เมื่อหลายวันก่อนผมได้เป็นประธานกรรมการประเมินคุณภาพหน่วยงานหนึ่งของสถาบัน (ขออนุญาตไม่บอกชื่อหน่วยงาน) สิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมเข้าใจบทบาทของผู้นำมากขึ้นทีเดียว
ผมได้ตั้งคำถามหนึ่งให้กับบุคลากรทุกระดับในหน่วยงานนี้ (โดยไม่ได้ถามพร้อมกัน) ว่า อะไรคือความท้าทายของหน่วยงานคุณในอนาคต
คำตอบที่ผมได้รับจากบุคลากรในระดับปฏิบัติงานคือ อะไรที่เป็นความประสงค์ของผู้บริหารเราจะทำให้ได้ ผมจึงถามต่อไปว่า แล้วคุณรู้หรือเปล่าว่า หัวหน้าคุณเขามีความประสงค์จะทำพาหน่วยงานไปทิศทางไหน คำตอบคือ ไม่ทราบ ผมถามต่อว่า แล้วหน่วยงานคุณจะพัฒนาได้อย่างไร คำตอบคือ ปัจจุบันเราทำดีที่สุดแล้ว คือ ทำงานประจำที่เรารับผิดชอบ และงานอะไรก็ตามที่เกิดขึ้นและเราเห็นว่าจำเป็นต้องทำ เราก็จะทำโดยไม่ต้องสั่งอะไร ผมถามต่อไปว่า ในใจของคุณ คุณคิดว่าอะไรคือเป้าหมายของหน่วยงานที่ควรจะเป็น พวกเขาตอบผมว่า มีเยอะครับ แล้วเขาก็วาดภาพเหล่านั้นให้ผมเห็น ผมถามต่อไปว่า ผู้บริหารคุณรู้หรือเปล่าถึงภาพฝันอันนี้ เจ้าหน้าที่ตอบผมว่า เราเคยบอกแล้ว แต่ท่านอาจมองไม่เห็นภาพนี้ก็ได้ เพราะท่านไม่รู้ลึกเกี่ยวกับองค์กร แล้วผมถามเขาว่า หัวหน้าของคุณฟังคุณพูดใหม พวกเขาตอบอย่างพร้อมเพรียงว่า แม้เสียงมดในหน่วยงาน หัวหน้าเราก็รับฟังครับ
ในคำถามเดียวกันผมถามผู้บริหารหน่วยงาน ผมพบอย่างที่เจ้าหน้าที่ตอบ คือ ภาพขององค์กรในอนาคตยังไม่มีสำหรับผู้บริหาร
ผมมองว่า วิสัยทัศน์เป็นเรื่องจำเป็นสำหรับผู้บริหารครับ วิสัยทัศน์ทำให้เกิดแรงกระตุ้นแก่ทีมงาน ทำให้เกิดเป้าหมายขององค์กรที่ชัดเจน และนี้คือสิ่งจำเป็นสำหรับผู้บริหาร ซึ่งไม่จำเป็นต้องรู้หรือทำเป็น เพราะจริงๆ คนที่จะทำมีอยู่แล้ว
ถ้าผู้บริหารไม่สามารถสร้างวิสัยทัศน์ให้กับองค์กรได้ ก็ไม่จำเป็นต้องมีครับ เพราะงานประจำเจ้าหน้าที่เขาเก่งกว่าอยู่แล้ว
ผมพบว่า มีหลายโรงเรียนที่ผมไปนิเทศน์ ทุ่มงบทำให้สร้างห้องโน้นห้องนี้ ปรับสวนหย่อมโรงเรียน ถนนโรงเรียน แต่ไม่มองในมุมของการปรับปรุงคุณภาพการจัดการเรียนการสอน อันเนื่องจากผู้บริหารเหล่านั้นตอบคำถามไม่ได้ว่า หัวใจสำคัญของโรงเรียคืออะไร (จริงๆ คือการจัดการเรียนการสอน) จึงมองคุณภาพของโรงเรียนจากวัตถุที่เอามาประดับโรงเรียน เพราะนั่นคือวิสัยทัศน์ของเขา
เอาล่ะครับ มองคนอื่นมาเยอะ มองตัวเองบ้างครับ ในฐานะที่เป็นรองฝ่ายวิชาการและวิจัย ผมมีวิสัยทัศน์อย่างไร?
