มะตาดพืชป่ามหัศจรรย์ ในบ้านฉัน
โดย นางสาวดวงรัตน์ กวดกิจการ
ลูกปรุ หรือ มะตาด ชื่อสามัญ Chulta, Chalta, Ouu, Elephant apple ชื่อวิทยาศาสตร์ Dillenia indica L. จัดอยู่ในวงศ์ (DILLENIACEAE)
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
มะตาดเป็นไม้ไม่ผลัดใบ เป็นไม้พุ่มขนาดใหญ่หรือไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางสูง ๑๕ ม. ใบยาว ๑๕-๓๖ ซม. เส้นใบเห็นเด่นชัด ดอกมีขนาดใหญ่ มีเส้นผ่านศูนย์กลาง ๑๕-๒๐ ซม.มีกลีบดอก ๕ กลีบ สีขาว มีเกสรตัวผู้สีเหลือง ผลกลมมีขนาดใหญ่ สีเหลืองแกมเขียว สามารถรับประทานได้ มีเส้นผ่านศูนย์กลาง ๕-๑๒ ซม. ประกอบด้วย ๑๕ คาร์เพล แต่ละคาร์เพลมี ๕ เมล็ดมะตาด เป็นพืชสมุนไพร
ตำราสรรพคุณยาโบราณ พบว่า มะตาด ต้านการชัก ลดระดับน้ำตาลในเลือด ยาระบาย แก้ปวดท้อง แก้ไอ ขับเสมหะ และถอนพิษไข้ คนไทยเชื้อสายมอญในอดีต นิยมนำใช้ รากมะตาด เป็นยาถอนพิษจากแมลงกัดต่อย เปลือกและใบมีรสฝาดใช้เป็นยาสมานแผลได้ดี เมือกที่ผลมะตาดมีลักษณะเป็นวุ้น ช่วยเคลือบแผลในกระเพาะ ขับถ่ายสะดวก จากการศึกษาวิจัยพบว่า มะตาดเป็นพืชสมุนไพรมีคุณสมบัติทางเภสัชวิทยา เช่น ต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราหรือการบำบัดรักษาโรคต่างๆ
ลูกมะตาดใช้ทำอาหาร
มะตาดผลสด มีรูปร่างเกือบกลม เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๓-๕ นิ้ว ไม่แตก มีกลีบเลี้ยงหุ้ม มะตาด มี ๒ ชนิดคือ มะตาดข้าวเจ้า เนื้อหยาบกระด้าง มีเส้นกากมาก ลูกสีเขียวอ่อน และมะตาดข้าวเหนียว เนื้อนิ่ม เส้นกากน้อย สีเขียวเข้ม รสเปรี้ยวอมฝาด ชาวมอญนิยมนำมะตาดข้าวเหนียวมาแกง ทั้งแกงส้มและแกงคั่ว ผลสุกมีรสเปรี้ยว นิยมใส่ในแยมและเยลลี่
สรรพคุณของมะตาด
๑. ผลมะตาดมีสารฟลาโวนอยด์ และสารฟีนอลิก ซึ่งมีฤทธิ์ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ (ผล)
- ผลมีรสเปรี้ยวใช้รับประทานเป็นยาบำรุงร่างกาย (ผล)
๓. ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)
๔. ผลสุกมีรสหวานอมเปรี้ยว ใช้รับประทานเป็นยาเย็น (ผลสุก)
๕. ช่วยต้านอาการลมชัก (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)
๖. ช่วยถอนพิษไข้ ระบายพิษไข้ (ใบ, เปลือกต้น)
๗. ช่วยแก้ไข้ ลดไข้ (ผล, ใบ, เปลือกต้น)
๘. ช่วยแก้อาการไอ (ผลสุก)
๙. ช่วยขับเสมหะ (ผลสุก)
๑๐. เปลือกต้นนำมาเคี้ยวช่วยทำให้เหงือกและฟันกระชับแน่น (เปลือกต้น)
๑๑. ใบและเปลือกต้นมีรสฝาด ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้ท้องเสีย ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำดื่ม (ใบ เปลือกต้น)
๑๒. ใช้เป็นยาแก้ปวดท้อง (ผล)
๑๓. ผลมีเมือกเหนียวคล้ายวุ้น ช่วยเคลือบแผลในกระเพาะอาหารและในลำไส้ (เมือกผล)
๑๔. ช่วยในการขับถ่าย ทำให้ขับถ่ายได้สะดวกขึ้น ทำให้ท้องไม่ผูก (ผล)
๑๕. ใช้เป็นยาระบายอ่อน ๆ (ผล ใบ เปลือกต้น)
๑๖. เปลือกและใบมีรสฝาด ใช้เป็นยาสมานแผล (ใบ เปลือกต้น)
๑๗. รากมะตาดใช้เป็นยาถอนพิษจากแมลงสัตว์กัดต่อย
มะตาดหรือลูกปรุ สามารถนำมาแปรรูปได้หลายอย่างเช่น ได้ ๑) ไวน์มะตาด ๒) น้ำมะตาด ๓) แยมมะตาด ๔) ชาใบมะตาด ๕) มะตาดสามรส ๖) ยาหม่องรากมะตาด ๗) น้ำยาล้างจานมะตาด ๘) สบู่มะตาด ๙) แชมพูมะตาด ๑๐) น้ำพริกมะตาด ๑๑) เยลลี่มะตาด ๑๒) สบู่เหลวมะตาด ๑๓) ทาร์ตมะตาด ๑๔) เจลลี่มะตาด ๑๕) มะตาดหยี ๑๖) อมยิ้มมะตาด ๑๗) น้ำจิ้มน้ำมะตาดสำเร็จรูป ๑๘) มะตาดผงพร้อมชง และ๑๙) น้ำชามะตาด
