ระบบสร้างสรรค์ปัญญาอเมริกัน (3)

         โปรดอ่านตอนที่ 1 (click) และตอนที่ 2 (click) ก่อนนะครับ

                                  

                                         Edward O. Wilson

         ในตอนที่ 3 นี้   จะเล่าเรื่องของ Edward O. Wilson    ผู้ริเริ่มใช้คำว่า biodiversity ที่คำไทยคือ   ความหลากหลายทางชีวภาพ   แต่ความเป็นหนึ่งเดียวและการต่อสู้ทางวิชาการของ E.O. Wilson อยู่ที่ sociobiology   เริ่มโดยการเขียนหนังสือชื่อ  Sociobiology : The New Synthesis ในปี ค.ศ. 1975   และนี่คือข้อพิสูจน์ความเป็นคนที่ "make a difference" ของ ศ. วิลสัน   ซึ่งทั้งถูกต่อต้าน  คัดค้าน  เอาน้ำสาด  จน ศ. วิลสันเองก็แหยง   เพราะท่านเสนอความเห็นจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่ายีนมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต (รวมทั้งคน) อย่างไร   และเสนอว่าสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติมีอิทธิพลเชื่อมโยงถึงกันหมด   ในลักษณะคล้าย ๆ กับ "เด็ดดอกไม้ สะเทือนถึงดวงดาว"   ศ. วิลสันมีความเห็นว่าในวิวัฒนาการนั้น   สิ่งที่ดำรงอยู่คือยีน   ไม่ใช่ตัวสิ่งมีชีวิต   คือมีความเห็นเหมือนเรื่อง The Selfish Gene โดย Richard Dawkins นั่นเอง   การที่ ศ. วิลสันถูกต่อต้านอย่างรุนแรงถึงขนาดโดนเอาน้ำสาด   ก็เพราะเขาหาว่าความคิดเห็นของท่านเป็นลักษณะเหยียดเชื้อชาติ (racist)

         เข้าใจว่ามีเหตุผลลึก ๆ อยู่ด้วย   คือข้อเสนอว่าพฤติกรรมขึ้นกับยีนและวิวัฒนาการ   เป็นการท้าทายมหาปรมาจารย์ด้านจิตวิทยา B.F Skinner  เจ้าสำนัก behaviorism ซึ่งเชื่อว่าพฤติกรรมที่ไม่ดี  เช่น  การแย่งกันเป็นใหญ่   ความอิจฉาริษยา  ฯลฯ สามารถแก้ไขได้โดยการเลี้ยงดูช่วงเป็นเด็ก

         ผมไม่มีความรู้ลึกซึ้งพอในเรื่องนี้   ใครสนใจลองใช้ชื่อ Edward O. Wilson ค้นโดย Google ก็จะได้เรื่องราวเกี่ยวกับท่านมากมาย   ประเด็นที่ผมเอามาเล่าก็คือ   การ "make a difference" นั้น   บางทีก็ให้ความเจ็บปวดไม่น้อย   ดังกรณีกาลิเลโอ,  โสกราตีส   รวมทั้งดร. ปรีดี  พนมยงค์,  ดร. ป๋วย  อึ๊งภากรณ์

         Edward O. Wilson เป็นนักกีฏวิทยา   ผู้รักการศึกษามดเป็นชีวิตจิตใจ   ผมมองว่าการศึกษามดของท่าน   ทำให้ท่านมองเห็น "ภาพใหญ่"  ภาพเชื่อมโยง   กลายเป็นบิดาของศาสตร์ว่าด้วยชีววิทยาของจิตวิทยาหรือความเป็นสังคมของสิ่งมีชีวิต

         เป็นคนพิเศษ   เพราะหมกมุ่นกับภาพเล็ก   แต่มองเห็นภาพใหญ่   ภาพเชื่อมโยง

วิจารณ์  พานิช
 23 พ.ย.48