ผมปรารภเรื่อง PMAC กับ Impact ไว้ที่ (๑) เช้าวันที่ ๒๙ กันยายน ๒๕๖๗ ดร. อังคณา เลขะกุล ส่งเอกสาร PMAC Vision, Mission, Positioning and Strategies ที่จะเสนอในการประชุม PMAC IOC ที่ภูเก็ตวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๖๗ มาให้ดูและขอความเห็นล่วงหน้า
เอกสารนี้มีที่มาจากความเห็นของที่ประชุม IOC ที่มงเทรอซ์ เมื่อเดือนมิถุนายน ๒๕๖๗ ดร. อังคณาและทีมเอามาปรับปรุงต่อ อ่านแล้วผมเข้าใจทันทีว่า ความหมายของ impact ของ ดร. อังคณา กับของผมไม่ตรงกัน ดร. อังคณามองที่ policy impact ในลักษณะของ policy recommendation แต่ผมมองที่ policy implementation
PMAC มีเป้าหมายขับเคลื่อนการพัฒนา สุขภาพโลก (Global Health) เน้นที่นโยบาย (Global Health Policy) และระบบ (Global Health Systems) โดยที่แต่ละประเทศนำไปประยุกต์ตามบริบทของประเทศตน
ที่ผ่านมา PMAC ทำ “ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย” (Policy Recommendation) ต่อจากนี้ไป ตกลงกันว่า PMAC จะ “ขับเคลื่อนการดำเนินการนโยบาย” (Policy Implementation Movement) คือมองผลกระทบที่การปฏิบัติ แล้วนำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในวงของการประชุม PMAC
คือไม่มองแค่มีนโยบาย แต่มองที่การนำเอานโยบายไปปฏิบัติ แล้ววัดผลกระทบต่อสุขภาวะของประชาชน เรามอง impact ที่สุขภาวะของประชาชน ไม่ใช่แค่มองที่การมีนโยบาย หรือปฏิบัติตามนโยบาย
ในมุมมองของผม การนำนโยบายไปปฏิบัติมีสองแนวทาง ที่ต้องทำพร้อมกัน ในลักษณะที่สองแนวทางนี้ส่งผลเสริมส่งซึ่งกันและกัน (synergy) คือแนวทาง “ขับเคลื่อนนโยบายจากบนลงล่าง” (Top-down Policy) กับแนวทาง “ขับเคลื่อนนโยบายจากล่างขึ้นบน” (Bottom-up Policy)
อีกมิติหนึ่ง ของสองแนวทางของการนำนโยบายไปปฏิบัติคือ แนวทางนำโดยภาคที่เป็นทางการ ซึ่งก็คือภาคราชการ กับแนวทางนำโดยภาคที่ไม่เป็นทางการ คือภาคประชาชน หรือภาคประชาสังคม ที่ต้องหาทางหนุนให้สองแนวทางนี้เสริมพลัง (synergy) กัน
กิจกรรมเชิงพัฒนานโยบาย พัฒนาระบบ ไม่ว่าเรื่องใด มีความซับซ้อน สับสน คลุมเครือ มองได้หลายมุม การดำเนินการจึงต้องเน้นหลักการพหุภาคี หลักการดำเนินการ “สองขา” คือ “ขาเป็นทางการ” กับ “ขาไม่เป็นทางการ” มีกลไกให้สองขานี้ทำงานเสริมกัน มากกว่าขัดกัน
นี่คือกลยุทธสร้าง Impact ของ PMAC ในจินตนาการของผม ที่ไม่รู้ว่าฝันผิดหรือฝันถูก
วิจารณ์ พานิช
๓๑ ต.ค. ๖๗
ห้อง ๗๑๐ โรงแรม Crowne Plaza นครเวียงจันทน์
