ฮอร์โมนออกซิโทซิน: เปิดบทบาทสองด้านในมิตรภาพ ที่เร่งความผูกพันและกำหนดขอบเขต

งานวิจัยล่าสุดในสัตว์เผยว่า ฮอร์โมนออกซิโทซินไม่เพียงสร้างความรู้สึกอบอุ่นและไว้วางใจ แต่ยังเร่งกระบวนการสร้างมิตรภาพ และส่งผลให้สัตว์เลือกคบหาเฉพาะผู้ที่คุ้นเคยในขณะที่หลีกเลี่ยงคนแปลกหน้า ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ พบว่าหนูโวลว์ทุ่งหญ้าที่ถูกดัดแปลงพันธุกรรมให้ขาดตัวรับออกซิโทซิน ใช้เวลานานขึ้นกว่าจะแสดงความผูกพันกับเพื่อน และมีแนวโน้มที่จะเลือกคบหาน้อยลงเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมทางสังคม ซึ่งตอกย้ำบทบาทสองด้านของออกซิโทซินในการส่งเสริมความผูกพันภายในกลุ่ม และสร้างขอบเขตกับผู้ที่อยู่นอกกลุ่ม (สรุปโดย Neuroscience News; ประกาศข่าวของ UC Berkeley).

นักวิทยาศาสตร์เลือกใช้หนูโวลว์ทุ่งหญ้า เนื่องจากสัตว์ชนิดนี้สร้างความผูกพันทางสังคมที่มีความจำเพาะเจาะจงและยั่งยืน คล้ายคลึงกับพฤติกรรมของมนุษย์ จึงเป็นต้นแบบที่มีประโยชน์ในการศึกษาทำความเข้าใจกลไกของมิตรภาพ การทดลองล่าสุดที่มุ่งศึกษาความสัมพันธ์แบบเพื่อน ชี้ว่าการทำงานของตัวรับออกซิโทซินส่งผลต่อพฤติกรรมหลัก 3 ด้าน ได้แก่ ความเร็วในการสร้างความผูกพันที่มีการเลือกสรร ความคงทนของความผูกพันเมื่อเผชิญสถานการณ์ทางสังคมที่ซับซ้อน และคุณค่าเชิงแรงจูงใจ (รางวัลทางสังคม) ที่สัตว์ให้แก่เพื่อนที่รู้จัก ผลการทดลองชี้ว่า หนูโวลว์ที่ขาดตัวรับออกซิโทซินแม้จะสามารถสร้างมิตรภาพได้ในที่สุด แต่ก็ใช้เวลานานกว่า อีกทั้งมักไม่แสดงความผูกพันอย่างจำเพาะเจาะจงกับเพื่อนเมื่ออยู่ในกลุ่ม และไม่พยายามเข้าหาเพื่อนที่คุ้นเคยเป็นพิเศษ ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้บ่งชี้ถึงการเลือกคบหาทางสังคมที่ลดลงอย่างชัดเจน (บทคัดย่อและรายละเอียดใน Current Biology; สรุปโดย Neuroscience News).

ประเด็นนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อผู้อ่านในประเทศไทย เนื่องจากความสัมพันธ์แบบเพื่อน ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ที่เกิดจากการเลือกคบหา เป็นรากฐานสำคัญของสุขภาพจิตที่ดี ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และความมั่นคงทางสังคมในสังคมที่ให้ความสำคัญกับสถาบันครอบครัวอย่างไทย ความยากลำบากในการสร้างหรือรักษามิตรภาพนั้นเชื่อมโยงกับภาวะเหงา ความวิตกกังวล และผลกระทบทางสุขภาพระยะยาวทั้งทางกายและใจโดยตรง ผลการศึกษาจากหนูโวลว์จึงนำเสนอมุมมองเชิงชีววิทยาว่า เหตุใดบางบุคคลหรือบางกลุ่มจึงมีปัญหาด้านการเลือกคบหาสมาคม และเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการสนับสนุนทักษะทางสังคมและโครงสร้างชุมชนที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วมในโรงเรียน ที่ทำงาน และสถานดูแลผู้สูงอายุของไทย (โปรไฟล์สุขภาพจิตของประเทศไทย โดยองค์การอนามัยโลก).

ข้อค้นพบสำคัญจากงานวิจัยนี้รวมถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องเมื่อการส่งสัญญาณผ่านตัวรับออกซิโทซินบกพร่องไป ในการทดลอง กลุ่มสัตว์สายพันธุ์ปกติ (wild-type) แสดงความผูกพันกับเพื่อนอย่างชัดเจนภายใน 24 ชั่วโมงหลังการอยู่ร่วมกัน ขณะที่หนูโวลว์ที่ขาดตัวรับกลับไม่แสดงพฤติกรรมการผูกพันในช่วงเวลาดังกล่าว และต้องใช้เวลาถึงหนึ่งสัปดาห์กว่าจะมีความผูกพันที่จำเพาะเจาะจงได้ในบางกรณี เมื่อถูกนำไปอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบหลายห้องคล้ายงานเลี้ยงสังสรรค์ กลุ่ม wild-type จะเน้นปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนที่รู้จักก่อน จากนั้นจึงเริ่มเข้าสังคมกับผู้อื่นทีละน้อย ส่วนกลุ่มที่ขาดตัวรับกลับเข้าสังคมกับทุกตัวอย่างเสรี และไม่แสดงความผูกพันที่จำเพาะเจาะจงกับเพื่อนเท่าเดิม สุดท้าย ในการทดสอบที่ต้องมีการออกแรงให้สัตว์กดคันโยกเพื่อเข้าถึงเพื่อนหรือตัวอื่น กลุ่มหนูโวลว์เพศเมียสายพันธุ์ปกติจะกดคันโยกมากขึ้นเพื่อเข้าถึงเพื่อน ทั้งในสถานการณ์ที่เป็นเพื่อนและคู่ผสม ขณะที่สัตว์ที่กลายพันธุ์ทำเช่นนั้นสำหรับคู่ผสมแต่ไม่สำหรับเพื่อน ซึ่งชี้ให้เห็นว่าความผูกพันแบบคู่ผสมอาจพึ่งพาเส้นทางรางวัลเพิ่มเติม ในขณะที่ความผูกพันระหว่างเพื่อนพึ่งพาการเลือกสรรที่ขับเคลื่อนโดยออกซิโทซินมากกว่า (สรุปโดย Neuroscience News; บทคัดย่อใน Current Biology).

หัวหน้าทีมวิจัยเน้นย้ำว่า ไม่ควรมองว่าออกซิโทซินเป็นปัจจัยชี้ขาดของมิตรภาพ แต่เป็นสารที่ช่วยอำนวยให้เกิดมิตรภาพได้ง่ายขึ้น “ออกซิโทซินดูเหมือนสำคัญเป็นพิเศษในระยะเริ่มต้นของการสร้างความสัมพันธ์ และโดยเฉพาะในด้านความเลือกสรรของความสัมพันธ์” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านชีววิทยาเชิงบูรณาการและประสาทวิทยา ซึ่งเป็นผู้เขียนอาวุโสของงานชิ้นนี้กล่าว ผู้วิจัยสังเกตว่าแม้หนูโวลว์ที่ขาดตัวรับจะสามารถพัฒนาความผูกพันที่ดูคล้ายคลึงกับกลุ่มปกติได้ในที่สุด แต่ก็ช้ากว่า และความผูกพันไม่คงตัวเมื่ออยู่ในสถานการณ์ทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้ ทีมงานยังพบว่าสัตว์กลายพันธุ์มีการหลีกเลี่ยงและความก้าวร้าวต่อคนแปลกหน้าน้อยลง ซึ่งตอกย้ำบทบาทที่ดูเหมือนขัดแย้งกันของออกซิโทซิน ทั้งในการส่งเสริมความผูกพันกับผู้ที่คุ้นเคย และในการสร้างขอบเขตกั้นคนนอกกลุ่ม (สรุปโดย Neuroscience News อ้างคำพูดผู้เขียนอาวุโส; ประกาศข่าว UC Berkeley).

งานวิจัยนี้ใช้เครื่องมืออันล้ำสมัยในการสำรวจผลกระทบทางเคมีในสมองเมื่อตัวรับออกซิโทซินบกพร่อง รวมถึงเซ็นเซอร์นาโนออกซิโทซินตัวใหม่ที่พัฒนาขึ้นในห้องปฏิบัติการวิศวกรรมเคมีและชีวโมเลกุลของ UC Berkeley เซ็นเซอร์นี้ ซึ่งสร้างจากท่อนาโนคาร์บอนและลำดับดีเอ็นเอที่ออกแบบให้เรืองแสงเมื่อออกซิโทซินจับกับโมเลกุล แสดงให้เห็นว่าหนูโวลว์ที่ขาดตัวรับไม่ได้ชดเชยด้วยการสร้างออกซิโทซินมากขึ้น ตรงกันข้าม การปล่อยออกซิโทซินในบริเวณนิวเคลียสแอคคัมบ์ส (nucleus accumbens) ซึ่งเป็นบริเวณสมองที่เกี่ยวข้องกับรางวัลทางสังคม กลับลดลงในสัตว์กลายพันธุ์ บ่งชี้ถึงการรบกวนกลไกป้อนกลับที่โดยปกติแล้วจะช่วยสนับสนุนความผูกพันที่มีการเลือกสรร (สรุปโดย Neuroscience News เกี่ยวกับความร่วมมือพัฒนาเซ็นเซอร์; บทคัดย่อใน Current Biology).

ผู้เชี่ยวชาญเตือนให้ระมัดระวังในการสรุปผลจากสัตว์มาสู่มนุษย์ และผู้เขียนงานวิจัยเองก็มองว่างานชิ้นนี้เป็นก้าวแรกในการทำความเข้าใจกลไกที่อาจเกี่ยวข้องกับภาวะทางจิตเวชของมนุษย์ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเลือกคบหาสมาคม เช่น ภาวะออทิสติกสเปกตรัมและโรคจิตเภท ต้นแบบหนูโวลว์ช่วยให้สามารถแยกส่วนประกอบต่างๆ ของความผูกพันทางสังคมได้ชัดเจนกว่า ทั้งการเข้าหาในขั้นต้น ความผูกพันที่จำเพาะเจาะจง คุณค่าเชิงรางวัล และการรักษาความสัมพันธ์ภายใต้ความท้าทายทางสังคม ซึ่งเป็นส่วนที่ยากจะแยกแยะได้ในการวิจัยในมนุษย์ อย่างไรก็ตาม การนำผลการศึกษาเชิงชีววิทยาจากสัตว์มาประยุกต์ใช้ในการรักษาในมนุษย์ยังคงต้องการการทดลองทางคลินิกและการกำกับดูแลเชิงจริยธรรมอย่างรอบคอบ (บทคัดย่อใน Current Biology และการอภิปรายเรื่องการแปลผล).

สำหรับบริบทของประเทศไทย คำถามเกี่ยวกับการนำผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้มีความเป็นไปได้และเป็นเรื่องเร่งด่วน ทั้งโรงเรียน ศูนย์ชุมชน และบริการสุขภาพจิตสามารถได้รับประโยชน์จากกรอบชีวภาพที่ชัดเจนขึ้นเกี่ยวกับการเกิดและความล้มเหลวของมิตรภาพ ข้อมูลสาธารณสุขชี้ว่าการแยกตัวทางสังคมและความเหงาเป็นปัจจัยสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต และการแทรกแซงทักษะทางสังคมพร้อมสภาพแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วม จะช่วยลดความเสี่ยงสำหรับเด็กและวัยรุ่นที่เปราะบางได้ มุมมองระดับประเทศด้านสุขภาพจิตยังคงเน้นการสนับสนุนจากชุมชนและการแทรกแซงตั้งแต่เนิ่น ๆ ซึ่งมาตรการเหล่านี้สอดคล้องกับข้อสรุปของงานวิจัยที่ชี้ว่าการเร่งและสร้างความผูกพันให้มั่นคงในระยะแรกเริ่ม อาจนำไปสู่ผลลัพธ์ทางสังคมที่ดีขึ้นในระยะยาว (ทรัพยากรสุขภาพจิตของ WHO ประเทศไทย; บททบทวนล่าสุดเรื่องการแทรกแซงทักษะทางสังคมสำหรับวัยรุ่นในเอเชีย (บทวิจัยเชิงระบบเกี่ยวกับการแทรกแซงทักษะทางสังคม).

บริบททางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของไทยส่งผลต่อการนำความรู้เชิงชีววิทยาเหล่านี้ไปประยุกต์ใช้ สังคมไทยให้ความสำคัญกับความปรองดองในหมู่คณะ ความสัมพันธ์ในครอบครัว และการให้ความเคารพต่อลำดับอาวุโส ซึ่งเป็นค่านิยมที่ทั้งส่งเสริมและบางครั้งก็ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนมีความซับซ้อน พฤติกรรมทางพุทธศาสนาที่เน้นเมตตาธรรมและความไม่ยึดติด อาจมีอิทธิพลต่อวิธีที่ชุมชนเลือกส่งเสริมการรวมกลุ่มแทนการกีดกัน โครงการที่ใช้แนวปฏิบัติที่เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น งานอาสาที่วัด กิจกรรมกีฬาชุมชน ดนตรีและศิลปะ รวมถึงกิจกรรมข้ามวัย อาจช่วยเสริมสร้างรางวัลทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับออกซิโทซินได้โดยธรรมชาติ โดยไม่จำเป็นต้องใช้การแพทย์เป็นตัวกลาง ในขณะเดียวกัน ผลการศึกษาที่ชี้ว่าออกซิโทซินสามารถส่งเสริมการแบ่งแยกกลุ่มในและกลุ่มนอกได้ จึงเป็นข้อเตือนใจในการออกแบบการแทรกแซงโดยไม่ทำให้เกิดพฤติกรรมการกีดกันหรืออคติในกลุ่ม (สรุปจาก Neuroscience News เกี่ยวกับผลใน-นอกกลุ่ม).

มองไปข้างหน้า งานวิจัยนี้เปิดแนวทางหลายประการที่เกี่ยวข้องกับนักวิทยาศาสตร์ นักการศึกษา และผู้กำหนดนโยบายของไทย ประการแรก จำเป็นต้องมีงานวิจัยในมนุษย์เพื่อตรวจสอบว่าสภาพแวดล้อมทางสังคมในวัยเยาว์ที่กระตุ้นการหลั่งออกซิโทซินโดยธรรมชาติ ซึ่งอาจรวมถึงการสัมผัสทางกายที่ปลอดภัย การเล่นแบบร่วมมือ และการเลี้ยงดูที่สม่ำเสมอ มีผลชัดเจนต่อความเร็วและความจำเพาะเจาะจงในการสร้างมิตรภาพของเด็กและวัยรุ่นหรือไม่ การทดลองแบบสุ่มในโรงเรียนที่วัดผลทั้งมาตรการชีวภาพและพฤติกรรม อาจช่วยเชื่อมช่องว่างระหว่างงานวิจัยในสัตว์กับมนุษย์ ประการที่สอง เทคโนโลยีเซ็นเซอร์นาโนที่ใช้ในงานวิจัยหนูโวลว์ชี้แนวทางสู่การพัฒนาเครื่องมือใหม่ในการทำแผนที่พลวัตทางเคมีของสมองในสิ่งมีชีวิต นักวิจัยไทยและเครือข่ายในภูมิภาคอาจพิจารณาความร่วมมือเพื่อนำเซ็นเซอร์เหล่านี้ไปปรับใช้ในการวิจัยที่ไม่รุกล้ำ หรือในกรณีที่รุกล้ำน้อยที่สุดในกลุ่มคลินิกที่เหมาะสม ประการที่สาม เนื่องจากระบบส่งสัญญาณออกซิโทซินดูมีอิทธิพลทั้งต่อการดึงดูดทางสังคมและการปฏิเสธทางสังคม การแทรกแซงใดๆ จึงต้องประเมินทั้งผลบวกด้านการสร้างความผูกพัน และผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นต่อความอดทนอดกลั้นทางสังคมและความก้าวร้าว (บทความ Current Biology และข้อสังเกตเชิงวิธีการ).

ผู้กำหนดนโยบายและผู้ปฏิบัติงานควรดำเนินแนวทางอย่างระมัดระวังและยึดหลักฐานทางวิชาการ งานวิจัยในปัจจุบันยังไม่สนับสนุนการใช้การฉีดหรือยาออกซิโทซินเพื่อ “สร้าง” มิตรภาพ การปรับเปลี่ยนฮอร์โมนทางการแพทย์มีความเสี่ยงและข้อกังวลเชิงจริยธรรม ทางเลือกที่เป็นประโยชน์ในทางปฏิบัติคือการส่งเสริมกลไกรางวัลทางสังคมตามธรรมชาติ: สนับสนุนโครงการในวัยเด็กตอนต้นที่ให้ความสำคัญกับการเลี้ยงดูที่มั่นคงและการเล่นแบบร่วมมือ ฝึกอบรมครูอาจารย์ด้านการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม จัดให้มีพื้นที่ชุมชนสำหรับการทำกิจกรรมร่วมกันระหว่างวัย และบริการสุขภาพจิตที่คัดกรองภาวะแยกตัวทางสังคมพร้อมให้การบำบัดแบบกลุ่ม สำหรับผู้มีภาวะบกพร่องทางพัฒนาการระบบประสาท เช่น ออทิสติก ซึ่งการสร้างความผูกพันอาจเป็นเรื่องยาก หลักฐานชี้ว่าการฝึกทักษะทางสังคมที่ปรับให้เข้ากับวัฒนธรรม โครงการเพื่อนนำทาง และกลยุทธ์การรวมในโรงเรียน มีความปลอดภัยและมีงานวิจัยรองรับมากกว่าการใช้ยาหรือวิธีการทางเภสัชกรรมที่เป็นทางลัด (บทวิจัยเชิงระบบเกี่ยวกับการแทรกแซงในเอเชีย; บททบทวนโครงสร้างพื้นฐานสุขภาพจิตของไทย (การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสุขภาพจิตชุมชนในประเทศไทย)).

นอกจากนี้ งานวิจัยนี้ยังมีความหมายเชิงการวิจัยและการจัดสรรงบประมาณสำหรับประเทศไทย งานวิจัยชิ้นนี้เน้นย้ำถึงคุณค่าของการวิจัยพื้นฐานในสัตว์เพื่อเปิดเผยกลไกทางสังคมของสมอง ขณะเดียวกันก็เน้นย้ำถึงความจำเป็นของการวิจัยในมนุษย์ที่มีบริบทเฉพาะในภูมิภาค มหาวิทยาลัย โรงพยาบาลในมหาวิทยาลัย และหน่วยงานทุนวิจัยของไทย ควรให้ความสำคัญกับการศึกษาติดตามผลในระยะยาวเกี่ยวกับการผูกพันระหว่างเพื่อน รางวัลทางสังคม และผลลัพธ์สุขภาพจิตในเด็กและวัยรุ่น ทุนวิจัยแบบข้ามสาขาที่จะเชื่อมโยงประสาทวิทยา การศึกษา และสุขภาพชุมชน จะช่วยนำความเข้าใจเชิงกลไกไปพัฒนาเป็นโครงการที่สอดคล้องกับบรรทัดฐานทางวัฒนธรรมของไทย ที่สำคัญ คณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยควรพิจารณาบริบททางวัฒนธรรมและความเสี่ยงของผลที่ไม่คาดคิด หากข้อมูลชีวภาพถูกนำไปใช้ในทางที่ละเมิดสิทธิ์หรือบังคับเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางสังคม

สรุปได้ว่า งานวิจัยจาก UC Berkeley ได้นำเสนอภาพใหม่ของออกซิโทซินในฐานะตัวเร่งการเลือกคบหาสมาคมทางสังคม: เป็นสารเคมีที่ช่วยให้สัตว์เร่งความสำคัญกับเพื่อนที่รู้จัก ขณะเดียวกันก็ช่วยรักษาความระแวดระวังต่อคนแปลกหน้า สำหรับประเทศไทย บทเรียนเชิงปฏิบัติที่สำคัญคือ การไม่แสวงหาทางลัดด้วยฮอร์โมน แต่ควรสร้างสภาพแวดล้อมที่สนับสนุนการผูกพันทางสังคมอย่างเป็นธรรมชาติและครอบคลุม โรงเรียนควรส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านการเล่นร่วมมือและการเป็นพี่เลี้ยง ครอบครัวและชุมชนควรสร้างประสบการณ์ที่น่าเชื่อถือซึ่งช่วยเสริมสร้างความไว้วางใจสำหรับเด็กและผู้สูงอายุ และบริการสุขภาพจิตควรคัดกรองภาวะแยกตัวทางสังคมพร้อมให้การบำบัดที่มีหลักฐานรองรับ ในระดับนโยบาย การลงทุนในการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม ศูนย์ชุมชน และความร่วมมือด้านการวิจัย จะช่วยให้ไทยสามารถนำผลจากชีววิทยาเชิงประสาทวิทยาไปสู่การสนับสนุนที่สอดคล้องกับวัฒนธรรม โดยไม่ละเลยขอบเขตเชิงจริยธรรมและความซับซ้อนทางสังคม (สรุปโดย Neuroscience News; ประกาศข่าว UC Berkeley; บทคัดย่อใน Current Biology).

ผู้อ่านควรตระหนักถึงข้อจำกัดของงานวิจัยนี้: การทดลองดำเนินการในหนูโวลว์ทุ่งหญ้า และแม้สัตว์เหล่านี้จะเป็นต้นแบบที่ดีสำหรับการศึกษาความผูกพันทางสังคม แต่พฤติกรรมของมนุษย์นั้นมีความซับซ้อนยิ่งกว่า โดยถูกกำหนดด้วยปัจจัยทางวัฒนธรรม ความคิด และภาษา ผู้เขียนย้ำว่าออกซิโทซินเร่งและกำหนดความจำเพาะเจาะจงในการเลือกคบหา แต่ไม่ได้เป็นปัจจัยที่จำเป็นอย่างสมบูรณ์ เพราะหนูโวลว์กลายพันธุ์ก็ยังสามารถสร้างความผูกพันได้ในท้ายที่สุด ดังนั้น ระบบทางสังคมและการเรียนรู้จึงยังคงมีอิทธิพลอย่างมาก การนำผลการวิจัยไปสู่การแทรกแซงในมนุษย์จึงต้องมีการทดลองทางคลินิกและการออกแบบโปรแกรมที่คำนึงถึงบริบททางวัฒนธรรมอย่างรอบคอบ (บทคัดย่อใน Current Biology และข้อควรระวัง).

ข้อแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับครอบครัว โรงเรียน และบริการสุขภาพของไทยที่อิงหลักฐานในปัจจุบันมีดังนี้

• สนับสนุนกิจวัตรทางสังคมที่สม่ำเสมอสำหรับเด็กเล็ก รวมถึงการเล่นแบบร่วมมือและการสัมผัสทางกายที่เหมาะสมและปลอดภัยตามบริบททางวัฒนธรรม
• ฝึกอบรมครูอาจารย์ด้านทักษะทางอารมณ์และสังคม และการเป็นผู้ประสานความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อน เพื่อช่วยให้เด็กสร้างและรักษามิตรภาพ
• ขยายกิจกรรมสุขภาพจิตเชิงกลุ่มในชุมชน เพื่อลดภาวะแยกตัวทางสังคมในวัยรุ่นและผู้สูงอายุ
• สนับสนุนการวิจัยเชิงประยุกต์ในประเทศ ที่วัดผลทั้งพฤติกรรมและตัวชี้วัดทางชีวภาพ ร่วมกับห้องปฏิบัติการต่างประเทศเมื่อเหมาะสมและมีจริยธรรม
• ส่งเสริมความครอบคลุมและหลีกเลี่ยงนโยบายที่อาจก่อให้เกิดความแตกแยกระหว่างกลุ่ม

ผลการศึกษาจากหนูโวลว์นี้ย้ำเตือนว่า มิตรภาพมิใช่เพียงปฏิบัติการทางสังคม แต่ยังเป็นกระบวนการทางชีวภาพที่สำคัญ การทำความเข้าใจว่าชีววิทยาส่งผลต่อความเร็วและความจำเพาะเจาะจงของการผูกพันอย่างไร จะช่วยให้นักการศึกษา นักคลินิก และผู้กำหนดนโยบายมีเครื่องมือเพิ่มขึ้นในการออกแบบสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม สำหรับชุมชนไทยที่ให้คุณค่ากับความกลมเกลียวและเครือข่ายทางสังคมที่เข้มแข็ง ข้อความที่ชัดเจนคือ: จงลงทุนในประสบการณ์ทางสังคมที่เริ่มต้นเร็ว ครอบคลุม และมีหลักฐานรองรับ เพราะวิธีการเหล่านี้เป็นแนวทางที่ปลอดภัยและสอดคล้องกับวัฒนธรรมมากที่สุด ในการช่วยให้ผู้คนสร้างมิตรภาพที่สนับสนุนสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี