อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชิงกีฬาทั่วโลกกำลังเติบโตแบบก้าวกระโดด ดึงดูดผู้คนหลั่งไหลและสร้างเม็ดเงินมหาศาล นับเป็นโอกาสทองที่ประเทศไทยไม่ยอมพลาด ด้วยแคมเปญใหม่ ‘ปีท่องเที่ยวและกีฬาแห่งความยิ่งใหญ่ Amazing Thailand Grand Tourism and Sports Year 2025’ ในขณะที่งานวิจัยล่าสุดและการวิเคราะห์เจาะลึกภาคส่วนนี้เผยให้เห็นเทรนด์ตลาดและความคาดหวังใหม่ๆ ของนักเดินทาง ประเทศไทยก็กำลังวางหมากเป็นฮับของภูมิภาคในการดึงดูดนักท่องเที่ยวสายกีฬา โดยชูอีเวนต์กีฬาระดับโลก ผสานมนต์เสน่ห์วัฒนธรรมท้องถิ่นและการต้อนรับอันเป็นเอกลักษณ์

การท่องเที่ยวเชิงกีฬา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตลาดท่องเที่ยวที่เน้นการไปดูหรือลงแข่งกีฬา ได้กลายเป็นกลไกขับเคลื่อนหลักของตลาดท่องเที่ยวโดยรวม เฉพาะปี 2566 การท่องเที่ยวเชิงกีฬากวาดรายได้ทั่วโลกไปราว 564.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดการณ์กันว่าตัวเลขนี้จะพุ่งทะยานกว่าเท่าตัวเป็น 1.33 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2575 ซึ่งเป็นการเติบโตที่แซงหน้าการท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจแบบเดิมๆ รายงานจากบริษัทวิจัยและข้อมูลการเดินทางชั้นนำ เช่น Research and Markets และ Marriott Bonvoy ชี้ว่า ราว 10% ของการท่องเที่ยวทั่วโลกในปัจจุบัน เกี่ยวข้องกับการแข่งขันกีฬา การเดินทางของเหล่าแฟนคลับเพื่อตามติดเชียร์ทีมโปรดหรือนักกีฬาในดวงใจ และกิจกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับกีฬา (ConsumerAffairs)

การเติบโตอย่างก้าวกระโดดนี้มีหัวจักรสำคัญคือกลุ่มนักท่องเที่ยวเชิงกีฬา 4 กลุ่มหลัก ตามผลวิจัยระดับโลก ได้แก่ กลุ่มผู้ลงสนามแข่งจริง (นักกีฬาทั้งอาชีพและสมัครเล่น) กลุ่มกองเชียร์ติดขอบสนาม (แฟนกีฬาและครอบครัว) กลุ่มผู้ตามรอยตำนานกีฬา (เช่น เยี่ยมชมสนามกีฬาเก่าแก่ หรือตามรอยเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์กีฬา) และกลุ่มสายกิจกรรม (ผสมผสานกิจกรรมกีฬาเข้ากับการพักผ่อน เช่น ทริปสุขภาพ หรือทริปกีฬาผจญภัย) (Yahoo Finance) ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ อุปสงค์และอุปทานของการท่องเที่ยวเชิงกีฬาก็เปลี่ยนไปมาก ไม่เพียงแต่นักท่องเที่ยวจะยอมทุ่มทุนบินข้ามน้ำข้ามทะเลเพื่อไปเชียร์ทีมหรือนักกีฬาคนโปรดมากขึ้นเท่านั้น แต่เมืองเจ้าภาพต่างๆ ก็ยังแย่งชิงกันเป็นเจ้าภาพจัดทัวร์นาเมนต์ใหญ่ เทศกาลกีฬา และกิจกรรมผจญภัยอย่างเข้มข้น ตัวอย่างเช่น เมืองต่างๆ ตั้งแต่โคลัมเบีย รัฐมิสซูรี สหรัฐอเมริกา ไปจนถึงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ต่างก็โกยรายได้เข้ากระเป๋าหลายล้านดอลลาร์จากนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ (คำจำกัดความของการท่องเที่ยวเชิงกีฬา, Wikipedia)

สำหรับบ้านเรา ศักยภาพของตลาดนี้กำลังถูกปลุกปั้นผ่านแคมเปญใหญ่ที่รอบด้าน ซึ่งที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบไปเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2568 แผนงาน ‘ปีท่องเที่ยวและกีฬาแห่งความยิ่งใหญ่ Amazing Thailand Grand Tourism and Sports Year 2025’ นี้ ตั้งเป้าผนึกกำลังทุกภาคส่วน ทั้งรัฐและเอกชน โดยมีกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเป็นหัวเรือใหญ่ เดินหน้าตามประเด็นหลักที่ผลวิจัยนานาชาติชี้ชัด ได้แก่ ความยั่งยืน การบูรณาการดิจิทัล การเปิดกว้างสำหรับทุกคน และการจัดกิจกรรมตลอดทั้งปี (ข่าว ททท.) ที่สำคัญ ทางการยังตั้งเป้าสุดท้าทายต้อนรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ 39-40 ล้านคนในปี 2568 คาดการณ์รายได้สะพัด 3-3.4 ล้านล้านบาท (PR Newswire)

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเปิดเผยว่า โครงการปีแห่งความยิ่งใหญ่ของไทยครั้งนี้ อัดแน่นด้วยกิจกรรมไฮไลต์มากมาย เช่น การแข่งขันกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 33 (ธันวาคม 2568) การแข่งขันวอลเลย์บอลหญิงชิงแชมป์โลก (สิงหาคม–กันยายน 2568) และการแข่งขันกีฬาอาเซียนพาราเกมส์ ครั้งที่ 13 (มกราคม 2569) เพื่อประกาศศักดาความเป็นเจ้าภาพจัดมหกรรมกีฬานานาชาติระดับเมกะโปรเจกต์ที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน นอกจากนี้ ศึกมวยไทยรายการใหญ่ ซึ่งปัจจุบันถือเป็นหนึ่งในซอฟต์พาวเวอร์ส่งออกสำคัญของชาติ รวมถึงการแข่งขันระดับโลกอย่าง ฮอนด้า แอลพีจีเอ ไทยแลนด์, โมโตจีพี และเจ็ตสกี เวิลด์ ซีรีส์ จะยิ่งเสริมสร้างชื่อเสียงด้านกีฬาของไทยให้กระหึ่มยิ่งขึ้น แต่ละกิจกรรมจะมาพร้อมแคมเปญโปรโมตครบวงจร ทั้งออฟไลน์และออนไลน์ สิทธิพิเศษด้านการเดินทาง และแนวทางการจัดงานแบบรักษ์โลก (PR Newswire)

ความพยายามเหล่านี้ยังได้รับการหนุนเสริมจากการลงทุนเชิงกลยุทธ์ด้านโครงสร้างพื้นฐานและบริการเพื่อนักท่องเที่ยว ซึ่งรวมถึงการเพิ่มเที่ยวบิน การอำนวยความสะดวกเรื่องวีซ่าผ่านระบบ ตม.6 ออนไลน์ และการเชื่อมโยงการเดินทางที่ดีขึ้นไปยังแหล่งท่องเที่ยวหลักและแหล่งท่องเที่ยว “เมืองรอง” ที่กำลังมาแรง นอกจากนี้ ไทยยังให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการปรับปรุงสนามกีฬาและสถานที่จัดงาน การยกระดับมาตรการความปลอดภัย และการจัดเทศกาลแบบอีโคเฟรนด์ลี สอดรับกับเทรนด์นักท่องเที่ยวทั่วโลกที่ใส่ใจสนามกีฬาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กิจกรรมคาร์บอนต่ำ และแผนเที่ยวสายสุขภาพ (SportsTourismNews) ฟีดแบ็กจากผู้ประกอบการยักษ์ใหญ่ในธุรกิจบริการท่องเที่ยวก็ตอกย้ำเทรนด์นี้ ตัวอย่างเช่น ฮิลตัน เวิลด์ไวด์ มีรายได้จากการขายที่เกี่ยวกับการกีฬาพุ่งขึ้นสามเท่านับจากปี 2562 โดย 80% มาจากการแข่งขันกีฬาระดับเยาวชนและสมัครเล่น ขณะที่เครือแอคคอร์และแบรนด์หรูอื่นๆ ก็หันมาเจาะตลาดวันหยุดแบบผสมผสานระหว่างสุขภาพและการผจญภัยมากขึ้นเช่นกัน

การนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาช่วยวางแผนเที่ยวก็เป็นอีกเทรนด์ที่น่าจับตา จากผลสำรวจผู้บริโภคล่าสุดพบว่า นักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยหันมาพึ่งพาแอปพลิเคชัน AI ช่วยจัดทริปส่วนตัว ค้นหากิจกรรมที่น่าสนใจ และนำทางแบบเรียลไทม์ เปิดประสบการณ์กีฬาใหม่ๆ ในแหล่งท่องเที่ยวที่ยังไม่เป็นที่รู้จักมากนัก (ConsumerAffairs) นักเดินทางยุคใหม่มองหาทริปที่ผสมผสานกีฬา วัฒนธรรมท้องถิ่น และความสะดวกสบายดิจิทัลได้อย่างลงตัว ตั้งแต่การชำระเงินแบบไร้เงินสด การขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่มหลายสกุลเงิน ไปจนถึงทัวร์สนามกีฬาเสมือนจริง (VR) และแอปนำเที่ยวหลายภาษา (ข่าว ททท.) ในประเทศไทย นโยบายรัฐปัจจุบันยังรวมถึงการมอบส่วนลดพิเศษให้นักท่องเที่ยวตามร้านค้าปลีกต่างๆ เพื่อกระจายเม็ดเงินให้หมุนเวียนไปไกลกว่าแค่ในสนามแข่ง สู่ตลาด โรงแรม และแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมด้วย

เสียงสะท้อนจากนักวิเคราะห์และผู้บริหารในวงการท่องเที่ยวระดับภูมิภาค ต่างชี้ให้เห็นถึงโอกาสและความท้าทายที่อาเซียนกำลังเผชิญ รายการ Skift Podcast ตอนล่าสุดเผยว่า แม้ตลาดคนไทยเที่ยวต่างแดนเพื่อดูกีฬา (outbound) จะคึกคัก โดยเฉพาะกลุ่มแฟนบอลที่เดินทางไปชมการแข่งขันในยุโรปหรือญี่ปุ่น แต่ตลาดดึงต่างชาติมาเที่ยวเชิงกีฬาในบ้านเรา (inbound) ยังมีข้อจำกัดด้านขนาดและชื่อเสียงเมื่อเทียบกับยักษ์ใหญ่อย่างตะวันออกกลางและบางประเทศซีกโลกตะวันตก (Skift) อย่างไรก็ดี ความพยายามอย่างไม่หยุดยั้งในระดับภูมิภาค ทั้งแคมเปญของไทย การปรับปรุงระบบวีซ่า และการเชื่อมโยงคมนาคม กำลังเริ่มพลิกเกม โดยไทยกำลังผงาดขึ้นเป็น “ผู้นำในการดึงดูดนักท่องเที่ยวจีน” ท่ามกลางสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์โลกที่เปลี่ยนทิศทางการเดินทางของนักท่องเที่ยว

ในสายตาคนไทย การท่องเที่ยวเชิงกีฬามีความหมายลึกซึ้งทั้งในมิติวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสังคม มหกรรมกีฬาใหญ่ๆ อย่างวิ่งมาราธอนสงกรานต์ แข่งเรือยาวประเพณี หรือเทศกาลมวยไทย ไม่เพียงเป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นเวทีสร้างความสามัคคีในชุมชน ตอกย้ำเอกลักษณ์ไทย และเปิดพื้นที่ให้นักกีฬาและเยาวชนท้องถิ่นได้โชว์ฝีมือ กีฬานับเป็นช่องทางสำคัญในการพัฒนาชนบท สร้างความภาคภูมิใจในวัฒนธรรม และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของคนรุ่นใหม่ รายได้จากการจัดงานไม่ได้กระจุกตัวอยู่แค่โรงแรมหรือสนามกีฬาในเมืองหลวง แต่ยังกระจายไปสู่เมืองรอง ร้านอาหารชุมชน และตลาดสินค้าหัตถกรรมเล็กๆ ด้วย

เมื่อมองไปข้างหน้า มีหลายเทรนด์น่าสนใจที่จะเข้ามามีบทบาทกับการท่องเที่ยวเชิงกีฬาทั้งในไทยและทั่วโลก ได้แก่

  • เที่ยวแบบผสมผสาน (Hybrid Holidays): ผลสำรวจชี้ นักท่องเที่ยวจำนวนมากมองหาทริปที่รวมกิจกรรมกีฬาเข้ากับการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ เช่น วิ่งมาราธอนในกรุงเทพฯ แล้วไปต่อทริปพักผ่อนฟื้นฟูร่างกายท่ามกลางขุนเขาเขียวชอุ่มที่เชียงใหม่ (SportsTourismNews)
  • พลังกีฬาหญิงมาแรง: ศึกวอลเลย์บอลหญิงชิงแชมป์โลกปี 2568 ปลุกกระแสการเดินทางสู่เมืองเจ้าภาพอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน การแข่งขันและลีกกีฬาหญิงกำลังกลายเป็นแม่เหล็กดึงดูดกลุ่มครอบครัวและเยาวชน (SportsTourismNews)
  • กิจกรรมแอดเวนเจอร์โดนใจทุกวัย: ทั้งกลุ่มผู้สูงวัยและคนทำงานรุ่นใหม่ต่างให้ความสนใจวันหยุดแบบแอคทีฟมากขึ้น ผลวิจัยชี้ชัด ความสนใจในการวิ่งมาราธอน วิ่งเทรล และกีฬาแร็กเกตพุ่งสูง
  • ใส่ใจความยั่งยืนและทุกคนเข้าถึงได้: ประเด็นสิ่งแวดล้อม การปล่อยคาร์บอน และการออกแบบให้ทุกคนเข้าถึงได้ง่าย กลายเป็นหัวใจสำคัญในการออกแบบและโปรโมตกิจกรรม

ด้วยศักยภาพการเปลี่ยนแปลงอันยิ่งใหญ่จากเทรนด์เหล่านี้ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในอีโคซิสเต็มการท่องเที่ยวและกีฬาของไทย จึงควรหันมาให้ความสำคัญยิ่งขึ้นกับการคว้ามาตรฐานรับรองด้านความยั่งยืน การปั้นบุคลากรด้านการจัดการแข่งขันมืออาชีพ และการผนึกกำลังข้ามภาคส่วน ทั้งรัฐ เอกชน และชุมชนท้องถิ่น ดังที่กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเน้นย้ำ การมุ่งมั่นพัฒนาเรื่องความปลอดภัย การเข้าถึงอย่างทั่วถึง และบริการดิจิทัล คือกุญแจสำคัญสู่การแข่งขันในเวทีโลก

สำหรับคนไทย แคมเปญปี 2568 นี้ ถือเป็นทั้งโอกาสทองในการสร้างรายได้ใหม่ๆ ให้แก่ผู้ประกอบการ ธุรกิจท่องเที่ยว สายการบิน และโรงแรมต่างๆ และยังเป็นโอกาสร่วมเฉลิมฉลองพลังกีฬา วัฒนธรรม และความเป็นหนึ่งเดียวกันของชาติ ไม่ว่าจะเป็นการส่งเสียงเชียร์ในสนาม เป็นอาสาสมัครในอีเวนต์สำคัญ หรือคว้าโอกาสต่อยอดธุรกิจท้องถิ่น ทุกคนในประเทศล้วนมีส่วนร่วมขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของไทยให้กลับมาผงาดได้ คำแนะนำสำหรับผู้ที่ต้องการคว้าโอกาสนี้ให้เต็มไม้เต็มมือ คือ การลงทุนพัฒนาทักษะภาษาเพื่อบริการ การนำระบบจ่ายเงินไร้เงินสดมาใช้ในธุรกิจ และการจับมือกับผู้จัดงานเพื่อสร้างประสบการณ์สุดพิเศษให้นักท่องเที่ยว

สำหรับนักท่องเที่ยว ขอบอกเลยว่า ปี 2568 คือปีทองของการมาเยือนเมืองไทย แนะนำให้รีบจองตั๋วเข้าชมการแข่งขันกีฬาบิ๊กแมตช์แต่เนิ่นๆ ลองมองหาแพ็กเกจกิจกรรมน่าสนใจในเมืองรอง และใช้สิทธิพิเศษด้านการเดินทางรวมถึงแคมเปญโปรโมชันใหม่ๆ ให้คุ้มค่า ส่วนชุมชนท้องถิ่นและผู้ประกอบการ นี่คือนาทีทองในการคว้าโอกาสจากการท่องเที่ยวเชิงกีฬา พร้อมโชว์เสน่ห์ไทย ทั้งการต้อนรับอันอบอุ่น ประเพณีงดงาม และความเป็นเลิศด้านกีฬาให้โลกประจักษ์

แหล่งข้อมูล: Yahoo Finance, ConsumerAffairs, SportsTourismNews, Skift, ข่าว ททท., PR Newswire, Wikipedia