เป็นเรื่องธรรมชาติที่สุดเมื่อมีเหตุ จึงมีผลตามมา ความจริงข้อนี้ถูกประกาศในอริยสัจสี่ (The Four Noble Truths) โดยพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากว่า 2500 ปีมาแล้ว ปัญหาอยู่ที่บางครั้งเมื่อเราต้องการจะ "วัด" ผล เรื่องราวเริ่มไม่ตรงไปตรงมาอย่างที่คิด

ลำพัง 5 senses ของประสาทสัมผัส ไม่มีแม้แต่ประการเดียวที่ fail-proof สัญญานตั้งแต่การเกิดการกระตุ้น มาโดนศูนย์รับ ส่งไปหน่วยประสาท เข้ากระบวนการ แปลผล มีโอกาสมากมายที่ข่าวสารถูกปรับเปลี่ยนแต่งเติม และที่พูดมาแค่กระบวนการทางสรีระแค่นั้น ยังไม่ได้นับกระบวนการทางจิตวิทยา ทางสังคม ที่มีผลไม่น้อยต่อ การรับรู้ ได้ เหมือนกับเวลาที่เราทำกลุ่มสุนทรียสนทนา เริ่มต้นจาก individual consciousness และกนะบวนการได้นำไปสู่ collective consciousness ถึงตอนนั้น การรับรู้ เรื่องเดิมได้ถูกปรุงแต่งเกิดเป็นการรับรู้ที่คัดกรองเคี่ยวกรำ หน่วง ดูดซึมซับอะไรต่อมิอะไรมากมาย เกิดการ "เปลี่ยนแปลง" ขึ้น

ในโลกยุคที่การประเมินผลเข้ามาเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของเราตั้งแต่หน่วยเล็กสุด ไปจนถึงระดับองค์กร ชุมชน ประเทศ แรงกดดันที่เรา ต้องประเมิน เริ่ม taking its toll จากเหตุผลคือการ "สังเกต" ว่าทำแล้วเกิดอะไรขึ้น มาเป็นแต่งเติมด้วย ความคาดหวัง (ซึ่งไม่เหมือนกับ "ความหวัง" นะครับ)

ที่ ม.อ. เรามีหน่วยชีวันตาภิบาล (palliative care unit) ที่จริงๆ ชื่อเป็นทางการ ณ ขณะนี้ประกอบด้วยคณะกรรมการเพื่อพัฒนา palliative care ที่มี full-time staff แค่ 2 คนเท่านั้น มีคำถามเกิดขึ้นเป้นระยะๆว่า "อะไรเป็นตัววัด ทิศทางความสำเร็จของหน่วย"

เมื่อดูจากลักษณะของ "งาน" แล้ว ก็เกิดความสงสัยทันทีว่ามีอะไรที่พอจะ claim ว่าเป็นผลงานของ "หน่วย" ได้จริงหรือ ในเมื่อเราได้บรรยายว่าการทำ palliative care นั้น "ต้อง" เป็นการดูแลที่เป็นองค์รวม เกิดจากความร่วมมือของหลากหลายบุคลากร และสำคัญที่สุดจากผู้ป่วยและญาติ ความสำเร็จ ในการดูแลนั้น "ใคร" จะเป็นคน claim the credit?

ผมเชื่อว่าบุคลากรที่ทำ palliative care นั้น couldn't care less ว่าใครจะเป็นคนได้ credit เพราะเชาเหล่านั้นแค่ตระหนักรู้ว่ากำลังทำอะไรอยู่  และผลทั้งหมดทุ่มเทที่ผู้ป่วยและญาติ ถ้าจะสำเร็จ "ทีม" ทั้งหมดสามารถ share sense of success นั้นได้ ไม่ใช่แค่ individual unit

จริงๆแล้ว ผมคิดว่าที่พูดมานี่ extend ไปถึง "สัมฤทธิ์ผล" ของหน่วยงานทุกระดับ รวมทั้งโรงพยาบาล หรือแม้กระทั่งกระทรวงสาธารณสุขด้วย

ศัลยกรรมจะสำเร็จได้ มีคนเกี่ยวข้องมาตั้งแต่ที่ OPD การอธิบายให้เข้าใจ เจ้าหน้าที่ที่หอผู้ป่วยใน คนงานทำความสะอาด คนซักผ้า คนเปล หมอผ่าตัด พยาธิแพทย์ ตังคนไข้เอง และญาติ ถ้าจะมีการให้ "credit" แล้วตกหล่นใครคนใดคนหนึ่งของทั้งวงจรออกไป ผมคิดว่าจะมีผลกระทบต่อการมอง การประเมิน การวางแผนพัฒนา และในที่สุดจะเกิด "ปัญหา" ขึ้น ตัวอย่างที่ว่านี้เกิดขึ้นกับทุกภาควิชา ทุกหน่วยงาน เพราะตลอดเวลาที่ผ่านมาเราทำงานเป็น "ทีม" ผลเสียจากการไม่ได้ aware ว่าเราทำงานเป็นทีม (และ "ต้อง" เป็นทีมเท่านั้น) มหาศาลมาก เพราะเราจะเผบอไม่ได้ไปดูแล "ส่วนของทีม" ที่เราพึ่งพาอาศัยนั้นอยู่ ในห่วงอันต่อเนื่องทั้งหมดนั้น ถ้าเราไม่ได้ดูแลพยาบาลที่ ward ให้ดี ไม่ได้มีคนเปลที่รับผิดชอบ เล็กๆ น้อยๆ ของการ "หย่อนคุณภาพ" จาก undertaking care of จะค่อยๆ take its toll อย่างช้าๆ จนถึง breakingpoint

ดังนั้นถ้า palliative care ของ ม.อ. จะประกาศ "สัมทธิ์ผล" เมื่อไร คนประกาศจะต้องมาจากพวกเราทุกคนในองค์กร เพราะรับรองได้ว่าผลงานแบบนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะ individual ไม่ว่าจะเป็นคนหรือหน่วย แต่เป็นความสำเร็จองค์รวมที่สามารถ shared ได้ว่าเป้นของผู้ป่วย และญาติ และผู้ดูแลด้วย จึงจะถูกต้อง