ชีวิตนักการทูตเพื่อการเรียนรู้

ทูตทำอะไรในวันๆ หนึ่ง 

เช้า-เมื่อเดินทางถึงที่ทำงาน สิ่งแรกที่ทำก็คือการเดินสำรวจความเรียบร้อยของสถานทูต เพราะสถานทูตไทยส่วนใหญ่ไม่มียามรักษาความปลอดภัย (ตามประสาประเทศที่มีงบประมาณน้อย) บางแห่งจะมีเพียงคนดูแลสถานทูตซึ่งก็มักจะเป็นคนเก่าแก่ การเดินตรวจดูสถานทูตถือเป็นเรื่องสำคัญและเป็นหลักการรักษาความปลอดภัยเบื้องต้นที่นักการทูตจะต้องเรียนรู้ทุกคน โดยเฉพาะในยุคที่มีการก่อการร้ายแพร่ระบาดไปทั่วโลก การระวังย่อมดีกว่าไม่ระวังเลย

เมื่อดูว่าทุกอย่างเรียบร้อยก็จะมาดูงานที่โต๊ะทำงานของแต่ละคน นักการทูตทุกคนจะได้รับการฝึกมาอย่างดีว่าอะไรคืองาน งานแต่ละชิ้นมีความสำคัญและลำดับความเร่งด่วนอย่างไร มีวิธีการที่จะดำเนินการอย่างไร เหล่านี้เป็นสิ่งที่นักการทูตทุกคนปฎิบัติมาอย่างยาวนานจากประสบการณ์ของการประจำการในต่างประเทศ

การตามข่าวในแต่ละวันเป็นงานและเป็นหน้าที่สำคัญยิ่งของนักการทูตในทุกๆ วัน หลักการก็คือ จะต้องรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในประเทศที่เราอยู่และประเทศที่ดูแลด้วย (บางครั้งสถานทูตดูแลประเทศอื่นอีกหลายประเทศ) ก็หมายความว่าในแต่ละวันนักการทูตจะต้องอ่านข่าวหนังสือพิมพ์หลายสิบฉบับทั้งการเมือง เศรษฐกิจและสังคมและพิจารณาว่าข่าวใดสำคัญ ข่าวใดมีผลกระทบต่อประเทศไทยหรือไม่อย่างไร นอกจากข่าวแล้วก็จะมีโทรเลขที่เข้ามาจากกระทรวงในช่วงกลางคืนหรือจากหน่วยงานอื่นซึ่งส่วนใหญ่เป็นเรื่องที่จะต้องพิจารณาดำเนินการต่อไปตามลำดับความสำคัญ

หลังจากนั้น เมื่อเจ้าหน้าที่ทุกคนมาถึงสถานทูต โดยเฉพาะท่านทูต ก็จะมีการประชุมหารือของเจ้าหน้าที่ทุกคนเพื่อดูว่างานต่างๆ ที่ทำอยู่มีอะไรต้องติดตาม แก้ไขปัญหารวมทั้งพิจารณานำเรื่องใหม่เข้าสู่การหารือเพื่อมอบหมายและให้มีการดำเนินการต่อไป

การประชุมแบบนี้เป็นการประชุมที่รวมข้าราชการจากทุกหน่วยที่ประจำอยู่ในสถานทูต ไม่ว่าจะเป็นนักการทูตจากกระทรวงการต่างประเทศ ข้าราชการจากกระทรวงพาณิชย์หรือหน่วยราชการอื่นๆ เช่นทหาร ศุลกากร ข่าวกรอง ทุกคนจะร่วมกันคิด ร่วมกันทำงานเป็นทีมที่เรียกว่าทีมไทยแลนด์ เพราะเมื่ออยู่ในต่างประเทศทุกคนเป็นข้าราชการในรัฐบาลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ของไทยด้วยกันทุกคน

ในช่วงสายๆ นี้มักจะมีบุคคลต่างๆ มาหาท่านทูต ทั้งบุคคลสำคัญของรัฐบาลของประเทศนั้นหรือคณะทูตประเทศต่างๆ ที่อยู่ในประเทศนั้น ซึ่งเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องก็จะต้องเข้าร่วมหารือและเพื่อจดบันทึกการสนทนาเพื่อจะรายงานต่อกระทรวงต่อไป หากเป็นการนัดหมายล่วงหน้า เจ้าหน้าที่ก็จะต้องจัดเตรียมข้อมูลและประเด็นการสนทนาเตรียมไว้ให้ท่านทูตล่วงหน้า

ข้อมูลที่เตรียมไว้นี้มีความสำคัญมาก เพราะในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่เรียกว่าทวิภาคี (หรือสองฝ่าย) นั้นครอบคลุมในทุกๆ เรื่องของประเทศไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเมือง เศรษฐกิจและสังคม เจ้าหน้าที่จะต้องไปหาข้อมูลมาให้ได้ว่าภูมิหลังของเรื่องนั้นเป็นมาอย่างไร มีสถานะปัจจุบันอย่างไร มีปัญหาอุปสรรคอย่างไรและแนวที่จะดำเนินการในอนาคตจะเป็นอย่างไรและสุดท้ายคาดว่าหากทำแบบนี้จะมีผลอย่างใดเกิดขึ้น

ในส่วนของเจ้าหน้าที่กงสุล ก็มีหน้าที่ประจำที่ชัดเจนคือในแผนกวีซ่าจะมีคนมาขอวีซ่าตั้งแต่เช้า รวมทั้งคนไทยที่มาติดต่อในเรื่องที่เกี่ยวกับงานทะเบียนราษฎร์ อันได้แก่ แจ้งต่ออายุหนังสือเดินทาง แจ้งเกิด แจ้งตาย แจ้งแต่งงานแจ้งหย่าแจ้งเปลี่ยนชื่อแจ้งหนังสือเดินทางหาย แจ้งบัตรประชาชนหายจนกระทั่งแจ้งว่าทะเลาะกับแฟนฝรั่ง เหล่านี้ล้วนแต่เป็นงานประจำของเจ้าหน้าที่กงสุลที่จะต้องปฏิบัติเป็นประจำทุกวัน ซึ่งในหลายครั้งเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่คนไทยมาขอความช่วยเหลือ ไม่เว้นแม้วันหยุดราชการ เช่นหากคนไทยไปเที่ยวในต่างประเทศเกิดทำหนังสือเดินทางหาย เจ้าหน้าที่กงสุลก็จะต้องมาทำงานในวันหยุดเพื่อออกเอกสารเดินทางให้เดินทางกลับประเทศไทย...งานกงสุลในต่างประเทศจึงไม่มีวันหยุด........

(มีต่อ)