ผมเปิดไฟล์เก่าๆ (ตั้งแต่ปีใหม่) ดู พบไฟล์ๆ หนึ่งเป็นคำถามเกี่ยวกับเรื่อง KM ที่ผมคงจะลืมตอบไป ...ต้องขออภัยท่านผู้ถามด้วยนะครับ ท่านเขียนมาว่า....
เรียน ดร.ประพนธ์
ดิฉันกำลังศึกษาในเรื่องของ KM เพื่อนำมาทำวิจัยให้กับมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง โดยในเรื่องของงานวิจัยจะเป็นไปในแนวที่ต้องการวัดระดับความรู้ความเข้าใจของอาจารย์ในมหาวิทยาลัยว่ามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องของ KMมากน้อยเพียงใด เนื่องจากมหาวิทยาลัยแห่งนี้มีนโยบายที่จะให้อาจารย์ในมหาวิทยาลัยออกไปให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่อง KM กับชาวบ้านในชุมชน จึงต้องทำงานวิจัยชิ้นนี้ขึ้นมาเพื่อที่จะได้วัดว่าอาจารย์มีความสามารถหรือมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่อง KM มากพอที่จะสามารถนำความรู้ไปเผยแพร่แก่บุคคลอื่นได้ แต่ปัญหาของดิฉันคือดิฉันยังไม่ค่อยเข้าใจว่า KM คืออะไร (อ่านบทความมาเยอะแล้วเหมือนกันแต่ไม่ค่อยเข้าใจนัก เพราะไม่มีพื้นฐานในเรื่องนี้) และหากดิฉันต้องการวัดความรู้ความเข้าใจของอาจารย์โดยการออกแบบสอบถามดิฉันควรจะออกหรือตั้งคำถามแบบไหนที่จะสามารถวัดได้ ขอคำแนะนำ ด้วยนะคะ
ด้วยความเคารพอย่างสูง
....เป็นคำถามที่ตรงไปตรงมา แต่ทว่ายากที่จะตอบนะครับ และนี่คือสาเหตุที่ทำให้ผมไม่สามารถตอบเมล์นี้ได้อย่างทันทีทันใดเหมือนเมล์ทั่วๆ ไป ทำให้ผมต้อง copy เมล์นี้ไว้และในที่สุดก็เลยหลงลืมไปเลย (รู้สึกผิดจริงๆ ครับ) ขอทบทวนคำถามโดยเรียบเรียงใหม่ให้เป็นข้อๆ ดังนี้:
ข้อ 1. มหาวิทยาลัยนี้มีนโยบายที่ต้องการจะให้อาจารย์ให้ความรู้เรื่อง KM กับชาวบ้านในชุมชน (คำถามของผมก็คือให้ชาวบ้านรู้ KM ไปทำไม? ...ตรงนี้ต้องตอบให้ได้ด้วยครับ)
ข้อ 2. ถ้าจะทำข้อ 1 ได้อาจารย์ต้องมีความเข้าใจใน KM ก่อน (คำถามของผมก็คือ ต้องเข้าใจแค่ไหน แค่งูๆ ปลาๆ จะได้ไหม หรือต้องเข้าใจอย่างลึกซึ้งผ่านการทำจริง)
ข้อ 3. เพื่อที่จะได้ทราบระดับความรู้ความเข้าใจของอาจารย์ทั้งมหาวิทยาลัยในเรื่อง KM ก็เลยเกิดความคิดว่าน่าจะทำวิจัยเพื่อให้ได้ภาพทั้งหมดก่อน (แน่ใจนะครับว่าเป็นวิจัย - Research ไม่ใช่แค่สำรวจ - Survey หรือว่าเป็น Survey Research?)
ข้อ 4. ถ้าจะทำวิจัยได้ นักวิจัยคงต้องเข้าใจสิ่งที่ตัวเองกำลังจะใช้ไปวัดคนอื่นด้วย เพราะถ้าหากนักวิจัยยังไม่เข้าใจว่า KM คืออะไร? แล้วจะออกแบบ “แบบสอบถาม” หรือออกแบบ “กระบวนการวิจัย” ได้อย่างไร?
นี่แหละครับที่ผมบอกว่า เมล์นี้ไม่ใช่เมล์ธรรมดาเพราะว่ามีคำถามซ้อนกันอยู่หลายระดับ ซึ่งผมจับประเด็นได้ 4 ข้อด้วยกัน ส่วนการตอบก็คงจะต้องย้อนทางโดยเริ่มจากข้อสุดท้ายก่อนว่า ...ถ้าจะทำวิจัยเรื่องนี้ นักวิจัยคงต้องเข้าใจเรื่อง KM อย่างถ่องแท้ก่อน จึงจะสามารถออกแบบเครื่องมือวิจัยได้ ส่วนหัวใจของงานวิจัยชิ้นนี้คงไม่ได้อยู่ที่การสำรวจความพร้อมของอาจารย์ในเรื่อง KM หากแต่น่าอยู่ตรงที่ว่า....จะมีวิธีการพัฒนาอาจารย์ทั้งหลายในเรื่อง KM นี้ได้อย่างไรเพื่อให้ท่านสามารถนำเครื่องมือตัวนี้ไปใช้งานต่อไปได้ สรุปว่าผมก็ยังไม่สามารถตอบเมล์นี้ได้อยู่ดี คงต้องรบกวน gotoknow community แล้วล่ะครับ ใครมี idea อะไรดีๆ ขอคำแนะนำด้วยนะครับ
เรียน อ.ดร.ประพนธ์ค่ะ
บันทึกนี้ผมว่าค่อนข้างแปลกนะครับ เพราะตอนแรกผมเองก็คิดว่าผมมีคำตอบ แต่พอเขียนเข้าจริงๆ กลายเป็นการทวนคำถามไปซะเนี่ย!
พอมาอ่านของ คุณติ๋ว ก็รู้สึกว่าออกมาคล้ายๆ กัน ไม่ทราบว่ามีท่านอื่นพอจะช่วยได้ไหมครับ ...หลายหัวดีกว่าหัวเดียวครับ