เมื่อได้อ่านต้นฉบับหนังสือ ถามคือสอน ถามปลุกปัญญาที่วรพัฒน์ ผมบอกตัวเองว่า นี่คือบันทึกเรื่องราวของ PLC ของครูที่เยี่ยมยอด สะท้อนว่า โรงเรียนวรพัฒน์ไม่ได้ใช้วิธีการ “ปลุกปัญญา” เฉพาะของนักเรียนเท่านั้น แต่ยังมีกุศโลบายนำสู่การ “ปลุกปัญญา” ของครูที่แยบยลยิ่ง
โดยออกแบบให้ “ปรมาจารย์ถามคือสอน” รศ. ดร. สุธีระ ประเสริฐสรรพ์ “เปิดชั้นเรียน” (Open Class) ให้ครูเข้าสังเกตชั้นเรียน “ถามคือสอน” บันทึกวิดีทัศน์เอามาดูซ้ำเพื่อร่วมกันตีความสะท้อนคิดประสบการณ์ในแต่ละชั้นเรียน รวม ๑๙ โครงงาน เอามาตีความหาความหมายเชิงหลักการหรือเชิงทฤษฎี (Abstract Conceptualization ใน Kolb’s Experiential Learning Cycle) ที่ผมตีความว่า จะช่วยหนุนให้ครูได้เรียนรู้ ทั้งความรู้เชิงสาระวิชา (Content Knowledge) ความรู้หรือทักษะด้านการตั้งคำถามเพื่อกระตุ้น หรือหนุนการเรียนรู้ของนักเรียนในแต่ละช่วงวัย (Pedagogic Knowledge) และ ความรู้หรือทักษะในการตั้งคำถามให้เหมาะสมต่อการกระตุ้นให้นักเรียนได้เรียนรู้สาระวิชานั้นๆ (Pedagogic Content Knowledge)
จากกระบวนการสาธิต “ถามคือสอน” แล้วครูนำไปทำกระบวนการ Reflective Dialogic Learning ตามในหนังสือเล่มนี้ โรงเรียนวรพัฒน์สามารถออกแบบการเรียนรู้ต่อเนื่องให้ทั้งนักเรียนและครูได้รับประโยชน์เพิ่มขึ้นได้
ที่ผมนึกออกวิธีหนึ่งคือ บอกนักเรียนให้กลับไปสะท้อนคิดกับตัวเองว่าวันนี้ได้เรียนรู้อะไร ตรงไหนที่ยังสงสัยให้กลับไปค้น วันรุ่งขึ้นนัดมา AAR กัน ว่าได้เรียนรู้อะไรจากการเสวนา (Dialogue) กับอาจารย์ ดร. สุธีระ แล้วครูบันทึกวิดีทัศน์เอามาสะท้อนคิดต่อจากที่บันทึกไว้แล้วในหนังสือ
กระบวนการกระตุ้นการเรียนรู้เพิ่มเติมแก่ครู ที่ผมนึกออกอย่างหนึ่งคือ ในวงเสวนาสะท้อนคิดของครู ตั้งคำถามว่า หากตนทำหน้าที่แทน อ. สุธีระ ในแต่ละช่วงการเสวนากับนักเรียน ตนจะตั้งคำถามที่ต่างจากคำถามของ อ. สุธีระ ว่าอย่างไร เพราะอะไร โดยตั้งเป้าว่า ครูแต่ละคนจะมีความเห็นแตกต่างกัน ไม่มีคำตอบที่ถูกหรือผิด แต่กระบวนการนี้จะช่วยยกระดับสมรรถนะของครู ในการเป็นครู “ถามคือสอน”
ผมเกริ่นนำแนวคิดเช่นนี้ โดยหวังว่าท่านผู้บริหารและครู วรพัฒน์นวสิกขา พาเด็กเติบโตจากภายในผ่านการลงมือทำ จะเกิดแนวคิดใหม่ๆ เพิ่ม ในการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ของโรงเรียน เพื่อ ปลุกปัญญาของทุกคนที่เกี่ยวข้อง เพิ่มขึ้นได้อย่างต่อเนื่องไม่รู้จบ
ขอแสดงความชื่นชม และยินดี ต่อทีมงานของโรงเรียนวรพัฒน์ และ รศ. ดร. สุธีระ ประเสริฐสรรพ์ ที่ร่วมกันค้นพบวิธีการที่ยิ่งใหญ่ ของนวัตกรรมการเรียนรู้ ปลุกปัญญา ที่งอกงามขึ้นจากแผ่นดินไทย
วิจารณ์ พานิช
๑๙ ม.ค. ๒๕๖๙
