจัด KM Workshop ให้กับหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้เขานำ KM ไปใช้ ซึ่งพบว่ามีทั้งความสำเร็จและความล้มเหลว อาจารย์วิจารณ์บอกเคล็ดในการ deal กับหน่วยงานที่ไม่ค่อยเข้าใจ KM และไม่มี road map ที่ชัดเจน
การคุยกันทำให้เห็นว่าความสามารถในการซึมซับความรู้ความคิดเรื่อง KM ของคนทำงานหรือคนที่ผ่าน workshop แตกต่างกัน บางคนได้คลุกคลีอยู่ใกล้ๆ แต่ไม่เข้าใจ KM ก็มี คนที่เข้าใจและนำ KM ไปใช้ได้ดี น่าจะเป็นคนที่เปิดใจ ดิฉันมีข้อสังเกตว่าคนที่เข้าใจและใช้ KM จะมองเห็น ยกย่อง และชื่นชมความสำเร็จของผู้อื่น
อาจารย์วิจารณ์และคุณไพฑูรย์คุยกันว่า AI และ OM เหมือนๆ กัน แต่มาจากคนละ school เวลาไปเป็นวิทยากรบางครั้งต้องมีคำภาษาอังกฤษขลังๆ บ้าง แต่อย่าไปยึดติดมาก
คุณไพฑูรย์เล่าเรื่อง รพ.บางแห่งที่มีการใช้ KM อย่างน่าชื่นชม เช่น รพ.ค่ายฯ รพ.พิจิตร ดิฉันเงี่ยหูฟังว่ามีเรื่องดีๆ อะไรเกี่ยวกับเบาหวานบ้าง ได้ยินว่าที่ รพ.พิจิตรมีนวัตกรรมเกี่ยวกับการฉีดอินซูลิน เจ้าหน้าที่เรียนรู้วิธีการนี้มาจากผู้ป่วย ผู้ป่วยบอกว่าถ้าฉีดอินซูลินที่เย็นๆ (เพิ่งเอาออกจากตู้เย็น) อินซูลินจะไม่ดูดซึมและฉีดแล้วเจ็บ พยาบาลจึงค้นหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้ ค้นหาว่าที่อื่นเขาทำอย่างไร คุยร่วมกันแล้วสร้างวิธีการฉีดอินซูลินขึ้นมา มีการทดสอบและเก็บข้อมูลว่าใช้แล้วได้ผลดี ดิฉันจะติดตามเอารายละเอียดมาเล่าในภายหลัง
ดิฉันบ่นๆ ถึงเรื่อง รพ.บางแห่งอยากจะขอมาดูงานที่ รพ.เทพธารินทร์ ทั้งๆ ที่ในจังหวัดของตนเองก็มี รพ.ที่มีผลงานด้านเบาหวานดีๆ จนได้รับรางวัลมาแล้ว ทำไมคนถึงมองข้ามและไม่คิดที่จะเรียนรู้จากเพื่อนที่อยู่ใกล้ตัว การเรียนรู้ไม่ใช่มีครั้งเดียว แต่จะต้องต่อเนื่องไปเรื่อยๆ ไม่รู้จบ
เราเดินทางไปถึงคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ก่อนเวลาสอบเป็นชั่วโมง ดิฉันอ่านเค้าโครงวิทยานิพนธ์ของคุณไพฑูรย์คร่าวๆ เพื่อให้รู้ภาพรวม เพราะดิฉันจะทำหน้าที่คอยจดบันทึกคำถาม-คำตอบของกรรมการแต่ละท่านไว้ให้คุณไพฑูรย์
การสอบของคุณไพฑูรย์ผ่านไปด้วยดี คุณไพฑูรย์ตอบคำถามต่างๆ ด้วยความมั่นใจ ดิฉันประทับใจ Prof.Dr.John Wilson ที่ดิฉันเข้าใจว่าท่านอยู่นอกวง KM ท่านตั้งคำถามที่คุณไพฑูรย์พยายามอธิบายอยู่นานท่านก็ยังไม่เข้าใจ จนกระทั่งอาจารย์วิจารณ์แนะให้ใช้เรื่องเล่า อาจารย์ John จึงเข้าใจ อาจารย์วิจารณ์อธิบายในภายหลังว่าการตีความและอธิบายนั้นมีความรู้ไม่ครบ ต้องอาศัยเรื่องเล่าและนี่เป็นพลังของเรื่องเล่า
หลังสอบเสร็จคุณไพฑูรย์และเพื่อนนิสิตพาเราไปรับประทานอาหารทะเลที่ร้านเจ๊อ่วย (ไม่แน่ใจเรื่องชื่อร้าน) ที่อ่างศิลา ก่อนเดินทางกลับกรุงเทพ พร้อมของฝากจากเมืองชลคนละถุงใหญ่ ตลอดการเดินทางทั้งไปและกลับ เรามีเรื่องคุยกันไม่หยุด ไม่มีใครได้หลับเลย
วัลลา ตันตโยทัย
