ประเทศไทยกำลังจะพลิกโฉมระบบตรวจคนเข้าเมืองสู่ยุคดิจิทัลเต็มตัว โดยเริ่มตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2568 ชาวต่างชาติทุกคนที่จะเดินทางเข้าประเทศไทย ไม่ว่าจะมาทางเครื่องบิน ทางรถยนต์ หรือทางเรือ ต้องกรอก ‘บัตรขาเข้าดิจิทัลประเทศไทย’ (Thailand Digital Arrival Card - TDAC) รูปแบบใหม่ล่วงหน้าก่อนเดินทาง เจ้าหน้าที่เผยว่าความเคลื่อนไหวนี้มีเป้าหมายเพื่อยกระดับกระบวนการตรวจคนเข้าเมืองให้ทันสมัยยิ่งขึ้น พร้อมทั้งเสริมสร้างความมั่นคงของประเทศ (Euronews) การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญนี้จะมาแทนที่ใบ ตม. (บัตรขาเข้า/ขาออก) แบบกระดาษที่คุ้นเคยกันมานาน และคาดว่าจะเปลี่ยนประสบการณ์การเดินทางเข้าไทยของนักท่องเที่ยวหลายล้านคน ที่มุ่งหน้าสู่หนึ่งในจุดหมายปลายทางยอดนิยมของโลก
หลายปีที่ผ่านมา ใบ ตม. แบบกระดาษถือเป็นส่วนหนึ่งที่ขาดไม่ได้ในขั้นตอนการเข้าเมืองไทย นักท่องเที่ยวและชาวต่างชาติที่อาศัยในไทยจำนวนไม่น้อยต่างคุ้นเคยกับการกรอกเอกสารนี้บนเครื่องบินระหว่างเดินทาง ปัจจุบัน การเปลี่ยนมาใช้ TDAC ในครั้งนี้ นับเป็นการปรับตัวให้ทันกับกระแสโลกที่มุ่งเน้นการจัดการพรมแดนแบบดิจิทัล ทั้งยังสะท้อนบทเรียนจากช่วงการระบาดใหญ่ที่เน้นย้ำความสำคัญของบริการสาธารณะแบบไร้สัมผัสและคล่องตัว การยกระดับสู่ความทันสมัยครั้งนี้ถือว่าสำคัญอย่างยิ่งสำหรับคนไทยส่วนใหญ่ ที่เข้าใจดีถึงบทบาทของการท่องเที่ยวต่อเศรษฐกิจชาติ รวมถึงความจำเป็นในการสร้างสมดุลระหว่างการเปิดรับนักท่องเที่ยวกับการควบคุมพรมแดนอย่างมีประสิทธิภาพ
ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2568 เป็นต้นไป ผู้ถือหนังสือเดินทางต่างชาติทุกคนจะต้องใช้ TDAC ไม่ว่าจะเดินทางมาเพื่อท่องเที่ยว ทำธุรกิจ หรือพำนักระยะยาว ข้อกำหนดนี้บังคับใช้กับการเดินทางเข้าประเทศไทยทุกช่องทาง ไม่ว่าจะเป็นสนามบินที่คึกคัก ด่านพรมแดนทางบก และท่าเรือต่างๆ มีข้อยกเว้นสำหรับผู้ที่เดินทางผ่านหรือเปลี่ยนเครื่องในประเทศไทยโดยไม่ได้ผ่านพิธีการตรวจคนเข้าเมืองเท่านั้น ส่วนผู้ถือสัญชาติไทยไม่ต้องกรอกแบบฟอร์มนี้ ผู้เดินทางจะต้องลงทะเบียน TDAC ล่วงหน้าภายใน 3 วันก่อนเดินทางถึงประเทศไทย เมื่อกรอกข้อมูลที่จำเป็นทางออนไลน์เรียบร้อยแล้ว ผู้เดินทางจะได้รับคิวอาร์โค้ดเพื่อนำไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ ณ ด่านตรวจคนเข้าเมือง (Euronews)
จุดเด่นของระบบใหม่นี้คือความเป็นดิจิทัลเต็มรูปแบบ และการเชื่อมต่อกับฐานข้อมูลชีวมาตร (Biometrics) ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีนี้จะช่วยให้เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองสามารถตรวจสอบข้อมูลของผู้เดินทางกับฐานข้อมูลประวัติอาชญากรรมได้แบบเรียลไทม์ โฆษกรัฐบาลท่านหนึ่งกล่าวว่า การพัฒนาระบบนี้คาดว่าจะช่วยเสริมสร้างความมั่นคงตามแนวชายแดน ลดความผิดพลาดจากเจ้าหน้าที่ และในขณะเดียวกันก็จะช่วยให้ขั้นตอนการเข้าเมืองสำหรับผู้เดินทางที่ปฏิบัติตามกฎหมายรวดเร็วยิ่งขึ้น การลงทะเบียน TDAC นั้นไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ แต่เจ้าหน้าที่เน้นย้ำว่า หากไม่กรอกแบบฟอร์มออนไลน์ล่วงหน้า ผู้เดินทางอาจถูกปฏิเสธการเข้าเมืองได้
การเปิดตัว TDAC เกิดขึ้นในช่วงที่การท่องเที่ยวไทยกำลังฟื้นตัวอย่างคึกคัก แม้จะยังคงมีความท้าทายอยู่บ้างก็ตาม หลังสถานการณ์การระบาดใหญ่ของโควิด-19 การเดินทางระหว่างประเทศกลับมาเติบโตอย่างรวดเร็ว การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เปิดเผยว่า เพียงสามเดือนแรกของปี 2568 มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าไทยแล้วถึง 9.5 ล้านคน ตัวเลขดังกล่าวทำให้ไทยมีแนวโน้มที่จะต้อนรับนักท่องเที่ยวได้ใกล้เคียงกับสถิติเกือบ 40 ล้านคนในปี 2562 ก่อนเกิดการระบาดใหญ่ และยังคงรักษาตำแหน่งหนึ่งในประเทศที่มีผู้มาเยือนมากที่สุดในโลก ขณะเดียวกัน กระแสไวรัลและวัฒนธรรมป๊อปก็ช่วยปลุกความสนใจในการท่องเที่ยวไทย เช่น กระแสฮิปโปแคระ “น้องหมูเด้ง” ที่สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ซึ่งโด่งดังบนโซเชียลมีเดียจนดึงดูดนักท่องเที่ยวได้มากเป็นประวัติการณ์ นอกจากนี้ ซีรีส์ดังทาง HBO เรื่อง “The White Lotus” ซีซั่นล่าสุดที่ถ่ายทำในภูเก็ตและเกาะสมุย ก็จุดกระแสท่องเที่ยวทั่วโลก ส่งผลให้ยอดค้นหารีสอร์ทหรูบนเกาะสมุยที่ปรากฏในเรื่องพุ่งสูงขึ้นถึง 40% (Euronews)
การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบตรวจคนเข้าเมืองดิจิทัลนี้ เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามระดับชาติในการขับเคลื่อนนโยบายไทยแลนด์ 4.0 นโยบายดังกล่าวเน้นการใช้โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลเพื่อสนับสนุนนวัตกรรมทางเศรษฐกิจ และยกระดับบริการภาครัฐให้สะดวกและไร้รอยต่อ การพัฒนาระบบตรวจคนเข้าเมืองล่าสุดนี้ สอดคล้องกับโครงการด้านสุขภาพดิจิทัลและการเดินทางอื่นๆ ก่อนหน้านี้ เช่น ระบบไทยแลนด์พาส ซึ่งเคยถูกนำมาใช้แล้วยกเลิกไปในช่วงควบคุมการระบาดใหญ่ อย่างไรก็ตาม TDAC แตกต่างจากมาตรการชั่วคราวเหล่านั้น เพราะเป็นการเปลี่ยนแปลงถาวรที่ออกแบบมาเพื่อรองรับยุคฟื้นฟูหลังการระบาด
ในมุมมองของผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่าย การนำ TDAC มาใช้ถือเป็นพัฒนาการที่สมเหตุสมผล เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) ท่านหนึ่งระบุว่า การนำข้อมูลชีวมาตรและเอกสารดิจิทัลมาปรับใช้ จะทำให้ระบบของไทยทัดเทียมกับมาตรฐานสากล เช่นเดียวกับสิงคโปร์และเกาหลีใต้ ซึ่งมีระบบประตูอัตโนมัติและการแจ้งเข้าเมืองแบบดิจิทัลเป็นมาตรฐานอยู่แล้ว นักวิชาการอาวุโสจากมหาวิทยาลัยชั้นนำผู้เชี่ยวชาญด้านรัฐประศาสนศาสตร์ท่านหนึ่งให้ความเห็นว่า การเปลี่ยนแปลงนี้มีข้อดีหลายประการ เช่น ช่วยลดภาระงานเอกสาร เพิ่มความแม่นยำของข้อมูล และยังส่งผลดีต่อภาพลักษณ์การท่องเที่ยวของไทยในระดับสากล อย่างไรก็ตาม ผู้แทนจากทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคมบางส่วนได้แสดงความกังวลและเน้นย้ำถึงความสำคัญของความเป็นส่วนตัวของข้อมูล (Thai Immigration) พวกเขาชี้ว่า ระบบที่จัดการข้อมูลละเอียดอ่อน เช่น ข้อมูลชีวมาตรและประวัติอาชญากรรม จำเป็นต้องมีมาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่แข็งแกร่ง และต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) อย่างเคร่งครัด
สำหรับคนไทยทั่วไป การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลกระทบในหลายมิติ สำหรับครอบครัวและภาคธุรกิจที่พึ่งพาการท่องเที่ยว กระบวนการเข้าเมืองที่สะดวกและรวดเร็วขึ้นจะช่วยฟื้นฟูอุตสาหกรรมนี้ เพิ่มความพึงพอใจของนักท่องเที่ยว และเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดโลก สำหรับประชาชนในจังหวัดชายแดน การเดินทางข้ามพรมแดนทางบกกับประเทศเพื่อนบ้านถือเป็นเรื่องปกติ ทั้งเพื่อการค้าขายและเยี่ยมญาติ ระบบดิจิทัลใหม่อาจช่วยลดเวลารอคอยที่ด่านได้ หากผู้เดินทางทุกคนสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้อย่างสะดวกและมีเสถียรภาพ ขณะนี้ ผู้บริหารในธุรกิจสายการบินและโรงแรมต่างกำลังปรับปรุงการสื่อสารกับลูกค้า เพื่อให้แน่ใจว่าผู้มาเยือนเข้าใจกฎระเบียบใหม่ และหลีกเลี่ยงข้อผิดพลาดที่อาจทำให้เสียเวลาและค่าใช้จ่าย
หากมองย้อนไปในอดีต การพัฒนาระบบควบคุมพรมแดนของไทยมีความเชื่อมโยงกับการเติบโตของประเทศในฐานะจุดหมายปลายทางหลักด้านการท่องเที่ยวมาโดยตลอด นักเดินทางในยุคบุกเบิกเส้นทางแบ็คแพ็คเกอร์มักต้องเจอกับระบบเอกสารที่ยุ่งยากและใช้เวลานาน แต่เมื่อจำนวนนักท่องเที่ยวเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว การปรับปรุงระบบให้ทันสมัยจึงกลายเป็นเรื่องเร่งด่วน เช่น การเริ่มใช้วีซ่าอิเล็กทรอนิกส์ (e-Visa) สำหรับบางประเทศ และการติดตั้งระบบตรวจสอบข้อมูลชีวมาตรที่สนามบินสุวรรณภูมิและดอนเมือง นอกจากนี้ เหตุการณ์เจ้าหน้าที่บางรายปลอมแปลงใบ ตม. หรือกรณีกรอกข้อมูลผิดพลาด รวมถึงนักท่องเที่ยวทำเอกสารสำคัญสูญหาย ก็เป็นปัจจัยที่ตอกย้ำความจำเป็นในการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ที่ผ่านมา ยิ่งทำให้ประเด็นเหล่านี้ชัดเจนขึ้น เนื่องจากความต้องการระบบไร้สัมผัสและการตรวจสอบข้อมูลสุขภาพแบบเรียลไทม์ ได้เปลี่ยนความคาดหวังของผู้คนเกี่ยวกับการเดินทางไปอย่างสิ้นเชิง
เมื่อระบบ TDAC เริ่มใช้งานอย่างเป็นทางการ คาดว่าในอนาคตจะมีการพัฒนาเพิ่มเติมอีกหลายด้าน เช่น การเชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันบนสมาร์ตโฟน ตู้บริการตรวจคนเข้าเมืองอัตโนมัติ และการเชื่อมโยงกับระบบการเดินทางภายในประเทศให้ครอบคลุมยิ่งขึ้น เช่น การเชื่อมข้อมูลบัตรขาเข้ากับแพลตฟอร์มกระเป๋าเงินดิจิทัล หรือระบบตรวจสอบหนังสือเดินทางวัคซีน อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยชั้นนำของไทยท่านหนึ่งให้ข้อสังเกตว่า หากการสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจแก่สาธารณชนยังมีช่องว่าง หรือหากระบบขาดเสถียรภาพ อาจก่อให้เกิดความสับสน และอาจส่งผลให้นักท่องเที่ยวบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยี ชะลอการเดินทางมาไทยได้ ขณะเดียวกัน กลุ่มที่ทำงานด้านสิทธิแรงงานข้ามชาติได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับความเป็นธรรมในการเข้าถึงระบบสำหรับผู้เดินทางทุกคน โดยเฉพาะกลุ่มผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจด้านดิจิทัลจำกัด หรือผู้ที่อาจประสบปัญหาการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตบริเวณด่านพรมแดน
สำหรับก้าวต่อไป หน่วยงานภาครัฐของไทยจำเป็นต้องสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพของระบบ การเข้าถึงอย่างทั่วถึง และความปลอดภัยของข้อมูล ผู้ที่เดินทางมาประเทศไทยเป็นประจำ ควรตรวจสอบข้อกำหนดล่าสุดจากเว็บไซต์สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ประกาศจากสนามบิน และช่องทางสื่อสารของสถานทูต พนักงานโรงแรมและผู้ประกอบการนำเที่ยวควรให้ข้อมูลเกี่ยวกับ TDAC แก่นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติล่วงหน้า รวมถึงอาจให้คำแนะนำการใช้งานระบบดิจิทัลเป็นขั้นตอนเพื่ออำนวยความสะดวก ขณะที่ผู้แทนภาคประชาสังคมบางส่วนเสนอแนะให้มีการติดตามความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวและปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับระบบอย่างใกล้ชิด เพื่อให้สามารถตอบสนองและแก้ไขได้อย่างรวดเร็ว นำไปสู่การปรับปรุงและพัฒนาระบบอย่างต่อเนื่อง
โดยสรุป สิ่งสำคัญที่ชาวต่างชาติทุกคนที่วางแผนมาเที่ยวไทยต้องทราบคือ ไม่ว่าจะมาพักผ่อนถ่ายรูปสวยๆ ที่ภูเก็ต หรือเดินทางมาติดต่อธุรกิจข้ามแดน ทุกคนจะต้องลงทะเบียน ‘บัตรขาเข้าดิจิทัลประเทศไทย’ (TDAC) ล่วงหน้าภายใน 3 วันก่อนเดินทางถึง และต้องบันทึกคิวอาร์โค้ดที่ได้รับไว้เพื่อแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากหน่วยงานด้านการท่องเที่ยวท่านหนึ่งกล่าวว่า “นี่คือก้าวสำคัญในการยกระดับประสบการณ์ของนักท่องเที่ยวในไทยให้สอดรับกับเทรนด์โลก” และเสริมว่า “เราขอความร่วมมือจากทุกท่านเพื่อทำให้ประเทศไทยยังคงเป็นจุดหมายปลายทางที่อบอุ่น มีประสิทธิภาพ และปลอดภัยสำหรับทุกคน”
สำหรับผู้ที่วางแผนจะเดินทางมาประเทศไทยเร็วๆ นี้ ควรให้ความสำคัญกับการทำความเข้าใจขั้นตอนการเข้าเมืองระบบดิจิทัลใหม่เป็นอันดับแรก เพื่อให้มั่นใจว่าทุกประสบการณ์การเดินทาง ไม่ว่าจะเป็นการพักผ่อนริมหาด ลิ้มลองอาหารอร่อย หรือท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม จะเริ่มต้นได้อย่างราบรื่น ผู้เดินทางสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้จากเว็บไซต์ทางการของ สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ประเทศไทย หรือจากแหล่งข้อมูลการเดินทางที่น่าเชื่อถืออื่นๆ ก่อนออกเดินทาง เพื่อให้การเข้าเมืองเป็นไปอย่างสะดวกและราบรื่น