มันอยู่ที่การเรียนรู้และถอดบทเรียนนั้นมาเป็นองค์ความรู้ต่างหาก

       องค์ความรู้ได้ถูกถ่ายทอดผ่านประสบการณ์ เวทีสาธารณะ และคนดีคิดดีของแต่ละจังหวัด หนทางหนึ่งและเป็นวิธีการสำคัญคือ การค้นหา "ทุนมนุษย์" ในท้องถิ่น

          การค้นหาทุน เป็นการถอดองค์ความรู้ของชุมชนว่า หากภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรระหว่างประเทศ หรือภาคประชาชนด้วยกันในการลงพื้นที่ช่วยเหลือ ต้องเรียนรู้ก่อนว่า มีใครบ้างในพื้นที่ที่มีศักยภาพ มีประสบการณ์ มีความเข้มแข็ง รู้จักท้องถิ่น รู้จักจิตใจคนในชุมชนนั้น มาเริ่มต้นสร้างความเข้มแข็งให้ท้องถิ่นลงไปถึงแต่ละครัวเรือนกัน เช่น เรารู้ว่ามีใครเก่งบ้าง เก่งเรื่องอะไร? โดยสังคมต้องการคนเหล่านี้มาช่วยทำงาน เพื่อให้เขากลับไปสร้างสังคมของเขาใหม่ เพราะคนเหล่านี้เชื่อว่าคนในท้องถิ่นรักและเคารพ การลงพื้นที่จึงไม่ใช่ลงไปดูแต่ไปค้นหาด้วยว่า มีทุนทางสังคมแบบนี้เหลือตั้งต้นอีกเท่าไร?

         คนที่พร้อมจะทำงาน มีศักยภาพ มีพลังในตัวเพียงพอจะพลิกฟื้นสังคม รัฐและหน่วยงานเกี่ยวข้องต้องสนับสนุนพวกเขาให้มีส่วนร่วมตัดสินใจ มีส่วนจัดการขับเคลื่อนชุมชน

บทเรียนที่ได้รับจากการร่วมขับเคลื่อนจังหวัดบูรณาการนี้ คือ

1.   อยากให้มองเป็นโอกาสในการสร้าง การจัดการวิธีการ รูปแบบการขับเคลื่อน หากทำได้เราจะได้เห็นการแก้ปัญหาอีกหลายๆ อย่างที่ยังมิได้มีการแก้ไขอย่างแท้จริง ศักดิ์ศรีไม่ได้อยู่ที่การให้และการรับ มันอยู่ที่การเรียนรู้และถอดบทเรียนนั้นมาเป็นองค์ความรู้ต่างหาก

2.  การพัฒนาประเทศของสังคมตะวันตกนั้น การลงทุนพัฒนาบุคลากร สนับสนุนการเรียนรู้ โดยรู้จักการเผชิญกับวิกฤต โดยไม่สูญเสียศักดิ์ศรี และสามารถนำไปสู่การแก้ปัญหาได้ฉับไว จังหวะของการถอดบทเรียนเพื่อช่วยให้คนจำนวนมาก ได้เริ่มคิดได้ เนื่องจากสังคมมีทั้งคนคิดเก่งกับคนคิดไม่เป็น เราต้องมาร่วมกันสร้างองค์ความรู้ให้กับสังคมไทย

       เห็นได้จากว่า คนไทยไม่มีระบบการจัดการ เพราะนั่นสังคมไทยขาดการคิดและการทำงานเชิงระบบ รวมถึงการใช้ข้อมูลเชิงระบบ เห็นชัดๆ เรากลับมีปัญหาการจัดการและทีมเวิร์ก

       ฉะนั้นการทำงานเป็นเชิงระบบที่มีปฏิสัมพันธ์สอดคล้องกับความต้องการของสังคม เมื่อนั้นสังคมไทยจะได้พัฒนาอีกระดับหนึ่ง ส่งผลให้เห็นว่าคนไทยไม่วางแผนว่า หากเกิดอะไรขึ้น เราจะจัดการกับมันได้อย่างไร ให้เป็นข้อมูลที่มีระบบ คิดวิเคราะห์อย่างอาศัยเหตุและผล  มันก็ช่วยสร้างความมั่นคงในชีวิตได้