หลักการและเหตุผล  

โรคหัวใจเป็นโรคที่มีความรุนแรงและส่งผลกระทบต่อภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของเด็กและครอบครัว โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด นับเป็นสาเหตุอันดับสองของการเสียชีวิตในทารกและเด็กของประเทศกำลังพัฒนา (WHO, 2014) จากสถิติผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลศรีนครินทร์ จำแนกตามรายปี พ.ศ.2564-2566 พบผู้ป่วยเด็กที่มารับการตรวจรักษาที่ห้องตรวจผู้ป่วยนอกจำนวน 372  ,452 และ 434 คน ตามลำดับ  และจำแนกตามกลุ่มผู้ป่วยที่มานอนรักษาจำนวน 820 ,809และ 791 คนตามลำดับ(งานเวชระเบียนและสถิติ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2566)  บทบาทของทีมสุขภาพที่สำคัญในการดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดและโรคหัวใจที่เกิดขึ้นภายหลัง ตั้งแต่แพทย์วินิจฉัยแรกรับ ได้แก่ การเตรียมพร้อมผู้ป่วยและครอบครัวให้พร้อมในการรักษา โดยการสื่อสาร การให้ความรู้และข้อมูลแก่ครอบครัวให้สามารถดูแลผู้ป่วยเด็กได้เกี่ยวกับการปฏิบัติตัวให้ถูกต้องในการดูแลตนเอง  มีการเสริมสร้างสุขภาพโดยการฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจ ให้ครอบครัวสามารถเผชิญกับการเจ็บป่วยของบุตร ส่งเสริมพัฒนาการตามวัย ทั้งการสังเกต ประเมินอาการผิดปกติ และป้องกันอันตรายจากภาวะแทรกซ้อนจากโรคหัวใจได้

              ในบริบทของการทำงานในบทบาทพยาบาลผู้จัดการรายกรณีผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจในปีแรกเริ่ม 2564 ได้ทำการวิเคราะห์สถานการณ์การดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ พบว่าผู้ป่วยเด็กและครอบครัวมีความต้องการความรู้ในการดูแลตนเอง ต้องการทราบข้อมูลความรู้เกี่ยวกับตัวโรคและแนวทางการรักษาเพิ่มเติม แนวทางการดูแลตนเอง พบปัญหาในการเข้าถึงการดูแล เช่น โทรศัพท์เข้ามาที่ส่วนกลางไม่ติด หรือใช้เวลาในการติดต่อนาน  และบิดามารดามีความวิตกกังวลระดับมาก (high anxiety)เมื่อแรกวินิจฉัยโรค และชุดความรู้และสื่อการให้ความรู้ยังมีไม่ครอบคลุม  สถานการณ์ ปัจจุบันที่มีการระบาดของโรคโควิด 19 การดูแลสุขภาพทางไกล (Telehealth) เป็นอีกหนึ่งงานที่ ทีมสุขภาพต้องทำร่วมกับสถานการณ์ โควิด 19 การดูแลสุขภาพทางไกล เป็นอีกทิศทางที่สำคัญในการขับเคลื่อนบทบาท หน้าที่ของทีมสุขภาพหรือบุคลากรทางด้านสุขภาพให้ช่วยดูแลคนไข้ให้มีมาตรฐาน และมีสุขภาพที่ดีมากขึ้น จากการทบทวนวรรณกรรม การดูแลสุขภาพทางไกลในผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจช่วยให้เกิดการง่ายต่อการเข้าถึงบริการ ลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางมาโรงพยาบาลและลดค่าใช้จ่ายโรงพยาบาล ทำให้มีความยืดหยุ่นและความพึงพอใจ(congenital heart public health consortium) งานวิจัยผลแอปพลิเคชั่นดูแลสุขภาพทางไกลที่บ้านแบบองค์รวมสำหรับผู้สูงอายุโรคไตที่ฟอกเลือดช่วยลดภาระพยาบาลหน่วยไตเทียม และแพทย์หน่วยไตเทียม สามารถทราบอาการผู้ป่วยได้ตลอดเวลา และสามารถให้คำแนะนำ และการดูแลเบื้องต้นผ่านระบบ Telehealth ช่วยลดความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อนลง ลดค่าใช้จ่ายที่ผู้ป่วยต้องเดินทางมาโรงพยาบาลบ่อยครั้ง ลดความแออัดของจำนวนผู้ป่วยในโรงพยาบาล สามารถเพิ่มประสิทธิภาพและให้บริการผู้ป่วยได้อย่างต่อเนื่อง  (วณิชา พึ่งชมภู,2564)  ผลของการบูรณาการสหสาขาวิชาชีพติดตามผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด ทางเบี่ยงหลอดเลือดหัวใจด้วยโปรแกรม Telehealth ต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตร  ประจำวันการกลับเข้านอนโรงพยาบาลซ้ำ และความพึงพอใจของทีมสหสาชาวิชาชีพ (ณาตยา โสนน้อยและคณะ,2565) ประสิทธิผลของการให้ความรู้ดูแลสุขภาพทางไกลในผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กทารกโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดหลังผ่าตัด หลังการติดตามดูแล 3 เดือนพบว่าผู้ดูแลมีความสามารถในการดูแลและความรู้ในการดูแลเพิ่มขึ้น(Zhang et al,2022)

             จากข้อความรู้และปัญหาความต้องการหน้างานข้างต้นจึงได้พัฒนานวัตกรรมการดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ป่วยเด็กและครอบครัวและสนับสนุนการดูแลในยุคระบาดของโรคโควิด 19 ตลอดทั้งเป็นเครื่องมือในการเชื่อมต่อ การเข้าถึงการบริการได้ง่ายและรวดเร็ว โดยบูรณาการแนวคิดการดูแลสุขภาพทางไกลที่เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อแก้ ปัญหาหน้างานบูรณาการไปพร้อมกับการเติบโตทางเทคโนโลยี   เพื่อให้บริการสุขภาพแก่ผู้รับบริการคือผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจและครอบครัวมีประสิทธิภาพ และ ยกระดับประสิทธิภาพการ ดูแลให้เกิดผลลัพธ์ทาง สุขภาพของผู้ป่วยเด็กให้ดีขึ้น 

วัตถุประสงค์/ เป้าหมาย  

  1. เพื่อให้ผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจลดความวิตกกังวล
  2. เพื่อให้ผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ มีความพึงพอใจ
  3. เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการมาพบแพทย์

กระบวนการหรือขั้นตอนการดำเนินงาน  

พัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาลโดยใช้กรอบความคิดเติบโต(growth mindset) และการปฏิบัติโดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence base practice) ดังนี้ มองหาแนวทางการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ ปรึกษาหารือทีมคณะทำงาน หากเราจะเปลี่ยนแปลง เราจะพัฒนาเครื่องมือในการให้การดูแลสุขภาพทางไกลในผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ ผู้ป่วยและครอบครัวจะได้ประโยชน์ อย่างไร และดำเนินการตามขั้นตอนและกระบวนการสร้างนวัตกรรม

 ขั้นตอนที่ 1 สร้างแนวร่วมและทีมงาน วิเคราะห์สถานการณ์และปัญหาหน้างานระดมความคิดโดยประกอบไปด้วยทีม แพทย์ พยาบาล นักสร้าง application

 ขั้นตอนที่ 2   KM กำหนดหัวข้อที่ต้องการพัฒนานวัตกรรมให้มีความเฉพาะเจาะจงกับกลุ่มผู้ป่วย ระบุกลุ่มเป้าหมาย ที่จะนำนวัตกรรมไปใช้คือผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจรวมทั้งผลลัพธ์ที่ต้องการและวิธีการประเมิน โดยใช้ หลัก PICO 

ขั้นตอนที่ 3   ทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ สืบค้นวรรณกรรมที่สนับสนุนการออกแบบนวัตกรรม 

 ขั้นตอนที่ 4 ออกแบบนวัตกรรมร่วมกับทีมและตั้งชื่อนวัตกรรมให้สอดคล้อง ได้แก่  ชื่อ  อุ่นใจ line official 

ออกแบบกล่องสื่อสารใน line official ทั้งหมด ดังนี้   

กล่องที่ 1 เรื่องน่ารู้สำหรับผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ  มีความรู้และชุดความรู้สำหรับผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจและครอบครัวให้ครอบคลุม 12 เรื่อง ได้ผ่านการตรวจสอบเนื้อหา ความเห็นผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ ได้แก่   1) คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิดเขียว 2) คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยเด็กที่ ได้รับยา วาร์ฟาริน warfarin 3) คำแนะนำสำหรับการเตรียมตัวผ่าตัด การดูแลก่อนและหลังการผ่าตัด 4) สื่อความรู้การเตรียมสวนหัวใจและการดูแลบุตรหลังการสวนหัวใจ 5) ความรู้เรื่อง โรคคาวาซากิ 6) ความรู้เรื่องโรคมิสซี MIS-C 7) ความรู้เรื่องโรคหัวใจรูมาติก 8 ) การใช้ยาสำหรับผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ 9) ทันตกรรมกับการดูแลช่องปากใน ผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ 10) การจัดการหลังผู้ป่วยเด็กเสียชีวิตในโรงพยาบาล 11) การสวนหัวใจเพื่อการรักษา 12) การดูแลตนเองเมื่อใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจแบบถาวร

กล่องที่ 2   การดูแลสุขภาพทางไกล  เป็นแนวปฏิบัติในการเข้าถึงบริการการตรวจ telemedicine เพื่อให้ศึกษาวิธีการและลงทะเบียนนัดหมายตรวจสุขภาพทางไกล

กล่องที่ 3 เรื่องเล่าเร้าพลัง เป็นเรื่องเล่าให้ครอบครัวเข้ามาอ่านเติมพลังหลักคิดแทรกธรรมะ

กล่องที่ 4 คุยกับอุ่นในแชทบอทช่องทางขอคำปรึกษาโดยมี พยาบาลผู้จัดการรายกรณีทำหน้าที่เป็นแอดมิน คอยตอบคำถามและให้คำปรึกษา 

กล่องที่ 5 ห้องกำลังใจเป็นห้องสำหรับเรียนรู้ข้อคิดคำคมจากเพจวิชาใจ (ได้รับอนุญาตจากเจ้าของเพจแล้ว)

กล่องที่ 6 วิดิโอความรู้ดูแลตนเองของผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจ

ขั้นตอนที่ 5   กำหนดวิธีการใช้นวัตกรรม โดยผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจจะเข้าถึงอุ่นใจ line official  ดังนี้คือ จากนามบัตรที่แจกให้ครอบครัว เมื่อเป็นผู้ป่วยรายใหม่ และ ผู้ป่วยรายเก่าที่มาติดตามการรักษาที่ คลินิกเด็กโรคหัวใจ ห้องตรวจกุมารเวชกรรม และ แพทย์ใช้ทุน และประชาสัมพันธ์ ในหอผู้ป่วย 

ขั้นตอนที่ 6 ตรวจสอบคุณภาพ นวัตกรรมโดยผู้เชี่ยวชาญ

ขั้นตอนที่  7  ทดลองใช้นวัตกรรมระยะทดลองใช้  3 เดือนตามที่วางแผนไว้

ขั้นตอนที่  8  ประเมินประสิทธิภาพของนวัตกรรมในการเป็นไปได้ในการนำใช้จริง

ขั้นตอนที่ 9   ประเมินผลลัพธ์การใช้นวัตกรรม บันทึกสรุปผล อภิปรายผลลัพธ์ 

ขั้นตอนที่ 10 เผยแพร่นวัตกรรม

การประเมินผล (เทียบกับคู่เทียบ/ เกณฑ์/ เกิดการเปลี่ยนแปลง/ Trend/ Productivity) (10 คะแนน)

  • ผู้ป่วยเข้าถึงบริการ telemedicine การตรวจสุขภาพทางไกล 

     ปี 2566  50 ราย ดังนั้นสามารถลด  cost ได้  1 แสนบาท

     ปี 2567- มิถุนายน  34 ราย  68,000 บาท ในครึ่งปีแรก

    (ลด Cost   ในการเดินทางมาโรงพยาบาลเฉลี่ยครอบครัวละ 2,000 บาท) 

  • จำนวนผู้เข้ามาใช้งานเข้าถึงการบริการ 262 คน เป็นมารดา ร้อยละ 80.1 และ บิดา ร้อยละ 12.9 อื่นๆ ร้อยละ 7

    ในการประเมินผลระยะที่ 1  ได้ประเมินดังนี้

  • ความพึงพอใจต่อรูปแบบ และโครงสร้าง ของ line  official ระดับมาก-มากที่สุด ร้อยละ 93.6
  • ความพึงพอใจต่อเนื้อหาความรู้  ระดับมาก-มากที่สุด ร้อยละ 90.3
  • ความพึงพอใจในภาพรวม  ระดับมาก-มากที่สุด ร้อยละ 100
  • ความพึงพอใจต่อการตอบคำถาม แชทบอท ระดับมาก-มากที่สุด ร้อยละ 85
  • “ แอพใช้งานง่าย สะดวก เข้าถึงข้อมูลความรู้ที่สงสัยได้ง่าย ทันใจครับ อยากให้มี line ให้ความรู้แบบนี้สำหรับภาวะอื่นๆหรือโรคอื่นๆด้วยครับ”
  • “ทำให้การสื่อสาร ทั้งสองฝ่ายรวดเร็วขึ้น ลดเวลา ลดค่าใช้จ่าย น่าจะเป็นผลดีกับทางผู้ป่วยเข้าถึงบุคคลากรทางการแพทย์ ดีขึ้น”
  • “ดีมากค่ะ”

  • ประเมินความวิตกกังวลก่อนและหลังการใช้ อุ่นใจ line official ใน 30 ครอบครัว

    พบร้อยละ 66.6 ระดับความวิตกกังวลลดลงจาก moderate anxiety เป็น ระดับ mild anxiety 

    และ ร้อยละ 33.4 ระดับความวิตกกังวลลดลงจาก severe anxiety เป็นระดับ moderate anxiety