"เป้าหมายสูงสุดในการยกระดับการอุดมศึกษาไทยคือ การทำให้มั่นใจว่าบัณฑิตไทยจะได้รับ การศึกษาที่มีมาตรฐานสูงในระดับสากล/ภูมิภาค สามารถ เปิดประตูสู่โอกาสในระดับนานาชาติ และ เสริมสร้างชื่อเสียงของระบบอุดมศึกษาและมหาวิทยาลัยไทยให้เป็นที่ยอมรับทั่วโลก"

                                                                                                            เรียบเรียงโดย อรรถการ สัตยพาณิชย์

          การพัฒนาคุณภาพหลักสูตรระดับอุดมศึกษาให้มีความสามารถในการแข่งขันระดับนานาชาติ เป็นสิ่งที่มีความสำคัญ ทั้งในด้านมาตรฐานการจัดการเรียนการสอน และคุณภาพของบัณฑิตที่สามารถไปศึกษาต่อ ทำงาน หรือวิจัยในต่างประเทศ โดยเฉพาะในด้านการทำงาน การรับรองมาตรฐานระดับนานาชาติ (International Accreditation) เป็นการเตรียมความพร้อมการประกอบอาชีพให้บัณฑิตในอนาคต ซึ่งการประเมินจะอิงตามผลลัพธ์การเรียนรู้ (Outcome Based Education-OBE)  ที่จะช่วยสร้างความมั่นใจว่าหลักสูตรสอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพสากล

          เนื้อหาเรื่อง “ยุทธศาสตร์การอุดมศึกษาไทย: ขับเคลื่อนสู่มาตรฐานโลกด้วย OBE และการรับรองคู่ขนาน” สรุปความจากการรับฟังคำบรรยายในหัวข้อ “การยกระดับคุณภาพหลักสูตรให้ได้รับการรับรองมาตรฐานในระดับนานาชาติ" และหัวข้อ “Preparation for Global Standard and International Recognition of Qualifications on Higher Education” โดย ศ.ดร.ภาวนี นรัตถรักษา ผู้ประสานงานโครงการขับเคลื่อนสถาบันอุดมศึกษาไทยให้ได้รับการรับรองจาก Accreditation Board for Engineering and Technology (ABET) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และสถาบันอุดมศึกษา

วิสัยทัศน์และเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์

          เป้าหมายสูงสุดในการยกระดับการอุดมศึกษาไทยคือ การทำให้มั่นใจว่าบัณฑิตไทยจะได้รับ การศึกษาที่มีมาตรฐานสูงในระดับสากล/ภูมิภาค สามารถ เปิดประตูสู่โอกาสในระดับนานาชาติ และ เสริมสร้างชื่อเสียงของระบบอุดมศึกษาและมหาวิทยาลัยไทยให้เป็นที่ยอมรับทั่วโลก 

กรอบแนวคิดสากลและกลไกหลัก

          การขับเคลื่อนคุณภาพการอุดมศึกษาไทยมุ่งเน้นการปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานโลก โดยมีกลไกสำคัญดังนี้ 

  • อนุสัญญาโลกและมาตรฐานสากล: หัวใจสำคัญคือ อนุสัญญาโลกว่าด้วยการรับรองคุณวุฒิอุดมศึกษาของ UNESCO (UNESCO Global Convention) ซึ่งมุ่งสร้าง การยอมรับคุณวุฒิข้ามประเทศอย่างเป็นธรรม โปร่งใส และเท่าเทียม เพื่ออำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้าย (Mobility) ของนักศึกษา นักวิจัย และบุคลากร
  • ระบบการรับรองมาตรฐานสองระดับ (Dual-Level Accreditation): ระบบนี้ดำเนินการเชื่อมโยงกันภายใต้แนวคิดผลลัพธ์การเรียนรู้ (Outcome-Based Education-OBE)
    • การรับรองมาตรฐานระดับหลักสูตร (Programmatic Accreditation): เน้นการประเมินที่อิงตาม ผลลัพธ์การเรียนรู้ (OBE) และเชื่อมโยงกับการรับรองจากหน่วยงานอิสระระดับนานาชาติในสาขาวิชาชีพหลัก เช่น ABET (Accreditation Board for Engineering and Technology) (วิศวกรรม/เทคโนโลยี), WFME (World Federation for Medical Education) (แพทยศาสตร์), Canberra Accord (คำเต็มคือ Canberra Accord on Architectural Education) (สถาปัตยกรรมศาสตร์), และ Seoul Accord (วิทยาการคำนวณ และคอมพิวเตอร์)
    • การรับรองมาตรฐานระดับสถาบัน (Institutional Accreditation): เน้นที่ ประสิทธิผลทางการศึกษาควบคู่ไปกับการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Educational Effectiveness with Good Governance) โดยสถาบันจะต้องบริหารจัดการในฐานะ มหาวิทยาลัยที่เน้นผลลัพธ์ (Outcome-Based University) 

ยุทธศาสตร์และบทบาทการขับเคลื่อน 

ยุทธศาสตร์มีการแบ่งบทบาทความรับผิดชอบที่ชัดเจนระหว่างกระทรวง อว. และสถาบันอุดมศึกษา:

บทบาทของกระทรวง

การอุดมศึกษาฯ (MHESI) 

ในฐานะผู้ขับเคลื่อน (Enabler)

 บทบาทของมหาวิทยาลัยในฐานะผู้พัฒนา (Developers)    
การปรับปรุงกฎหมาย: แก้ไข พ.ร.บ.การอุดมศึกษา เพื่อให้เกิดความยืดหยุ่นในการรับรองมาตรฐาน    การพัฒนาคุณภาพอาจารย์: พัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง   
  การพัฒนาระบบข้อมูล: พัฒนาแพลตฟอร์มข้อมูลระดับชาติแบบบูรณาการเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจบนฐานหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-Based Decision-Making)    ความเข้าใจในระบบ: พัฒนาความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการรับรองมาตรฐานคุณภาพในทุกระดับของบุคลากร 
  การสร้างเครือข่าย: พัฒนาระบบรับรองหลักสูตรร่วมกับสภาวิชาชีพและสร้างเครือข่ายระดับโลก    ความเป็นผู้นำและการกำกับดูแลกิจการที่ดี: ส่งเสริมภาวะผู้นำที่เข้มแข็งในการจัดลำดับความสำคัญของการรับรองมาตรฐาน 
 

การพัฒนาบุคลากร: จัดตั้ง สถาบันพัฒนาคุณภาพ (QA Academy) 

เพื่อสร้างบุคลากรด้านการประกันคุณภาพในระดับสากล 

   การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย: ดึงดูดนักศึกษา ศิษย์เก่า นายจ้าง ให้เข้ามามีส่วนร่วมใน การร่วมสร้างหลักสูตร (Curriculum Co-creation) 

กรอบแนวคิดใหม่ของหลักสูตรนานาชาติ 

  •           การปรับเปลี่ยนแนวคิด: หลักสูตรนานาชาติถูกปรับเปลี่ยนกรอบแนวคิดจากการเน้น รูปแบบ (Form) ไปสู่การเน้น ผลลัพธ์และมาตรฐานคุณภาพ (Substance) 
  •         เป้าหมายเชิงคุณภาพ (Conclusion): การเปลี่ยนแปลงนี้มีเป้าหมายให้หลักสูตรสามารถ ยกระดับคุณภาพการศึกษาให้สูงกว่ามาตรฐานหลักสูตรการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่กำหนด เพื่อให้ผู้สำเร็จการศึกษามีความสามารถสอดคล้องกับ มาตรฐานคุณภาพที่กำหนดหรือตกลงร่วมกันในระดับนานาชาติ
หลักสูตรนานาชาติแบบเดิม (เน้นรูปแบบ) หลักสูตรนานาชาติแบบใหม่ (เน้นมาตรฐาน)
มีอาจารย์และนักศึกษาต่างชาติ  มีอาจารย์และนักศึกษาที่มีความรู้ความสามารถขั้นต่ำที่ ยอมรับได้ร่วมกันระหว่างประเทศ
มีการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษ หรือภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาไทย  มีการเรียนการสอนโดยเลือกใช้ภาษาที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์หลักสูตร และแนวทาง OBE 
มีความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยต่างชาติผ่าน  MOU แลกเปลี่ยน ร่วมผลิต (เช่น 2+2/3+1)  มีความร่วมมือกับมหาวิทยาลัย/องค์กรต่างชาติที่มี มาตรฐานสากลเป็นที่ยอมรับได้ร่วมกัน

หมายเหตุ: สรุปสาระสำคัญจากการอบรมหลักสูตรส่งเสริมคุณภาพกรรมการสภาสถาบันอุดมศึกษาและผู้บริหารระดับสูงสำหรับสภาสถาบันอุดมศึกษาและผู้บริหาร รุ่นที่ 2 หัวข้อ “การยกระดับคุณภาพหลักสูตรให้ได้รับการรับรองมาตรฐานในระดับนานาชาติ" วันพฤหัสบดีที่ 28 สิงหาคม 2568 ณ ห้องประชุม Somerset ชั้น 5 ณ โรงแรมเดอะเบอร์เคลีย์ ประตูน้ำ กรุงเทพมหานคร และการบรรยายหัวข้อ “Preparation for Global Standard and International Recognition of Qualifications on Higher Education” วันพุธที่ 22 ตุลาคม 2568 ณ ห้องประชุมรพีพัฒน์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร