อ.จำนงครับ ที่จริงครูความรู้ก็ยังมีความสำคัญอยู่ ผมเข้าใจว่า บทบาทหลักของหน่วยงานควรเป็นครูกระบวนการหรือนักจัดการความรู้

ภาพฝันในจินตนาการคือ

ชาวบ้านรวมตัวกันเป็นกลุ่มองค์กรอย่างหลากหลายทั้งการเงิน สวัสดิการ อาชีพ วิสาหกิจชุมชน จัดการทรัพยากร สุขภาพ ประวัติศาสตร์ชุมชน เป็นต้น ในและกลุ่มย่อมมีผู้นำ รวมทั้งผู้นำทางการคือกำนันผู้ใหญ่บ้านและอบต.

คุณกิจก็คือผู้ปฏิบัติหรือคนที่อยู่หน้างานในแต่ละเรื่องทั้งบทบาทสมาชิกและกรรมการ

กระบวนการเรียนรู้เรื่องแผนแม่บทชุมชนคือ กระบวนการเรียนรู้ตนเอง ชุมชนและโลกเพื่อให้เกิดการระเบิดจากภายในคือเกิดสำนึกและตระหนักในพลังของการพึ่งตนเองและพึ่งพากันภายในเพื่อเชื่อมโยงกับภายนอกอย่างรู้เท่าทันและเท่าเทียม

ชุมชนนครศรีธรรมราชได้ผ่านการฝึกฝนกระบวนการเหล่านี้มาพอสมควรตั้งแต่UNDPจับมือกับมูลนิธิหมู่บ้าน สำนักงานเกษตรและธกส. ต่อมาก็กองทุนเพื่อสังคม(SIF) พอช.และสภาพัฒน์ฯ

การใช้KMเข้ามาเสริม คือ การจัดขบวนส่วนราชการให้เกิดการทำงานอย่างบูรณาการทั้งรัฐท้องถิ่น ส่วนภูมิภาคและส่วนกลางทั้งภายในกรมและระหว่างกรม รวมทั้งการจัดขบวนของภาคประชาชนให้เกิดการบูรณาการเป็นขบวนฝูงปลาตะเพียนที่มีเป้าหมายเดียวกัน นำเข้าเชื่อมโยงกับส่วนราชการเป็นขบวนArea-Based Collaborative โดยใช้พื้นที่เป็นฐาน ชุมชน ส่วนราชการ เอกชนและวิชาการเข้ามาร่วมมือกัน

การใช้KMเข้ามาเสริม คือ การจัดบทบาทของภาคีความร่วมมือ ซึ่งผมเห็นว่าส่วนราชการ 5 หน่วยงานควรทำหน้าที่เป็นคุณอำนวยและคุณเอื้อ โดยที่กศน.ควรเป็นคุณอำนวยของคุณอำนวยอีกทีหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่ใครเก่งกว่าใคร แต่เป็นบทบาทตามภารกิจและหน้าที่ที่แตกต่างกันเท่านั้นเอง

KMไม่มีใครเก่งกว่าใคร ทุกคนมีความสำคัญเท่าเทียมกัน ทำหน้าที่ของตนให้ดีที่สุด ถ้าจะเก่งกว่าก็คือ เก่งกว่าตัวเองในอดีต

KMคือการปฏิบัติธรรม ถ้าจะเก่งขึ้นก็คือ ทำหน้าที่ได้ดีขึ้น เกิดประโยชน์กับตนเอง ผู้อื่น และส่วนรวม มีความสุข เข้าถึง อิสรภาพและปล่อยวาง

ในยุคนี้ ครูความรู้มีความจำเป็นน้อยลง เพราะมีอยู่ทั่วไป หาได้จากทุกทิศทาง บุกเข้าถึงบ้านทุกวัน แต่ครูกระบวนการมีความจำเป็นและหาได้ยาก เพราะเป็นผู้ช่วยให้ความรู้ผุดบังเกิดขึ้นจากภายในซึ่งมีศักยภาพในการต่อยอดได้อย่างสอดคล้องเหมาะสมและมีความยั่งยืนกว่า

เปรียบความรู้เป็นรายได้ แต่การเรียนรู้เป็นทุน รายได้ใช้ก็หมดไป แต่ทุนใช้ได้ไม่หมด

ครูที่สร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นในตัวนักเรียน(คุณกิจ)จึงมีค่ามหาศาล

อย่างไรก็ตาม KMถือว่าคุณกิจก็เป็นครูของคุณอำนวยด้วย เพราะทุกคนเป็นนักเรียน

พูดให้ถูกแล้วKMถือว่าทุกคนเป็นกัลยาณมิตรที่มีส่วนช่วยให้ตัวเราเจริญเติบโต ทำประโยชน์ตน ประโยชน์ผู้อื่นและประโยชน์ร่วมกันได้อย่างสมบูรณ์ยิ่งๆขึ้น